Η επόμενη μέρα του πετρελαϊκού deal ΗΠΑ - Βενεζουέλας: Τα στοιχήματα και οι παγίδες για τον Τραμπ

Όπως αναφέρει το Bloomberg, το νέο σχήμα προβλέπει πλειοψηφικό αμερικανικό έλεγχο, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να ελέγχουν περίπου το 55% της πραγματικής παραγωγής και να αποκτούν τη δυνατότητα προμήθειας πετρελαίου σε τιμή κόστους. Η συμφωνία αφορά 17 στρατηγικά πεδία και προβλέπει παραχωρήσεις που μπορούν να φτάσουν τα 100 χρόνια.

Ωστόσο, η πραγματική σημασία της συμφωνίας δεν θα κριθεί από το πόσα βαρέλια υπάρχουν κάτω από το έδαφος, αλλά από το πόσα από αυτά μπορούν να περάσουν στην παραγωγή, με ποιο κόστος και σε πόσο χρόνο.

Από τα αποθέματα στην πραγματική παραγωγή

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα πετρελαϊκά αποθέματα στον κόσμο, όμως η δυνατότητα αξιοποίησής τους απέχει πολύ από το θεωρητικό τους μέγεθος.

Η παραγωγή της χώρας παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα επίπεδα προηγούμενων δεκαετιών. Τον Ιούλιο ανήλθε περίπου στα 1,16 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λιγότερο από το μισό σε σχέση με μία δεκαετία νωρίτερα.

Η εικόνα αυτή είναι αποτέλεσμα πολυετούς υποεπένδυσης, φθοράς των υποδομών, αποχώρησης ξένων εταιρειών και προβλημάτων στη λειτουργία του πετρελαϊκού τομέα.

Μεγάλο μέρος των πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας αποτελείται από εξαιρετικά βαρύ αργό, η αξιοποίηση του οποίου προϋποθέτει εξειδικευμένες και δαπανηρές εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Κατά συνέπεια, η συμφωνία εξασφαλίζει πρόσβαση σε έναν τεράστιο ενεργειακό πόρο, αλλά δεν σημαίνει ότι η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί γρήγορα ή χωρίς μεγάλο κόστος.

Το στοίχημα των επενδύσεων

Για να αποκτήσει πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα το deal, θα χρειαστούν κεφάλαια δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Νέες γεωτρήσεις, εκσυγχρονισμός εγκαταστάσεων, αγωγοί, αποθηκευτικοί χώροι και μονάδες επεξεργασίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή.

Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο σημαντική παράμετρος για την επιτυχία του σχεδίου.

Οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες δεν αποφασίζουν με βάση μόνο το μέγεθος των κοιτασμάτων. Εξετάζουν αν μια επένδυση που χρειάζεται χρόνια για να αποδώσει θα προστατεύεται νομικά και πολιτικά σε βάθος χρόνου.

Αυτό ακριβώς το στοιχείο δημιουργεί αβεβαιότητα.

Η Chevron είναι σήμερα η μοναδική μεγάλη αμερικανική εταιρεία που παράγει πετρέλαιο στη Βενεζουέλα. Το εάν θα ακολουθήσουν και άλλοι ενεργειακοί όμιλοι θα αποτελέσει έναν από τους πιο ουσιαστικούς δείκτες για το κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να περάσει από την πολιτική ανακοίνωση στην πραγματική οικονομία.

Πολιτικό ρίσκο

Οι παραχωρήσεις μπορεί να έχουν διάρκεια ενός αιώνα, οι πολιτικοί κύκλοι όμως είναι πολύ μικρότεροι.

Αυτό δημιουργεί ένα βασικό ερώτημα για τους επενδυτές: θα παραμείνει η συμφωνία σε ισχύ εάν αλλάξει η κυβέρνηση στις Ηνωμένες Πολιτείες ή εάν μεταβληθούν οι πολιτικές ισορροπίες στη Βενεζουέλα;

Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να υιοθετήσει διαφορετική πολιτική απέναντι στο Καράκας, ενώ μια νέα κυβέρνηση στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να επανεξετάσει τους όρους ενός τόσο εκτεταμένου ενεργειακού πλαισίου.

Η πιθανότητα αυτή δεν σημαίνει ότι το σχέδιο είναι καταδικασμένο. Επηρεάζει όμως το επίπεδο εμπιστοσύνης που απαιτείται για να κινητοποιηθούν επενδύσεις μεγάλου βάθους και υψηλού κόστους.

