Νέο απολίθωμα: Ένα θαλάσσιο τέρας με «πανοπλία» είναι το πρώτο αμφίβιο που ζούσε σε πυθμένες ωκεανών

Το παράξενο πλάσμα, που ονομάστηκε Gerrothorax maritimus, έμοιαζε με γιγάντια σαλαμάνδρα αλλά με κοντόχοντρο αντί για μακρόστενο σώμα, καλυπτόταν από οστέινη πανοπλία και περνούσε πιθανότατα τη ζωή του στον βυθό των ωκεανών, περιμένοντας τη λεία του, αναφέρει ο Independent.

Γιατί είναι ξεχωριστό

Η ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Ecology & Evolution, είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρόκειται για το πρώτο γνωστό αμφίβιο που είχε προσαρμοστεί πλήρως στη θαλάσσια ζωή. Σήμερα, κανένα από τα περισσότερα από 8.000 γνωστά είδη αμφιβίων δεν ζει αποκλειστικά στη θάλασσα, ενώ λιγότερα από το 2% παρουσιάζουν κάποια ανθεκτικότητα στο αλμυρό νερό.

Η διεθνής ερευνητική ομάδα, με επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου και το Γεωλογικό Μουσείο της Κουεϊτσόου στην Κίνα, μελέτησε δύο εξαιρετικά καλοδιατηρημένους σκελετούς της Ύστερης Τριαδικής περιόδου.

Το Gerrothorax maritimus είχε μήκος σχεδόν 90 εκατοστά και ένα πλατύ, δισκοειδές σώμα. Η οστέινη πανοπλία του πιθανότατα το προστάτευε από θηρευτές όπως οι ιχθυόσαυροι (μεγάλα θαλάσσια ερπετά της εποχής). Σύμφωνα με τον καθηγητή Ριοσούκε Μοτάνι, έναν από τους επικεφαλής της μελέτης, το βάρος του πρέπει να ήταν συγκρίσιμο με εκείνο μιας σημερινής γιγάντιας σαλαμάνδρας, αλλά το σώμα του ήταν πολύ πιο κοντόχοντρο.

Το σχήμα του κρανίου του υποδηλώνει ότι κυνηγούσε χρησιμοποιώντας αναρρόφηση. Πιθανότατα παρέμενε ακίνητο στον βυθό και, όταν κάποιο μικρό ζώο πλησίαζε, το ρουφούσε απότομα μέσα στο στόμα του. Οι ερευνητές συγκρίνουν αυτή τη στρατηγική με εκείνη ορισμένων σύγχρονων καρχαριών που ζουν κοντά στον πυθμένα.

Πώς επιβίωνε στη θάλασσα

Το μεγαλύτερο επιστημονικό ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο το προϊστορικό αμφίβιο επιβίωνε στο αλμυρό νερό. Τα σημερινά αμφίβια διαθέτουν διαπερατό δέρμα, το οποίο τους επιτρέπει να απορροφούν νερό και να ανταλλάσσουν αέρια με το περιβάλλον. Ωστόσο, αυτή η ιδιότητα δυσκολεύει τη ρύθμιση της συγκέντρωσης αλατιού στον οργανισμό τους, περιορίζοντάς τα κυρίως σε γλυκά νερά.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η οστέινη πανοπλία του Gerrothorax maritimus ενδεχομένως περιόριζε την απορρόφηση νερού μέσω του δέρματος. Το ζώο ίσως προσλάμβανε θαλασσινό νερό από το στόμα και απορροφούσε το απαραίτητο νερό μέσω του πεπτικού συστήματος. Παράλληλα, τα βράγχιά του ενδέχεται να βοηθούσαν στην αποβολή του περιττού αλατιού. Οι μηχανισμοί αυτοί, πάντως, παραμένουν υποθέσεις.

Τα δύο απολιθώματα βρέθηκαν σε ιζήματα βαθιάς θάλασσας, σχεδόν ακέραιοι, με διατηρημένα ακόμη και τα δάχτυλα των άκρων τους. Αυτό υποδηλώνει ότι τα ζώα πέθαναν κοντά στον τόπο όπου ζούσαν και δεν μεταφέρθηκαν εκεί από την ξηρά. Επιπλέον, γεωχημικές αναλύσεις έδειξαν ότι οι αναλογίες ισοτόπων στροντίου στα απολιθώματα ήταν παρόμοιες με εκείνες των ωκεανών της εποχής. Τα ευρήματα ενισχύουν το συμπέρασμα ότι το Gerrothorax maritimus ήταν πλήρως προσαρμοσμένο στη θαλάσσια ζωή, αποκαλύπτοντας μια άγνωστη μέχρι σήμερα εξελικτική διαδρομή των αμφιβίων.