Περισσότεροι κοκκινομάλληδες, αυξημένες ανοσίες: Τι έδειξε μελέτη αρχαίου DNA για τη φυσική επιλογή

Η μελέτη βασίστηκε σε αρχαίο DNA σχεδόν 16.000 ανθρώπων από διάστημα άνω των 10.000 ετών στη Δυτική Ευρασία και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature. Eξετάζει δείγματα από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και τμήματα της Κεντρικής Ασίας και της Βόρειας Αφρικής.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ότι γονιδιακές παραλλαγές που συνδέονται σήμερα με τα κόκκινα μαλλιά και το ανοιχτότερο δέρμα έγιναν συχνότερες με το πέρασμα του χρόνου. Οι ερευνητές, πάντως, τονίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως το κόκκινο χρώμα των μαλλιών ήταν από μόνο του το χαρακτηριστικό που ευνοήθηκε εξελικτικά. Ενδέχεται να συνδέθηκε με κάποιο άλλο βιολογικά σημαντικό γνώρισμα και να «ακολούθησε» την επιλογή του.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι η φυσική επιλογή δεν περιορίστηκε σε λίγες μόνο γνωστές περιπτώσεις, αλλά επηρέασε εκατοντάδες γονιδιακές παραλλαγές. Με νέες υπολογιστικές μεθόδους, η ομάδα του Χάρβαρντ εντόπισε 479 παραλλαγές DNA που φαίνεται να ευνοήθηκαν ή να αποδυναμώθηκαν στη Δυτική Ευρασία μετά το τέλος της Εποχής των Παγετώνων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο ρυθμός αυτός μάλιστα επιταχύνθηκε μετά τη μετάβαση από τον τρόπο ζωής των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στη γεωργία, όταν άλλαξαν το περιβάλλον, η διατροφή και οι ασθένειες που αντιμετώπιζαν οι ανθρώπινοι πληθυσμοί.

Τι άλλαξε η φυσική επιλογή

Στα σημεία που επισημαίνει η μελέτη περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• Ανοιχτό χρώμα δέρματος
• Κόκκινα μαλλιά
• Κίνδυνος κοιλιοκάκης και νόσου του Crohn
• Ανοσία στη λοίμωξη από τον ιό HIV και αντοχή στη λέπρα
• Μικρότερη πιθανότητα ανδρικής φαλάκρας
• Μικρότερος κίνδυνος ρευματοειδούς αρθρίτιδας και αλκοολισμού
• Η παρουσία της έκδοσης Β των πρωτεϊνών στα ερυθρά αιμοσφαίρια που καθορίζουν τις ομάδες αίματος Α, Β και Ο και επηρεάζουν την αντοχή σε λοιμώξεις από βακτήρια και ιούς
• Ταχύτερος ρυθμός βάδισης
• Μειωμένος κίνδυνος διπολικής διαταραχής και σχιζοφρένειας
• Χαμηλότερο ποσοστό σωματικού λίπους, χαμηλότερος λόγος μέσης-ισχίου και δείκτης μάζας σώματος
• Μικρότερη ευαισθησία στο κάπνισμα

Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι τέτοιες συσχετίσεις δεν πρέπει να διαβάζονται απλουστευτικά: ένα γονίδιο που σήμερα σχετίζεται με μια νόσο μπορεί στο παρελθόν να προσέφερε πλεονέκτημα απέναντι σε λοιμώξεις ή σε άλλες περιβαλλοντικές πιέσεις.

Ο Άλι Ακμπάρι, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και επιστήμονας στο εργαστήριο του γενετιστή Ντέιβιντ Ράιχ, δήλωσε ότι οι νέες τεχνικές επιτρέπουν στους ερευνητές να παρακολουθούν σχεδόν «σε πραγματικό χρόνο» πώς η φυσική επιλογή διαμόρφωσε την ανθρώπινη βιολογία. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους μπορεί να βοηθήσουν όχι μόνο στην κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης, αλλά και στην ιατρική, ανοίγοντας τον δρόμο για καλύτερη εκτίμηση γενετικών κινδύνων, πρόληψη ασθενειών και ανάπτυξη νέων θεραπειών.