Τι επιδιώκει η Ουάσιγκτον

Από αμερικανικής πλευράς, η συμφωνία εξυπηρετεί περισσότερους από έναν στόχους.

Μέρος της παραγωγής μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση των στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων των ΗΠΑ, ενώ προβλέπεται ότι θα μπορεί να καλύπτει και ανάγκες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η δυνατότητα πρόσβασης σε πετρέλαιο σε τιμή κόστους αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ενεργειακή αγορά παραμένει ευάλωτη σε γεωπολιτικές κρίσεις και διαταραχές του εφοδιασμού.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συμφωνία μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές της βενζίνης στην αμερικανική αγορά θα μειωθούν αυτόματα. Η τιμή των καυσίμων εξαρτάται από τη διεθνή προσφορά και ζήτηση, τα περιθώρια διύλισης, τις μεταφορές και μια σειρά ακόμη παραγόντων.

Μια νέα, μεγάλη και σχετικά κοντινή πηγή προμήθειας, όμως, θα μπορούσε να δώσει στην Ουάσιγκτον μεγαλύτερα περιθώρια διαχείρισης σε περίπτωση νέας ενεργειακής αναταραχής.

Η Κίνα και η μάχη για επιρροή

Η συμφωνία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον ευρύτερο ανταγωνισμό ΗΠΑ - Κίνας.

Τα προηγούμενα χρόνια, το Πεκίνο ενίσχυσε σημαντικά την οικονομική του παρουσία στη Βενεζουέλα, χρηματοδοτώντας το Καράκας και εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες πετρελαίου.

Η αμερικανική επιστροφή στον ενεργειακό τομέα της χώρας περιορίζει τον χώρο που είχαν αποκτήσει άλλες δυνάμεις και επαναφέρει την Ουάσιγκτον σε κεντρικό ρόλο.

Η ενεργειακή διάσταση συνδέεται έτσι άμεσα με την προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να ενισχύσουν την επιρροή τους στη Λατινική Αμερική και να περιορίσουν την κινεζική παρουσία σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας.

Το πετρέλαιο, σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι μόνο εμπόρευμα. Είναι και εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.

Τι περιμένει το Καράκας

Για τη Βενεζουέλα, η συμφωνία προσφέρει την προοπτική μεγάλων επενδύσεων και σημαντικών φορολογικών εσόδων.

Η Ντέλσι Ροντρίγκες χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική» και ανέφερε ότι τα έργα που προβλέπονται μπορούν να αποφέρουν έως και 209 δισ. δολάρια σε φόρους.

Σε μια οικονομία που χρειάζεται κεφάλαια για την αναβάθμιση του ενεργειακού τομέα και την αποκατάσταση βασικών υποδομών, η προοπτική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Παράλληλα, όμως, στο εσωτερικό της χώρας έχουν ήδη διατυπωθεί αντιδράσεις για το εύρος του ελέγχου που παραχωρείται στην αμερικανική πλευρά.

Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα λόγω της απουσίας σαφούς χρονοδιαγράμματος για εκλογές και ευρύτερη πολιτική μετάβαση.

Αυτό μπορεί να αποτελέσει παράγοντα αβεβαιότητας για την εφαρμογή της συμφωνίας, ιδιαίτερα εάν η εσωτερική πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση αυξηθεί.

Πότε θα φανεί αν το deal λειτουργεί

Η συμφωνία δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες, αλλά η πραγματική της αξία θα φανεί σε βάθος χρόνου. Η Βενεζουέλα διαθέτει τον πετρελαϊκό πλούτο, όμως για να τον αξιοποιήσει χρειάζεται κεφάλαια, σύγχρονες υποδομές και ένα περιβάλλον που θα μπορεί να προσφέρει επαρκείς εγγυήσεις στους επενδυτές.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το στοίχημα είναι εξίσου σύνθετο. Η πρόσβαση σε τόσο μεγάλα αποθέματα μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή τους ασφάλεια και τη θέση τους στη Λατινική Αμερική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα οφέλη θα είναι άμεσα ή δεδομένα.

Το επόμενο διάστημα, επομένως, θα κρίνει εάν το φιλόδοξο σχέδιο μπορεί να περάσει από τις πολιτικές δεσμεύσεις στην πράξη και να αποκτήσει τη διάρκεια που απαιτεί μια επένδυση αυτού του μεγέθους.