Πώς θα μπορούσε ο Καναδάς να γίνει συνδεδεμένο μέλος της Ε.Ε. - Τα εμπόδια και ο παράγοντας Τραμπ

Τόσο η Ε.Ε. όσο και Καναδάς έχουν βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο «στόχαστρο» του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος από την αρχή της θητείας του έφερε τα πάνω - κάτω με την επιβολή εμπορικών δασμών σε χώρες με τις οποίες οι ΗΠΑ είχαν παραδοσιακά καλές σχέσεις.

Και παρότι πλέον υπάρχει μια συμφωνία με την Ευρώπη, οι σχέσεις των δύο πλευρών δεν έχουν αποκατασταθεί πλήρως.

Στην περίπτωση του Καναδά οι δεσμοί με τις ΗΠΑ επιδεινώθηκαν ακόμη περισσότερο μετά την πρόσφατη αποτυχία να καταλήξουν σε συμφωνία με τις δύο χώρες να προχωρούν στην εκατέρωθεν επιβολή δασμών.

Αυτό είναι ένα ισχυρό κίνητρο για να επιδιώξουν οι δύο πλευρές την εμβάθυνση των διμερών σχέσων ως αντίβαρο στην αμερικανική και κινεζική οικονομική κυριαρχία, παρότι είναι προφανές ότι ούτε η Ευρώπη ούτε ο Καναδάς δεν μπορούν να κόψουν εντελώς τους δεσμούς με τις ΗΠΑ.

Τα κρίσιμα ερωτήματα

Ωστόσο, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι κρίσιμα. Το πρώτο και κυριότερο είναι ότι δεν υπάρχει πουθενά σε καμία ευρωπαϊκή συνθήκη η πρόβλεψη για συνδεδεμένο μέλος.

Για να προστεθεί ένας τέτοιος όρος θα πρέπει να συμφωνήσουν και τα κράτη - μέλη της Ε.Ε κάτι που μπορεί να αποδειχτεί μεγάλη πρόκληση -όπως άλλωστε έχει διαφανεί σε μια σειρά από ζητήματα με κυριότερο τη στάση απέναντι στην Ουκρανία και τις ευρωπαϊκές της βλέψεις.

Πολλοί μάλιστα Ευρωπαίοι διπλωμάτες φοβούνται ότι τελικά η τοποθέτηση της Φον ντερ Λάιεν ήταν πολύ φιλόδοξη και δεν θα πάρει σάρκα και οστά.

Αποκαλυπτική είναι η δήλωση ενός εξ αυτών που είπε «κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι σημαίνει η φράση συνδεδεμένο μέλος».

Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση ο συμβολισμός και μόνο μια τέτοιας κίνησης έχει και αυτός τη σημασία του.

Τι μορφή μπορεί να πάρει η συμμαχία Ε.Ε - Καναδά

Αυτό που υπάρχει είναι η δυνατότητα για υπογραφή συμφωνιών που καταργούν δασμούς και άλλα εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές αλλά και πιο φιλόδοξες συμφωνίες που έχουν να κάνουν με τη συμμετοχή στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά.

Στην περίπτωση του Καναδά είναι μάλλον απίθανο να υιοθετήσει τους ευρωπαϊκούς νόμους ή να ενταχθεί στην Ευρωπαία Κοινή Αγορά ή στην τελωνειακή ένωση που θα οδηγούσε στην από κοινού επιβολή δασμών σε τρίτες χώρες, όπως λέει ο Πάτρικ Λεμπλόν ειδικός τις παγκόσμιες οικονομικές σχέσεις στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα.

Το πιο πιθανό είναι ότι ο Καναδάς επιδιώκει μια βαθύτερη συνεργασία στους τομείς της οικονομικής ασφάλειας και της άμυνας.

Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μάρκ Κάρνεϊ σε ομιλία του στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο την Πέμπτη (17/9) έδωσε το στίγμα.

«Ο Καναδάς και η Ευρώπη δεν συνδέονται από τη γεωγραφία», είπε, σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές μοιράζονται, μέσω της Αρκτικής, σύνορα μήκους 3.000 χιλιομέτρων.

