Βρετανία: Ρεκόρ 217 ημερών κάτω από τη θάλασσα για πυρηνικό υποβρύχιο – Τι αποκαλύπτει

Πίσω από το εντυπωσιακό ρεκόρ, ωστόσο, κρύβεται ένα σοβαρό πρόβλημα για το Βασιλικό Ναυτικό: H γήρανση του στόλου των πυρηνικών υποβρυχίων και η αδυναμία επαρκούς συντήρησής τους, που αναγκάζει τα πληρώματα να παραμένουν στη θάλασσα για ολοένα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, αναφέρει ο Guardian.

Το HMS Vengeance, ένα από τα τέσσερα βρετανικά υποβρύχια κλάσης Vanguard που φέρουν βαλλιστικούς πυραύλους Trident με πυρηνικές κεφαλές, επέστρεψε στη ναυτική βάση Faslane, κοντά στο Χέλενσμπεργκ της Σκωτίας, έχοντας αποπλεύσει στις 12 Απριλίου.

Τα 140 μέλη του πληρώματος πέρασαν περισσότερους από επτά μήνες σε σχεδόν πλήρη απομόνωση, χωρίς ουσιαστική επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Στη βάση HM Naval Base Clyde βρέθηκε ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, Γουές Στρίτινγκ, προκειμένου να υποδεχθεί τους ναυτικούς που ολοκλήρωσαν την ιστορική αποστολή.

Κατά την επιστροφή του, το υποβρύχιο εμφανίστηκε καλυμμένο από θαλάσσιους οργανισμούς, ενώ από το κύτος του έλειπαν ορισμένα από τα ειδικά ηχοαπορροφητικά πλακίδια που συμβάλλουν στον περιορισμό του ακουστικού του ίχνους.

Γιατί έμεινε 217 ημέρες στη θάλασσα

Η διάρκεια της αποστολής δεν αποτελεί απλώς επιχειρησιακό επίτευγμα, αλλά αντανακλά τις αυξανόμενες δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Βασιλικό Ναυτικό στη διατήρηση της πυρηνικής του αποτρεπτικής δύναμης.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, οι περιπολίες των βρετανικών υποβρυχίων στρατηγικών πυρηνικών όπλων διαρκούσαν συνήθως περίπου τρεις μήνες. Πλέον, οι αποστολές έξι μηνών έχουν καταστεί συνηθισμένες, καθώς ο αριθμός των διαθέσιμων υποβρυχίων έχει περιοριστεί εξαιτίας των εργασιών συντήρησης και επισκευής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το BBC, το HMS Vengeance αναμενόταν να επιστρέψει στη βάση του το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, η επιστροφή του φέρεται να καθυστέρησε επειδή το υποβρύχιο που επρόκειτο να το αντικαταστήσει στην περιπολία αναγκάστηκε να επιστρέψει για την αποκατάσταση τεχνικής βλάβης.

Το προηγούμενο ρεκόρ συνεχούς υποβρύχιας περιπολίας του Βασιλικού Ναυτικού είχε καταγραφεί τον Απρίλιο, όταν το HMS Vanguard επέστρεψε στη βάση του έπειτα από 205 ημέρες.

Ο αρχηγός του Βασιλικού Ναυτικού, ναύαρχος σερ Γκουίν Τζένκινς, εξήρε την αφοσίωση των πληρωμάτων σε πρόσφατη διάσκεψη στο Όσλο, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η Βρετανία πρέπει να βελτιώσει τη συντήρηση του στόλου της.

Επτά μήνες χωρίς επικοινωνία με τον έξω κόσμο

Η ζωή στο εσωτερικό ενός πυρηνικού υποβρυχίου κατά τη διάρκεια μιας τόσο μεγάλης αποστολής αποτελεί ιδιαίτερη σωματική και ψυχολογική δοκιμασία.

Για να αποφύγουν τον εντοπισμό τους, τα υποβρύχια παραμένουν σε κατάδυση και τηρούν αυστηρή σιγή ασυρμάτου, καθώς ακόμη και μια εκπομπή θα μπορούσε να αποκαλύψει τη θέση τους. Μπορούν, ωστόσο, να ανέλθουν σε μικρότερο βάθος ώστε να λαμβάνουν κωδικοποιημένα μηνύματα μέσω ειδικής πλωτής κεραίας ή σημαδούρας επικοινωνιών.

Η επαφή των ναυτικών με τις οικογένειές τους περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο λεγόμενο «Familygram»: Ένα εβδομαδιαίο μήνυμα έως 120 λέξεων, στο οποίο δεν επιτρέπεται να απαντήσουν. Τα μηνύματα ελέγχονται πριν παραδοθούν, ενώ δυσάρεστες ειδήσεις από το σπίτι μπορεί να μην κοινοποιηθούν, εφόσον κριθεί ότι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επιχειρησιακή ικανότητα κάποιου μέλους του πληρώματος.

