Μικρό στρατιωτικό «κόστος» - Μεγάλο πολιτικό «κέρδος»: Τι δείχνει η ιρανική επίθεση κατά του Ισραήλ

Εδώ και χρόνια, το Ιράν δικαιολογούσε γενικά τις άμεσες επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ ως αντίποινα για ενέργειες κατά του ιρανικού εδάφους, των διοικητών ή των συμφερόντων του. Αυτή τη φορά ήταν διαφορετικά. Η Τεχεράνη αντέδρασε μετά από επίθεση εναντίον ενός από τους συμμάχους της, σε συνέχεια ισραηλινής αεροπορικής επιδρομής σε κτίριο που, σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, είχε σχέση με τη Χεζμπολάχ στο νότιο τμήμα της Βηρυτού.

Τη Δευτέρα, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, αλλά η ίδια η απόφαση να επιτεθεί εγείρει ένα σημαντικό ερώτημα: Γιατί η ιρανική ηγεσία θεώρησε ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή να προβεί σε ένα τέτοιο βήμα, γνωρίζοντας ότι διακινδύνευε νέα ισραηλινή στρατιωτική δράση και ενδεχομένως έθετε σε κίνδυνο τις εύθραυστες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Μέρος της απάντησης μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οι ηγέτες του Ιράν αξιολογούν τη θέση τους μετά από μήνες συγκρούσεων.

Η Ισλαμική Δημοκρατία βγήκε από τον πόλεμο αποδυναμωμένη από ορισμένες απόψεις, αλλά και με μια ισχυρότερη αίσθηση της ανθεκτικότητάς της.

Παρά την εκτεταμένη στρατιωτική πίεση από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, τις οικονομικές κυρώσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό από τις ΗΠΑ, το κράτος επέζησε. Η κυβέρνηση παραμένει στην εξουσία, ο μηχανισμός ασφαλείας της παραμένει άθικτος και δεν σημειώθηκε καμία μαζική εξέγερση, παρά τις επανειλημμένες προβλέψεις των αντιπάλων της.

Αυτή η εμπειρία ενδέχεται να έχει αλλάξει τους υπολογισμούς της Τεχεράνης, σύμφωνα με την εκτίμηση του BBC.

Αντί να θεωρεί τον εαυτό του ως έναν ευάλωτο παράγοντα που επιδιώκει να αποφύγει την αντιπαράθεση με κάθε κόστος, το Ιράν ενδέχεται να θεωρεί όλο και περισσότερο τον εαυτό του ως μια δύναμη που έχει ξεπεράσει το χειρότερο και μπορεί πλέον να επιβάλει νέες κόκκινες γραμμές.

Η επίθεση εναντίον του Ισραήλ ενδέχεται, επομένως, να είχε ως στόχο λιγότερο την αντίποινα και περισσότερο την αποτροπή. Η Τεχεράνη ενδέχεται να στέλνει το μήνυμα ότι οι επιθέσεις εναντίον των περιφερειακών συμμάχων της δεν θα αντιμετωπίζονται πλέον ως ξεχωριστές από τις επιθέσεις εναντίον του ίδιου του Ιράν.

Ένα τέτοιο μήνυμα θα είχε ιδιαίτερη σημασία για τη Χεζμπολάχ, τις ιρακινές πολιτοφυλακές και άλλα μέλη του περιφερειακού δικτύου του Ιράν, γνωστού ως «Άξονας της Αντίστασης». Η αξιοπιστία της επιρροής του Ιράν βασιζόταν πάντα εν μέρει στην πεποίθηση ότι θα στηρίξει τους εταίρους του. Η αποτυχία να ανταποκριθεί μετά τη δημόσια προειδοποίηση προς το Ισραήλ θα μπορούσε να είχε βλάψει αυτή την αξιοπιστία.

Υπό αυτό το πρίσμα, η επίθεση δεν στόχευε απλώς το Ισραήλ. Στόχευε επίσης τους συμμάχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ολόκληρη την περιοχή, οι οποίοι παρακολουθούσαν στενά για να δουν αν η Τεχεράνη θα έδινε συνέχεια στις απειλές της.

Η χρονική στιγμή είναι εξίσου ενδιαφέρουσα: Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε πρόσφατα υποδείξει ότι μια συμφωνία ενδέχεται να είναι εφικτή. Η συμβατική λογική θα υποδείκνυε ότι το Ιράν θα έπρεπε να αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη διπλωματία.

Ωστόσο, η Τεχεράνη ενδέχεται να πιστεύει το αντίθετο. Οι ιρανοί ηγέτες θα μπορούσαν να έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η επίδειξη δύναμης μέσω μιας περιορισμένης ή υπολογισμένης στρατιωτικής δράσης μπορεί στην πραγματικότητα να ενισχύσει τη θέση τους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αντί να την αποδυναμώσει.

Οι πύραυλοι ως μέσο προώθησης της διπλωματίας

Από τη σκοπιά της Τεχεράνης, η επίδειξη προθυμίας για χρήση βίας μπορεί να έχει ως στόχο να υπενθυμίσει τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Ισραήλ ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει επιλογές.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το Ιράν επιθυμεί την αποτυχία των συνομιλιών. Η Τεχεράνη φαίνεται να έλαβε μέτρα για να δημιουργήσει ένα προηγούμενο και να στείλει ένα πολιτικό μήνυμα, αλλά όχι σε κλίμακα που θα καθιστούσε την κλιμάκωση αναπόφευκτη.

Μένει να δούμε αν αυτή η εκτίμηση θα αποδειχθεί σωστή.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η επίθεση αντανακλά την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Εάν το Ιράν πιστεύει ότι του ζητείται να κάνει παραχωρήσεις χωρίς να λαμβάνει ουσιαστικά οφέλη σε αντάλλαγμα, αυτή η ενέργεια μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο ενίσχυσης της διαπραγματευτικής του δύναμης πριν από την επόμενη φάση των συνομιλιών.

Όπως και να έχει, η επίθεση υποδηλώνει μια ηγεσία που αισθάνεται πιο σίγουρη από ό,τι πολλοί εξωτερικοί παρατηρητές περίμεναν μόλις πριν από λίγους μήνες.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν το Ιράν ήταν διατεθειμένο να αντέξει έναν ακόμη γύρο ισραηλινών βομβαρδισμών. Είναι αν η Τεχεράνη πιστεύει πλέον ότι μπορεί να το κάνει αυτό, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τη διπλωματία. Αν αυτό ισχύει, το Ιράν ενδέχεται να προσπαθεί να δημιουργήσει μια νέα περιφερειακή πραγματικότητα: Mια πραγματικότητα στην οποία διαπραγματεύεται από θέση ισχύος, ενώ επιβάλλει ενεργά τα δικά του όρια.

Όσο επικίνδυνη και αν είναι αυτή η προσέγγιση, θα αντιπροσώπευε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ισλαμική Δημοκρατία βλέπει τόσο την ασφάλειά της όσο και τη θέση της στη Μέση Ανατολή.