Το μίνι διαστημικό τηλεσκόπιο SPARCS της NASA μετέδωσε τις πρώτες του εικόνες από εξωπλανήτες

Το SPARCS (Star-Planet Activity Research CubeSat) αναπτύχθηκε από τη NASA και ερευνητές της Σχολής Εξερεύνησης της Γης και του Διαστήματος (SESE) του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, αναφέρει το Universe Today. Εκτοξεύθηκε στις 11 Ιανουαρίου και πρόσφατα κατέγραψε τις πρώτες επιτυχημένες εικόνες του, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη των επιστημονικών του παρατηρήσεων.

Πρόκειται για ένα τηλεσκόπιο τύπου 6U CubeSat, που σημαίνει ότι αποτελείται από έξι κυβικές μονάδες με πλευρά 10 εκατοστά, ενωμένες ώστε να σχηματίζουν ένα διαστημικό σκάφος πλάτους 2 μονάδων και μήκους 3 μονάδων.

Είναι εξοπλισμένο με όργανα υπεριώδους ακτινοβολίας υψηλής ευαισθησίας και αποστολή του είναι να παρακολουθεί εκλάμψεις και κηλίδες σε άστρα μικρής μάζας, κυρίως ερυθρούς νάνους τύπου M και πορτοκαλί νάνους τύπου K, τα οποία κυριαρχούν αριθμητικά στον Γαλαξία. Οι αστέρες τύπου K αντιστοιχούν περίπου στο 11% έως 12% των άστρων κύριας ακολουθίας, ενώ οι ερυθροί νάνοι τύπου M φτάνουν περίπου το 75%. Επειδή ακριβώς είναι τόσο κοινοί, οι αστρονόμοι θέλουν να καταλάβουν αν μπορούν γύρω τους να περιφέρονται πλανήτες με συνθήκες κατάλληλες για ζωή. Το πρόβλημα είναι ότι, ειδικά οι ερυθροί νάνοι, εμφανίζουν συχνά έντονη εκρηκτική δραστηριότητα και εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες υπεριώδους ακτινοβολίας, κάτι που μπορεί να επηρεάζει δραματικά τις ατμόσφαιρες των γύρω κόσμων.

«Πρεμιέρα» με το άστρο HD 71262

Οι πρώτες εικόνες του SPARCS κατέγραψαν το σύστημα του άστρου HD 71262, ενός αστέρα τύπου K σε απόσταση περίπου 650 ετών φωτός από τη Γη, στον αστερισμό Γλύπτη. Το τηλεσκόπιο το παρατήρησε ταυτόχρονα στο εγγύς και στο μακρινό υπεριώδες. Στην εικόνα του μακρινού υπεριώδους διακρίνεται ουσιαστικά μόνο το ίδιο το άστρο, ενώ στο εγγύς υπεριώδες εμφανίζονται και άλλα άστρα στο φόντο, στοιχείο που δίνει ήδη χρήσιμες πληροφορίες για τις θερμοκρασίες τους.

Η επιτυχία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή επιβεβαιώνει ότι το σκάφος, το τηλεσκόπιο και οι ανιχνευτές λειτουργούν στο διάστημα όπως είχαν δοκιμαστεί στη Γη. Το SPARCS χρησιμοποιεί πρωτοποριακούς ανιχνευτές με ενσωματωμένα φίλτρα, τεχνολογία που επιτρέπει εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις στην υπεριώδη ακτινοβολία χωρίς την ανάγκη ξεχωριστού φίλτρου. Παράλληλα, διαθέτει υπολογιστικό σύστημα με αλγορίθμους μηχανικής μάθησης που μπορούν να επεξεργάζονται δεδομένα επί του σκάφους και να προσαρμόζουν αυτόνομα τις παρατηρήσεις, ώστε να καταγράφεται καλύτερα η εξέλιξη των αστρικών εκλάμψεων σε πραγματικό χρόνο.

Με αυτόν τον συνδυασμό μικρού μεγέθους, προηγμένων ανιχνευτών και «έξυπνης» επεξεργασίας, η αποστολή φιλοδοξεί να προσφέρει μια πιο καθαρή εικόνα για τα άστρα που φιλοξενούν τη μεγάλη πλειονότητα των πλανητών του Γαλαξία – και, κατ’ επέκταση, για το πόσοι από αυτούς τους μακρινούς κόσμους θα μπορούσαν πράγματι να είναι κατοικήσιμοι.