Ερυθρός Σταυρός: Στον πόλεμο «η παραπληροφόρηση εξαπλώνεται με πρωτοφανή ταχύτητα και εμβέλεια»

«Μεταξύ 2020 και 2024, οι καταστροφές επηρέασαν σχεδόν 700 εκατομμύρια ανθρώπους», προκαλώντας τον εκτοπισμό «περισσότερων από 105 εκατομμυρίων ανθρώπων» και στοιχίζοντας τη ζωή «περισσότερων από 270.000 ανθρώπων», δηλώνει η Διεθνής Ομοσπονδία Συλλόγων Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC) σε έκθεσή της που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, «ο αριθμός των ανθρώπων που χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια υπερδιπλασιάστηκε», αναφέρεται στην έκθεση.

Παράλληλα με αυτή την παρατήρηση, η IFRC σημειώνει ότι «η παραπληροφόρηση και η απανθρωποποιητική ρητορική διαβρώνουν ολοένα και περισσότερο την εμπιστοσύνη, θέτοντας σε κίνδυνο τις ζωές των εργαζομένων στον ανθρωπιστικό τομέα και στις κοινότητες».

Παραπληροφόρηση - φήμες

«Σε κάθε κρίση που έχω δει, η πληροφορία είναι εξίσου απαραίτητη με την τροφή, το νερό και τη στέγη. Αλλά όταν η πληροφορία είναι ψευδής, παραπλανητική ή σκόπιμα χειραγωγημένη, μπορεί να επιδεινώσει τον φόβο, να εμποδίσει την πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια και να κοστίσει ζωές», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της IFRC, o Τζάγκαν Τσαπαγκάιν.

«Η παραπληροφόρηση δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά σήμερα εξαπλώνεται με πρωτοφανή ταχύτητα και εμβέλεια. Οι ψηφιακές πλατφόρμες παρέχουν ζωτικής σημασίας διαύλους για την έκφραση της κοινότητας, αλλά και πρόσφορο έδαφος για ψέματα», πρόσθεσε.

«Σήμερα, η πρόκληση δεν είναι πλέον η διαθεσιμότητα ή η προσβασιμότητα των πληροφοριών, αλλά η αξιοπιστία τους», τονίζει η έκθεση, σημειώνοντας ότι η παραγωγή και η διάδοση της παραπληροφόρησης ενισχύονται εύκολα από την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Σύμφωνα με την IFRC, σε πολωμένα και πολιτικοποιημένα πλαίσια, οι ανθρωπιστικές αρχές όπως η ουδετερότητα και η αμεροληψία "παρεξηγούνται όλο και περισσότερο, διαστρεβλώνονται ή δέχονται σκόπιμα επιθέσεις στο διαδίκτυο".

Η έκθεση αναφέρει επίσης πολλά πρόσφατα παραδείγματα που καταδεικνύουν τις επιβλαβείς επιπτώσεις ορισμένων πληροφοριών στην αντιμετώπιση κρίσεων.

Στην Ισπανία, κατά τη διάρκεια των πλημμυρών στην επαρχία της Βαλένθια το 2024, «ψευδείς πληροφορίες που διαδόθηκαν στο διαδίκτυο κατηγόρησαν τον ισπανικό Ερυθρό Σταυρό ότι εκτρέπει τη βοήθεια προς τους μετανάστες, τροφοδοτώντας έτσι ξενοφοβικές επιθέσεις εναντίον εθελοντών», σημειώνει η IFRC.

Στο Νότιο Σουδάν, «οι φήμες ότι ανθρωπιστικές οργανώσεις διένειμαν δηλητηριασμένα τρόφιμα απέτρεψαν τον πληθυσμό από το να λάβει ζωτικής σημασίας βοήθεια» και οδήγησαν σε απειλές κατά του τοπικού προσωπικού του Ερυθρού Σταυρού.

«Ζήτημα ζωής ή θανάτου»

Στο Λίβανο, οι συνεχείς κρίσεις οδήγησαν σε ψευδείς ισχυρισμούς ότι οι εθελοντές «διέδιδαν την Covid-19, ευνοούσαν ορισμένες ομάδες στη διανομή βοήθειας ή παρείχαν μη ασφαλή εμβόλια κατά της χολέρας».

Στο Μπαγκλαντές, εν μέσω της πολιτικής αναταραχής του 2024, «οι εθελοντές κατηγορήθηκαν ευρέως για αδράνεια και πολιτική μεροληψία, με αποτέλεσμα την παρενόχληση και το πλήγμα στη φήμη τους».

Παρόμοια γεγονότα παρατηρήθηκαν από την IFRC στο Σουδάν, στη Μιανμάρ, στο Περού, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Νέα Ζηλανδία, στον Καναδά, στην Κένυα και τη Βουλγαρία.

Η έκθεση τονίζει ότι περίπου το 94% των καταστροφών το διαχειρίζονται οι εθνικές αρχές και οι τοπικές κοινότητες «χωρίς διεθνή βοήθεια».

«Ενώ οι εθελοντές, οι τοπικοί ηγέτες και τα μέσα ενημέρωσης της κοινότητας είναι συχνά οι πιο αξιόπιστοι φορείς της είδησης, λειτουργούν σε ένα ολοένα και πιο εχθρικό και πολωμένο περιβάλλον πληροφόρησης», σημειώνει η IFRC.

«Χωρίς εμπιστοσύνη, οι άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να προετοιμαστούν, να ζητήσουν βοήθεια ή να ακολουθήσουν ζωτικές οδηγίες ασφαλείας. Με την εμπιστοσύνη, οι κοινότητες δρουν από κοινού, απορροφούν τους κραδασμούς και ανακάμπτουν πιο αποτελεσματικά», τονίζει ο Τσαπαγκάιν.

Συνεπώς, η IFRC καλεί τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες τεχνολογίας, τις ανθρωπιστικές υπηρεσίες, τις κοινότητες και τους τοπικούς φορείς να «αναγνωρίσουν ότι η αξιόπιστη πληροφόρηση είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου».

Προτρέπει τα κράτη να προχωρήσουν προς «κανονισμό βασισμένο σε στοιχεία» και τις ανθρωπιστικές υπηρεσίες να «ενσωματώσουν την ετοιμότητα για τη διάδοση πληροφοριών που θα μπορούσαν να βλάψουν τις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις».

Η IFRC καλεί επίσης τους τοπικούς φορείς να «ενεργούν ως αξιόπιστοι μεσάζοντες», να «υποστηρίζουν τα μέσα ενημέρωσης και τον ψηφιακό γραμματισμό (σ.τ.σ: ένα σημαντικό σύνολο δεξιοτήτων που βοηθά τους χρήστες να επιτύχουν στον ψηφιακό κόσμο)» και να «συμμετέχουν στην παρακολούθηση φημών».

«Η διατήρηση της εμπιστοσύνης δεν είναι επιλογή, είναι μια ανθρωπιστική αναγκαιότητα», υποστηρίζει ο γγ της IFRC.