Γιατί η μία πλευρά της Γης χάνει θερμότητα πολύ πιο γρήγορα από την άλλη

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters, χρησιμοποίησε υπολογιστικά μοντέλα για τα τελευταία 400 εκατομμύρια χρόνια, προκειμένου να υπολογίσει πόσο «μονωμένο» ήταν κάθε ημισφαίριο της Γης από τις ηπειρωτικές μάζες. Η παρουσία μεγάλων εκτάσεων ξηράς λειτουργεί ως ένα είδος θερμικού καλύμματος, συγκρατώντας περισσότερη θερμότητα στο εσωτερικό του πλανήτη.

Η Γη διαθέτει ένα εξαιρετικά θερμό εσωτερικό, το οποίο τροφοδοτεί γεωλογικές διεργασίες σε πλανητική κλίμακα. Μακροπρόθεσμα, το εσωτερικό αυτό θα συνεχίσει να ψύχεται, ώσπου ο πλανήτης να μοιάζει περισσότερο με τον Άρη. Η έκπληξη στη μελέτη δεν είναι ότι η Γη χάνει θερμότητα, αλλά ότι η απώλεια αυτή δεν γίνεται ομοιόμορφα, αναφέρει το Popular Mechanics.

Πώς χάνεται θερμότητα

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θερμική εξέλιξη της Γης ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τον ρυθμό απώλειας θερμότητας μέσω της ωκεάνιας λιθόσφαιρας. Ο λόγος σχετίζεται με την τεκτονική των πλακών. Ο μανδύας της Γης λειτουργεί σαν ένα σύστημα μεταφοράς θερμότητας: νέο θαλάσσιο δάπεδο δημιουργείται εκεί όπου αναδύεται μάγμα, ενώ παλαιότερο ωκεάνιο δάπεδο βυθίζεται και λιώνει κάτω από ηπειρωτικές μάζες.

Για να εξετάσουν πώς συμπεριφέρεται η θερμότητα στο εσωτερικό του πλανήτη, οι επιστήμονες χώρισαν τη Γη σε δύο μεγάλα ημισφαίρια, το αφρικανικό και το ειρηνικό, και στη συνέχεια διαίρεσαν ολόκληρη την επιφάνειά της σε ένα λεπτομερές πλέγμα με κελιά μισής μοίρας γεωγραφικού πλάτους και μήκους. Συνδύασαν παλαιότερα μοντέλα για παράγοντες όπως η ηλικία του θαλάσσιου πυθμένα και η θέση των ηπείρων τα τελευταία 400 εκατομμύρια χρόνια, υπολογίζοντας πόση θερμότητα περιείχε κάθε κελί του πλέγματος στη διάρκεια αυτής της μακράς περιόδου.

• Διαβάστε ακόμη:
  Οι επιστήμονες «ζύγισαν» τη βλάστηση του πλανήτη και παρακολουθούν τις μετατοπίσεις της στον χάρτη

Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η πλευρά του Ειρηνικού έχει ψυχθεί πολύ ταχύτερα από την αφρικανική πλευρά. Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι ο θαλάσσιος πυθμένας είναι πολύ λεπτότερος από τις ηπειρωτικές μάζες, ενώ η θερμότητα που ανεβαίνει από το εσωτερικό της Γης «σβήνει» πιο εύκολα κάτω από τον τεράστιο όγκο ψυχρού ωκεάνιου νερού. Ειδικά σε σύγκριση με την άλλη πλευρά όπου βρίσκονται οι μεγάλες χερσαίες μάζες της Αφρικής, της Ευρώπης και της Ασίας.

Προηγούμενες μελέτες για αυτό το φαινόμενο κάλυπταν περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια. Το νέο μοντέλο επεκτείνει το χρονικό βάθος στα 400 εκατομμύρια χρόνια, σχεδόν διπλασιάζοντας την περίοδο που εξετάζεται.

Η αντίφαση

Ωστόσο, τα ευρήματα περιλαμβάνουν και μια φαινομενική αντίφαση. Το ημισφαίριο του Ειρηνικού έχει ψυχθεί περίπου 50 κέλβιν περισσότερο από το αφρικανικό, αλλά οι σταθερά υψηλότερες ταχύτητες των τεκτονικών πλακών στην πλευρά του Ειρηνικού τα τελευταία 400 εκατομμύρια χρόνια δείχνουν ότι κάποτε η περιοχή αυτή ήταν πολύ θερμότερη.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι στο μακρινό παρελθόν καλυπτόταν από περισσότερη ξηρά, η οποία παγίδευε τη θερμότητα. Υπάρχουν όμως και άλλες πιθανές ερμηνείες αλλά, όπως και να έχει, η έντονη τεκτονική δραστηριότητα του Ειρηνικού σήμερα δείχνει ότι οι θερμικές διαφορές στο εσωτερικό της Γης παραμένουν σημαντικές: όσο θερμότερος και πιο «ρευστός» είναι ο μανδύας, τόσο ευκολότερα οι πλάκες κινούνται, συγκρούονται και ανακυκλώνονται.