Το ρωμαϊκό θέατρο της Μήλου και η «ηθική της ισχύος» έναντι της «ηθικής του δικαίου»

Θουκυδίδου Ιστορίαι, Πελοποννησιακός Πόλεμος λοιπόν: οι Αθηναίοι, προς τους Μηλίους (αποίκους της Σπάρτης), που αποφάσισαν ουδετερότητα στον πόλεμο επικαλούμενοι ως “κοινόν αγαθόν” το δίκαιο και μη αποδεχόμενοι την “αισχύνη” - την ταπείνωση της υποταγής, διαμηνύουν:

“…ότι δίκαια μεν εν τω ανθρωπείω λόγω από της ίσης ανάγκης κρίνεται, δυνατά δε οι προύχοντες πράσσουσι και οι ασθενείς ξυγχωρούσιν” (το δίκαιο λογαριάζεται μόνον όταν υπάρχει ίση δύναμη - αλλιώς, οι δυνατοί πράττουν αυτό που τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι πιο αδύναμοι το αποδέχονται). Μάλιστα, οι Αθηναίοι τονίζουν στους Μηλίους πως κινδυνεύουν να πάθουν “ανηκέστους ξυμφοράς και αισχύνην αισχύονα”.

Για την ιστορία, η κατάληξη: οι Αθηναίοι κατέσφαξαν όλους τους ενηλίκους άνδρες, έσυραν δούλους γυναίκες και παιδιά και έστειλαν εποίκους στη Μήλο, περιφρονώντας κάθε έννοια δικαίου και ηθικής. Την αλαζονεία τους, την πλήρωσαν λίγο αργότερα με την καταστροφή του Αθηναϊκού στόλου στις Συρακούσες. Η Σπάρτη βγήκε νικήτρια από τον πόλεμο, αλλά εξουθενωμένη, όπως άλλωστε και όλος ο Ελληνικός κόσμος…

Τον διάλογο ακούσαμε, σε νεοελληνική, κατά την εκδήλωση του Πολιτιστικού Οργανισμού ΔΙΑΖΩΜΑ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (10 Φεβρουαρίου) με θέμα “Το ρωμαϊκό θέατρο της Αρχαίας Μήλου - από το χθες στο σήμερα”, σε ένα εξαιρετικό “θεατρικό αναλόγιο” (Νίκος Ορφανός για τους Αθηναίους, Δημήτρης Καλαντζής για τους Μηλίους).

Προηγήθηκε η παρουσίαση του ρωμαϊκού θεάτρου. Το πολυετές και σύνθετο έργο ανάδειξης του μνημείου σε όλες τις φάσεις, παρουσίασαν οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων: ο προϊστάμενος, Δρ Δημήτρης Αθανασούλης και οι κυρίες Πέγκυ Πάντου και Μαρία Κουτσουμπού. Ένα έργο που, όπως υπογράμμισε προλογίζοντας ο Σταύρος Μπένος, πρόεδρος του σωματείου ΔΙΑΖΩΜΑ, σημαίνει “πολύ μόχθο και κατάθεση ανεκτίμητου πνευματικού κεφαλαίου από τους αρχαιολόγους μας”.

Ο κ. Αθανασούλης επεσήμανε την ολιστική προσέγγιση ανάδειξης των μνημείων γενικότερα στις Κυκλάδες. Σε ευθυγράμμιση με την αντίληψη που χαρακτηρίζει και την ολιστική προσέγγιση από το ΔΙΑΖΩΜΑ, το οποίο συνεργάζεται και υποστηρίζει τα έργα, η προσπάθεια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων κινείται στους άξονες της επισκεψιμότητας και τουριστικής αξιοποίησης με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και αφετέρου, της αποτελεσματικής διαχείρισης της νησιωτικότητας (με δεδομένη την εδαφική ασυνέχεια - διασπορά και το συνεπαγόμενο κόστος).

Να προσθέσω ότι η νησιωτικότητα είναι ένα θέμα πρώτης γραμμής στην ατζέντα μιας εθνικής στρατηγικής που ευρύτερα (θα πρέπει να μας) απασχολεί για την ανθεκτικότητα και ποιότητα ανάπτυξης των νησιών μας.

Ο Πολιτισμός και η πολιτιστική κληρονομιά μας, ως δημόσια αγαθά, προφανώς είναι μοχλοί για την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής, έχοντας σχέση και με την περιβαλλοντική προστασία αλλά και τη φέρουσα ικανότητα των νησιωτικών οικοσυστημάτων, καθώς και με την τοπική αυτοδιοίκηση και διακυβέρνηση.

Άλλωστε, κατά την εκδήλωση ο προϊστάμενος της Εφορείας, ειδικότερα για το ρωμαϊκό θέατρο της Μήλου, εξήρε τη συμβολή-συνεργασία και την υποστήριξη του έργου εκ μέρους της δημοτικής αρχής και της τοπικής κοινωνίας.

Το θέατρο, πολυτελές έργο της Ρωμαϊκής περιόδου (1ος-4ος αι. μ.Χ.) στη θέση της αρχαίας πόλης μεταξύ των οικισμών Τρυπητή και Κλήμα, που αποκαταστάθηκε πριν δέκα χρόνια και είναι λειτουργικό, μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι 700 θεατές.

Ανασκαπτικά, έχει αποκαλυφθεί η ορχήστρα και τμήμα του κοίλου, του σκηνικού οικοδομήματος και του δυτικού αναλήμματος. Η θέση του στην πλαγιά και ο προσανατολισμός του προσφέρουν μια μοναδική θέα στη θάλασσα. Περισσότερες πληροφορίες για το ρωμαϊκό θέατρο της Μήλου (αρχαιολόγος Πέγκυ Πάντου), εδώ: https://diazoma.gr/theaters/archaio-theatro-milou/

Ο Γιάννης Ρούντος είναι σύμβουλος-πρεσβευτής ιδεών και πράξεων για τον Πολιτισμό και την Αειφορία, μέλος του Σωματείου ΔΙΑΖΩΜΑ και εταίρος-μέλος της ΑΜΚΕ ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΗΣ.