Μικροβιολόγοι εξηγούν τι συμβαίνει μέσα στο στόμα μας τη στιγμή που τρώμε ζάχαρη

Παρότι οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι η υπερβολική ζάχαρη συνδέεται με την εμφάνιση τερηδόνας, λιγότερο κατανοητό είναι τι ακριβώς συμβαίνει στο στόμα τα πρώτα λεπτά και τις ώρες μετά την κατανάλωσή της. Η διαδικασία αυτή είναι ταχεία, σύνθετη και καθοριστική για την υγεία των δοντιών.

Εκτόξευση της οξύτητας

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από την πρώτη μπουκιά ή γουλιά από κάτι ζαχαρούχο, τα βακτήρια που κατοικούν στο ανθρώπινο στόμα αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα σάκχαρα για να αναπτυχθούν και να πολλαπλασιαστούν, εξηγούν μικροβιολόγοι στο The Conversation. Κατά τη διαδικασία μετατροπής αυτών των σακχάρων σε ενέργεια, τα βακτήρια παράγουν μεγάλες ποσότητες οξέων. Το αποτέλεσμα είναι ότι, μέσα σε ένα έως δύο λεπτά, η οξύτητα του στόματος αυξάνεται σε επίπεδα ικανά να διαλύσουν το σμάλτο – το σκληρό, ανόργανο εξωτερικό στρώμα των δοντιών.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το σάλιο λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός άμυνας. Ξεπλένει μέρος των σακχάρων, εξουδετερώνει τα οξέα και βοηθά στην επαναφορά της οξύτητας σε επίπεδα που δεν βλάπτουν τα δόντια. Παράλληλα, «καλά» βακτήρια του στόματος ανταγωνίζονται τα βακτήρια που προκαλούν τερηδόνα, περιορίζοντας την εξάπλωσή τους. Ωστόσο, όταν η κατανάλωση ζάχαρης είναι συχνή, οι άμυνες αυτές δεν επαρκούν.

Η επίθεση στο σμάλτο των δοντιών

Τα βακτήρια που ευθύνονται για την τερηδόνα δεν περιορίζονται μόνο στην παραγωγή οξέων. Χρησιμοποιούν επίσης τη ζάχαρη για να δημιουργήσουν μια κολλώδη μεμβράνη, γνωστή ως οδοντική πλάκα ή βιοφίλμ. Πρόκειται για ένα είδος «φρουρίου» που προσκολλάται στα δόντια και είναι εξαιρετικά δύσκολο να απομακρυνθεί χωρίς μηχανικό καθαρισμό, όπως το βούρτσισμα ή ο επαγγελματικός καθαρισμός από οδοντίατρο.

Το βιοφίλμ λειτουργεί και ως φυσικό εμπόδιο: εμποδίζει το σάλιο να φτάσει αποτελεσματικά στα οξέα και να τα εξουδετερώσει. Επιπλέον, τα βακτήρια που προκαλούν τερηδόνα μπορούν να επιβιώσουν σε αυτές τις όξινες συνθήκες, σε αντίθεση με τα ωφέλιμα βακτήρια που σταδιακά εξαλείφονται. Έτσι, η οξύτητα παραμένει υψηλή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε συνεχή απώλεια μετάλλων από το σμάλτο, μέχρι να σχηματιστεί ορατή ή επώδυνη τερηδόνα.

Πριν φάτε το επόμενο γλυκό…

Πριν φάτε το επόμενο γλυκό σας, υπάρχουν μερικά μέτρα που μπορείτε να λάβετε για να κρατήσετε τα βακτήρια που προκαλούν τερηδόνα μακριά και τα δόντια σας ασφαλή.

Ο περιορισμός της συνολικής ποσότητας ζάχαρης και η κατανάλωσή της κατά τη διάρκεια των κύριων γευμάτων βοηθούν, καθώς τότε αυξάνεται η παραγωγή σάλιου. Αντίθετα, τα συχνά ενδιάμεσα σνακ με γλυκά ή ζαχαρούχα ποτά – ειδικά αυτά που περιέχουν επιτραπέζια ζάχαρη ή σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη – διατηρούν την οξύτητα του στόματος σε επικίνδυνα επίπεδα για πολλές ώρες. Τέλος, η συστηματική στοματική υγιεινή είναι καθοριστικής σημασίας. Το τακτικό βούρτσισμα, ειδικά μετά τα γεύματα, και η καθημερινή χρήση οδοντικού νήματος συμβάλλουν στην απομάκρυνση της πλάκας από σημεία που η οδοντόβουρτσα δεν μπορεί να φτάσει.