Δολοφονία Κένεντι: 63 χρόνια μετά, αυτές είναι οι επικρατέστερες θεωρίες συνωμοσίας
Στις 22 Νοεμβρίου 1963, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι δολοφονήθηκε στο Ντάλας του Τέξας, σε ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας. Εξήντα τρία χρόνια αργότερα, η δολοφονία του εξακολουθεί να τροφοδοτεί αμέτρητες θεωρίες συνωμοσίας, από σχετικά εύλογα σενάρια μέχρι εντελώς απίθανες υποθέσεις.
Παρά τις επίσημες έρευνες και τη δημοσιοποίηση χιλιάδων απόρρητων εγγράφων, οι αμφιβολίες δεν έχουν εξαφανιστεί. Ποια είναι, όμως, η επίσημη εκδοχή και ποιες οι σημαντικότερες εναλλακτικές θεωρίες;
Η επίσημη εκδοχή: Ο Όσβαλντ έδρασε μόνος του
Ο Κένεντι δολοφονήθηκε ενώ η αυτοκινητοπομπή του διέσχιζε το κέντρο του Ντάλας, περνώντας μπροστά από το κτίριο του Texas School Book Depository, μιας αποθήκης σχολικών βιβλίων. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, ο 24χρονος πρώην πεζοναύτης Λι Χάρβεϊ Όσβαλντ είχε πάρει θέση στον έκτο όροφο του κτιρίου, απ' όπου πυροβόλησε επανειλημμένα, τραυματίζοντας θανάσιμα τον πρόεδρο.
Ο Λι Χάρβεϊ Οσβαλντ στο αστυνομικό τμήμα του Ντάλας στις 23 Νοεμβρίου 1963
AP PhotoΔύο ημέρες αργότερα, ο ιδιοκτήτης νυχτερινού κέντρου Τζακ Ρούμπι πυροβόλησε και σκότωσε τον Όσβαλντ κατά τη μεταφορά του από την αστυνομία, στερώντας από τις Αρχές τη δυνατότητα να τον οδηγήσουν σε δίκη.
Η Επιτροπή Γουόρεν, που συγκροτήθηκε από τον διάδοχο του Κένεντι, Λίντον Τζόνσον, κατέληξε τον Σεπτέμβριο του 1964 στο συμπέρασμα ότι ο Όσβαλντ ενήργησε μόνος του και δεν υπήρχαν αποδείξεις συνωμοσίας. Αν και αρχικά τα συμπεράσματα έγιναν ευρέως αποδεκτά, η δυσπιστία ενισχύθηκε σταδιακά, καθώς εμφανίζονταν νέες μαρτυρίες και εναλλακτικές ερμηνείες.
Θεωρία 1: Υπήρχε και δεύτερος εκτελεστής
Μία από τις δημοφιλέστερες θεωρίες υποστηρίζει ότι ο Όσβαλντ είτε παγιδεύτηκε είτε δεν ήταν ο μοναδικός δράστης, αναφέρει σε σχετικό αφιέρωμά του το Sky News. Αρκετοί αυτόπτες μάρτυρες πίστευαν ότι τουλάχιστον ένας πυροβολισμός προήλθε από έναν κοντινό χορταριασμένο λοφίσκο και όχι από την αποθήκη βιβλίων.
Η Επιτροπή Γουόρεν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Όσβαλντ πυροβόλησε τρεις φορές. Μία σφαίρα αστόχησε, μία χτύπησε τον Κένεντι στο κεφάλι και μία άλλη τον διαπέρασε, τραυματίζοντας στη συνέχεια τον κυβερνήτη του Τέξας Τζον Κόναλι Τζούνιορ, που επέβαινε στην ίδια λιμουζίνα. Πρόκειται για την αποκαλούμενη «μαγική σφαίρα», εξαιτίας της φαινομενικά παράδοξης πορείας της.
