Διαταραχή ύπνου προκαλεί ατελείωτα «επικά όνειρα» που αφήνουν το άτομο εξαντλημένο το πρωί

Αυτόν τον τύπο εξάντλησης επιχειρεί να περιγράψει μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό L’Encéphale. Τέσσερις ενήλικες που αξιολογήθηκαν σε εξειδικευμένες κλινικές ύπνου ανέφεραν νύχτες γεμάτες από αδιάκοπα, εξαιρετικά ζωντανά όνειρα, σαν κινηματογραφικές ταινίες, τα οποία άφηναν πίσω τους αναμνήσεις που έμοιαζαν πραγματικές.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η κατάσταση αυτή αξίζει να αναγνωριστεί ως ξεχωριστή διάγνωση. Δεν πρόκειται, όπως λένε, απλώς για «έντονα όνειρα».

«Επικά όνειρα» ή υπερονειρισμός

Οι γιατροί χρησιμοποιούν τον όρο «επικά όνειρα» ή υπερονειρισμός για να περιγράψουν την συγκεκριμένη εμπειρία, αναφέρει το Earth.com. Το άτομο φαίνεται να ονειρεύεται ασταμάτητα, σκηνή μετά τη σκηνή, σε όλη τη διάρκεια της νύχτας. Το αποτέλεσμα είναι να ξυπνά εξαντλημένο, σαν να μην ξεκουράστηκε ποτέ.

Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο καθηγητής Πιερ Α. Ζοφρουά, ψυχίατρος και ερευνητής ύπνου στο Πανεπιστήμιο Paris Cité στη Γαλλία. Η ερευνητική ομάδα περιγράφει το φαινόμενο ως «υπερχείλιση ονείρων», θέλοντας να αποτυπώσει τον τεράστιο όγκο των ονειρικών εμπειριών. Οι ασθενείς κοιμούνται, αλλά ξυπνούν με την αίσθηση ότι ο εγκέφαλός τους δεν σταμάτησε ποτέ να λειτουργεί.

Δεν πρόκειται για εφιάλτες

Θα ήταν εύκολο να ενταχθεί το φαινόμενο στους εφιάλτες, όμως όσοι το βιώνουν διαφωνούν. Τα όνειρά τους δεν είναι απαραίτητα τρομακτικά. Αντίθετα, περιλαμβάνουν βαρετές, επαναλαμβανόμενες ή καθημερινές σκηνές, από τις οποίες ο ονειρευόμενος δεν μπορεί να ξεφύγει.

Ένας εφιάλτης συνήθως ξυπνά το άτομο και βασικό στοιχείο του είναι ο φόβος. Τα επικά όνειρα σπάνια έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Μπορεί να αφορούν απλές δραστηριότητες, όπως δουλειές, διαδρομές ή υποχρεώσεις, όμως ο άνθρωπος ξυπνά σαν να έχει κοπιάσει σωματικά και νοητικά. Η εμπειρία είναι κουραστική, όχι τρομακτική.

Τα όνειρα γίνονται αναμνήσεις

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της πάθησης προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στους ασθενείς. Τα όνειρα δεν μένουν στη νύχτα, αλλά περνούν στην αληθινή ζωή ως αναμνήσεις τόσο ζωντανές, ώστε το άτομο δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τι συνέβη πραγματικά και τι ονειρεύτηκε.

Μία 38χρονη γυναίκα περιέγραψε όνειρα που άφηναν τόσο ισχυρό αποτύπωμα, ώστε μπορούσε να τα μπερδέψει με αληθινές αναμνήσεις, σαν να τα είχε πράγματι ζήσει. Άλλοι ασθενείς ανέφεραν ότι για χρόνια έλεγχαν κάθε πρωί μηνύματα και email για να ξεκαθαρίσουν τι ήταν πραγματικό.

Ανοιχτά ερωτήματα

Παραμένει ασαφές γιατί συμβαίνει αυτό. Ένα πρόσφατο μοντέλο υποθέτει ότι ο εγκέφαλος, στη διάρκεια του ύπνου, μπορεί μερικές φορές να αποτυγχάνει να καταχωρίσει τις δικές του επινοήσεις ως φανταστικές, επιτρέποντας σε σκηνές των ονείρων να σταθούν δίπλα στις πραγματικές αναμνήσεις. Πρόκειται όμως για θεωρία, όχι για αποδεδειγμένη εξήγηση.

Θα περίμενε κανείς ότι η αιτία θα εντοπιζόταν στο εργαστήριο. Τα πιο ζωντανά όνειρα συνδέονται συνήθως με τη φάση REM του ύπνου, όταν ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ενεργός. Ωστόσο, οι καταγραφές ύπνου των τεσσάρων ασθενών ήταν σε μεγάλο βαθμό φυσιολογικές, με τυπική ή ακόμη και ελαφρώς μειωμένη διάρκεια REM.

Το εργαστήριο, προς το παρόν, δεν μπορεί να εξηγήσει την εμπειρία. Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι το πρόβλημα ίσως σχετίζεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος περνά από τον ύπνο στην εγρήγορση και με τη νοητική δραστηριότητα που παραμένει ενεργή όλη τη νύχτα.