«Συνδεόμαστε από μια συγγένεια. Εκλεκτική, επιλεγμένη, ανανεωμένη και ισχυρότερη», πρόσθεσε.

Αντίθετα η Ευρώπη έχει πολύ μεγαλύτερες προσδοκίες από τη συνεργασία με τον Καναδά, όπως φάνηκε από την τοποθέτηση της προέδρου της Κομισιόν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης.

Η Φορ ντερ Λάιεν μίλησε για συνεργασία σε τομείς όπως η τεχνολογία, η αμυντική βιομηχανία, η Αρκτική, η ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά, την τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική υπολογιστική αλλά και την οικονομική ασφάλεια.

Και οι βλέψεις της Ευρώπης δεν σταματούν εκεί. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα δήλωσε στο Euronews ότι χώρες όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τον Καναδά, αποκτώντας καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς επιδιώκουν στενότερους δεσμούς.

Μία τέτοια εξέλιξη δημιουργεί ερώτημα τι θα γίνει με τη Βρετανία, όπου 10 χρόνια μετά το Brexit η πλειοψηφία έχει μετανιώσει για αυτή την απόφαση και ζητά στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συνεργασία στην άμυνα και την ενέργεια

Από όλους αυτούς τους τομείς η άμυνα είναι ένας όπου η συνεργασία μπορεί να αποδειχθεί προσοδοφόρα και για τον Καναδά και για την Ε.Ε.. Το 70% των αμυντικών δαπανών του Καναδά διατίθεται για την αγορά όπλων και συστημάτων από τις ΗΠΑ και ο Κάρνεϊ θέλει να το αλλάξει. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Καναδάς έχει ενταχθεί ήδη στο πρόγραμμα SAFE για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού από τα κράτη μέλη αν και για να συμβεί αυτό πρέπει να ξεπεραστούν εμπόδια που έχουν να κάνουν με τους κανόνες της Ε.Ε..

Άλλοι τομείς όπου μπορεί να διευρυνθεί η συνεργασία είναι το διάστημα και η παρουσία δορυφόρων με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση από τις αμερικανικές εταιρείες. Επιπλέον ο Καναδάς έχει σημαντικά ενεργειακά αποθέματα σε πετρέλαιο και αέριο που θα μπορούσαν να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες των Ευρωπαίων.

Ο παράγοντας Τραμπ

Ωστόσο το πιο σημαντικό ερώτημα είναι ποια θα είναι η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ σε μια τέτοια εξέλιξη. Στον απόηχο της τοποθέτησης της Φον ντερ Λάιεν ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε το ενδεχόμενο ένταξης του Καναδά στην ΕΕ «γελοίο» και αποκάλεσε τον γείτονα του «φρικτό εμπορικό εταίρο».

Μάλιστα υποστήριξε ότι το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτρέψει στον Καναδά να γίνει συνδεδεμένο μέλος θα μπορούσε να αποτελεί «εχθρική ενέργεια» και απείλησε ότι θα απαντήσει σε μια τέτοια κίνηση επιβάλλοντας επιπλέον δασμούς.

«Αν η πρόθεση είναι καλή, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αν είναι κακή, θα βάλουμε πολύ βαρείς δασμούς στην Ευρώπη». Πρόσθεσε επίσης ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να διακόψει το εμπόριο με την Ευρώπη σε ορισμένους τομείς.

Η ΕΕ, από την πλευρά της, έχει ακολουθήσει διαφορετική πορεία στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, καταλήγοντας σε εμπορική συμφωνία που θέτει ανώτατο όριο δασμών 15% για τη μεγάλη πλειονότητα των ευρωπαϊκών εξαγωγών, ενώ έχει καταργήσει τους δασμούς στα βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ.

Σε κάθε περίπτωση οι προθέσεις δεν είναι αρκετές αν δεν γίνουν πράξεις. Η μόνη βεβαιότητα είναι ότι θα χρειαστεί χρόνος, πολλές διαπραγματεύσεις αλλά και υποχωρήσεις για να μπορέσουν η Ευρώπη και ο Καναδάς για να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν έναν ισχυρό πόλο που θα μπορέσει να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων και αυτό το ξέρουν και οι Ευρωπαίοι και ο Καναδάς και πολύ περισσότερο ο ίδιος ο Τραμπ.