Οι περισσότεροι ναυτικοί εργάζονται σε βάρδιες έξι ωρών, με έξι ώρες ανάπαυσης, και κοιμούνται σε στενές κουκέτες, συχνά σε θαλάμους όπου διαμένουν έως και εννέα άτομα.

Η πολύμηνη παραμονή σε περιορισμένο χώρο επηρεάζει ακόμη και την προσαρμογή τους στην καθημερινότητα μετά την επιστροφή. Όπως αναφέρει το BBC, ναυτικοί που ολοκληρώνουν πολύμηνες περιπολίες μπορεί να αισθάνονται τις οσμές του εξωτερικού περιβάλλοντος ασυνήθιστα έντονες, καθώς έχουν συνηθίσει να αναπνέουν φιλτραρισμένο αέρα.

Παράλληλα, η παρατεταμένη διαβίωση σε στενούς χώρους μπορεί να επηρεάσει προσωρινά την αντίληψη των αποστάσεων, γι' αυτό και συνιστάται να αποφεύγουν την οδήγηση για μερικές ημέρες μετά την επιστροφή τους.

Η πυρηνική αποτροπή της Βρετανίας

Από το 1969, η Βρετανία διατηρεί διαρκώς τουλάχιστον ένα υποβρύχιο με βαλλιστικούς πυραύλους σε περιπολία, στο πλαίσιο της στρατηγικής της πυρηνικής αποτροπής.

Η λογική της συγκεκριμένης στρατηγικής είναι ότι, ακόμη και εάν η χώρα δεχθεί πυρηνικό πλήγμα, θα εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα ανταποδοτικής επίθεσης από ένα υποβρύχιο που παραμένει κρυμμένο στη θάλασσα. Πρόκειται για βασικό στοιχείο της θεωρίας της αμοιβαία εξασφαλισμένης καταστροφής.

Τα τέσσερα υποβρύχια κλάσης Vanguard έχουν μήκος περίπου 150 μέτρα και μπορούν να μεταφέρουν έως 16 βαλλιστικούς πυραύλους Trident.

Κάθε πύραυλος μπορεί να φέρει πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές, με ισχύ σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη της ατομικής βόμβας που έπληξε τη Χιροσίμα το 1945.

Η δυνατότητα παραμονής αυτών των υποβρυχίων σε άγνωστη θέση αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα της αποτρεπτικής τους αξίας.

Ο γερασμένος στόλος και η αναμονή για τα Dreadnought

Τα υποβρύχια κλάσης Vanguard εντάχθηκαν σε υπηρεσία τη δεκαετία του 1990, με αρχικά προβλεπόμενη επιχειρησιακή ζωή περίπου 25 ετών.

Ωστόσο, πλέον αναμένεται να παραμείνουν ενεργά έως και 40 χρόνια, καθώς η αντικατάστασή τους από τα νέας γενιάς υποβρύχια κλάσης Dreadnought δεν προβλέπεται να αρχίσει πριν από τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Οι καθυστερήσεις στις εργασίες συντήρησης επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.

Η εκτεταμένη ανακατασκευή του HMS Vanguard στα ναυπηγεία του Ντέβονπορτ, στο Πλίμουθ, διήρκεσε επτά χρόνια, προτού το υποβρύχιο επιστρέψει σε υπηρεσία το 2022. Την ίδια στιγμή, το HMS Victorious βρίσκεται σε δεξαμενή για εργασίες βαθιάς συντήρησης, κόστους 560 εκατομμυρίων λιρών, οι οποίες ξεκίνησαν το 2023.

Έτσι, μόλις τρία υποβρύχια της κλάσης —τα Vengeance, Vigilant και Vanguard— παραμένουν επιχειρησιακά διαθέσιμα.

Ο υπουργός Άμυνας Γουές Στρίτινγκ παραδέχθηκε ότι η ανάγκη για τόσο παρατεταμένες αποστολές αποτελεί σημαντικό βάρος για τα πληρώματα.

«Δεν αντιμετωπίζω ελαφρά τη καρδία το γεγονός ότι ζητάμε από τα πληρώματα να υπηρετούν περισσότερο από όσο προβλεπόταν», δήλωσε.

«Αυτό με κάνει να αισθάνομαι ακόμη μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη προς το πλήρωμα για την υπηρεσία που προσέφερε στη χώρα, για τη δέσμευση, την αφοσίωση, τον επαγγελματισμό και την εξειδίκευσή του», πρόσθεσε.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι το πρόγραμμα των νέων υποβρυχίων Dreadnought εξελίσσεται σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τονίζοντας τη σημασία της ταχύτερης δυνατής ένταξής τους σε υπηρεσία.