Άποψη του αυτοκινήτου που μετέφερε τον πρόεδρο Κένεντι από ψηλά
Warren Commission via APΈνας από τους λόγους για τους οποίους οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι οι τραυματισμοί προκλήθηκαν από μία μόνο σφαίρα ήταν η σφαίρα που βρέθηκε στο φορείο του Κόναλι Τζούνιορ όταν έφτασε στο Νοσοκομείο Parkland Memorial μετά τον πυροβολισμό. Αυτό αποδείκνυε ότι η σφαίρα είχε διαπεράσει τον πρόεδρο και στη συνέχεια είχε χτυπήσει τον Κόναλι Τζούνιορ, πριν αποκολληθεί κατά την παροχή πρώτων βοηθειών στο φορείο.
Ωστόσο, το 2023, ο πρώην πράκτορας της Μυστικής Υπηρεσίας Πολ Λάντις αμφισβήτησε αυτή την εκδοχή. Στα απομνημονεύματά του υποστήριξε ότι βρήκε ο ίδιος τη σφαίρα μέσα στην προεδρική λιμουζίνα, την κράτησε και αργότερα την τοποθέτησε στο φορείο του Κένεντι. Η μαρτυρία του, την οποία αμφισβήτησαν άλλοι πρώην πράκτορες, αναζωπύρωσε τις συζητήσεις για το ενδεχόμενο περισσότερων πυροβολισμών.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που διατυπώνονταν τέτοιες εικασίες. Ειδική επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων είχε υποστηρίξει το 1978 ότι πιθανότατα υπήρξε συνωμοσία, βασιζόμενη κυρίως σε ηχητικά στοιχεία που υποδείκνυαν δεύτερο ένοπλο. Ο ανιψιός του Κένεντι, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, υπουργός Υγείας των ΗΠΑ στην τωρινή κυβέρνηση Τραμο, έχει επίσης δηλώσει ότι δεν είναι πεπεισμένος ότι μόνο ένας άνδρας κρυβόταν πίσω από τη δολοφονία του θείου του.
Θεωρία 2: Η αμερικανική κυβέρνηση
Πολλές θεωρίες στρέφουν τις υποψίες προς την ίδια την αμερικανική κυβέρνηση, χωρίς πάντως να συμφωνούν σχετικά με τους υποτιθέμενους πρωταγωνιστές. Μία από τις γνωστότερες κατηγορεί τον αντιπρόεδρο Λίντον Τζόνσον ότι οργάνωσε τη δολοφονία για να αναλάβει την προεδρία.
Ο Λίντον Τζόνσον στον Λευκό Οίκο τον Μάρτιο του 1968
AP Photo/Bob DaughertyΟ πολιτικός ακτιβιστής Ρότζερ Στόουν υποστήριξε στο βιβλίο του «The Man Who Killed Kennedy: The Case Against LBJ» ότι ο Τζόνσον βρισκόταν πίσω όχι μόνο από τη δολοφονία του Κένεντι, αλλά και από άλλους θανάτους που εξυπηρετούσαν την πολιτική του ανέλιξη.
Οι υποστηρικτές της θεωρίας επικαλούνται τη φιλοδοξία του Τζόνσον και τη δυνατότητά του να συνεργαστεί με ισχυρούς παράγοντες. Δεν έχουν, ωστόσο, παρουσιαστεί αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν την εμπλοκή του.
Θεωρία 3: Η Μαφία
Μια άλλη διαδεδομένη θεωρία εμπλέκει το οργανωμένο έγκλημα και ιδιαίτερα τον διαβόητο μαφιόζο της Νέας Ορλεάνης Κάρλος Μαρτσέλο, ο οποίος είχε απελαθεί στη Γουατεμάλα μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Κένεντι, όταν ο αδελφός του τελευταίου, Ρόμπερτ Κένεντι, ως υπουργός Δικαιοσύνης, εξαπέλυσε εκστρατεία εναντίον του οργανωμένου εγκλήματος.
Ο Κάρλος Μαρτσέλο μπροστά σε Ερευνητική Επιτροπή της Γερουσίας τον Σεπτέμβριο του 1961 στη Νέα Ορλεάνη
AP Photo/Henry GriffinΕπιστρέφοντας στις ΗΠΑ, ο Μαρτσέλο φέρεται να διατύπωσε απειλές εναντίον του προέδρου, ενώ αργότερα υποστηρίχθηκε ότι ομολόγησε την εμπλοκή του σε πληροφοριοδότη του FBI μέσα στη φυλακή. Οι υποστηρικτές της θεωρίας επικαλούνται επίσης την παρουσία του Όσβαλντ στη Νέα Ορλεάνη πριν από τη δολοφονία και τις διασυνδέσεις του Τζακ Ρούμπι με ανθρώπους του υποκόσμου.
Θεωρία 4: Η CIA
Η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο πολλών θεωριών, κυρίως λόγω των τεταμένων σχέσεών της με τον Κένεντι μετά την αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, στην Κούβα, το 1961.
Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα αποκάλυψαν ασυνήθιστα σχέδια που επινόησαν η κυβέρνηση Κένεντι και η CIA για να δολοφονήσουν τον Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος τότε ήταν πρόεδρος της Κούβας. Μεταξύ αυτών ήταν η παροχή στον Κάστρο, ο οποίος αγαπούσε την κατάδυση, ένα εκρηκτικό κοχύλι ή μιας μολυσμένης στολής κατάδυσης.
Ο πρόεδρος Κένεντι με τον διευθυντή της CIA Τζον Μακόουν στον Λευκό Οίκο τον Νοέμβριο του 1961
AP Photo/John RousΣύμφωνα με τους συνωμοσιολόγους, οι συγκρούσεις της CIA με τον πρόεδρο και η δυσαρέσκεια για την πολιτική του απέναντι στην Κούβα οδήγησαν ορισμένα στελέχη της στην απόφαση να τον εξοντώσουν. Οι θεωρίες αυτές συχνά αλληλεπικαλύπτονται με εκείνες για τη Μαφία, καθώς έχει αποκαλυφθεί ότι η CIA συνεργάστηκε με ανθρώπους του οργανωμένου εγκλήματος σε σχέδια εξόντωσης του Κάστρο. Μεταξύ άλλων, είχε προσεγγιστεί ο μαφιόζος Σαμ Τζανκάνα, με προσφορά 150.000 δολαρίων για την οργάνωση της δολοφονίας.
Θεωρία 5: Ο Φιντέλ Κάστρο
Οι υποψίες έχουν στραφεί και προς τον ίδιο τον Κουβανό ηγέτη, ο οποίος θα μπορούσε να επιδιώκει εκδίκηση για τις αμερικανικές προσπάθειες ανατροπής ή δολοφονίας του. Ακόμη και ο Λίντον Τζόνσον, σε συνεντεύξεις του το 1968 και το 1969, εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο Φιντέλ Κάστρο ενδέχεται να βρισκόταν πίσω από την επίθεση.
Ο Φιντέλ Κάστρο σε ομιλία του στη Ουάσινγκτον τον Απρίλιο του 1959
AP Photo/John RousΟ Κουβανός ηγέτης απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντας την ιδέα «απόλυτη τρέλα» σε συνέντευξή του το 1977. Υποστήριξε ότι μια τέτοια ενέργεια θα εξέθετε την Κούβα στον κίνδυνο καταστροφικών αμερικανικών αντιποίνων.
Κάποιος άλλος ίσως;
Ο Ντάρεν Ριντ, ειδικός στην αμερικανική πολιτική και ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Κόβεντρι, επισημαίνει στο Sky News ότι οι θεωρίες συνωμοσίας είναι τόσο πολυάριθμες, ώστε σχεδόν κάθε σημαντική πολιτική ή κοινωνική ομάδα της εποχής έχει κάποια στιγμή κατηγορηθεί.
Κατά τον ίδιο, η δολοφονία υπήρξε τόσο τραυματικό γεγονός, ώστε πολλοί Αμερικανοί αναζήτησαν εξηγήσεις ανάλογες της ιστορικής της σημασίας. «Ο αριθμός των ανθρώπων που αναζήτησαν αυτές τις εξηγήσεις αρχικά ήταν σχετικά μικρός, αλλά με την πάροδο του χρόνου έγραψαν βιβλία, έκαναν ταινίες, διηγήθηκαν ιστορίες, άκουσαν ραδιοφωνικές εκπομπές και παρακολούθησαν τηλεοπτικές εκπομπές. Αυτή η συνωμοσία απεικονίστηκε ξανά και ξανά, και απλώς εισχώρησε στην λαϊκή κουλτούρα», εξηγεί.
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