Πικροδάφνη: Ένα από τα κύρια φυτά της ελληνικής χλωρίδας - Η εκπαίδευση, εναλλακτική της εκρίζωσης

Όπως εξηγεί η κα Παπαδημητρίου «από παραθαλάσσιες ζώνες και ρέματα έως νησίδες δρόμων και χώρους πρασίνου, επιλέγεται για την εξαιρετική ανθεκτικότητά της σε συνθήκες ξηρασίας, υψηλών θερμοκρασιών και αλατότητας».

Στη βάση αυτή, όπως σημειώνει αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν καταστήσει τη πικροδάφνη (Nerium oleander) ως βασική επιλογή για έργα αστικής φύτευσης και υποδομών.

Το φυτό αυτό έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον της επικαιρότητας τις τελευταίες ημέρες μετά την απόφαση του υπουργείου Παιδείας να συστήσει την εκρίζωση της πικροδάφνης από όλες τις σχολικές μονάδες της χώρας, λόγω της τοξικότητάς του.

Η ουσία που «αν καταναλωθεί δύναται να δημιουργήσει προβλήματα στον ανθρώπινο οργανισμό»

Ποια είναι η ουσία που το καθιστά επικίνδυνο για τον ανθρώπινο οργανισμό; «Η πικροδάφνη περιέχει ολεανδρίνη, η οποία εάν καταναλωθεί δύναται να δημιουργήσει προβλήματα στον ανθρώπινο οργανισμό» αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια.

Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει, η πικροδάφνη δεν αποτελεί τυπικό βρώσιμο είδος και δεν προορίζεται για κατανάλωση.

Ποιες ουσίες είναι «δυνάμει» επικίνδυνες ουσίες στα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά;

Μάλιστα, λαμβάνοντας υπόψιν την αρχή ότι, «η δόση είναι αυτή που μπορεί να μετατρέψει κάθε ουσία δηλητήριο» (Paracelsus 1493-1541) διαπιστώνεται ότι «η έννοια της τοξικότητας θα μπορούσε να συσχετιστεί και με τις πιο «αθώες» ουσίες, εάν καταναλωθούν σε συγκεντρώσεις που προκαλούν προβλήματα στις λειτουργίες ενός οργανισμού».

Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα στην καθημερινότητά μας;

Η άγνοια ο μεγαλύτερος αντίπαλος

Όπως αναφέρει η κα Παπαδημητρίου «υπάρχει η πιθανότητα να καταναλώσουμε τρόφιμα που περιέχουν ουσίες όπως η σολανίνη στις πατάτες, το κυάνιο στα κουκιά και τα πικραμύγδαλα καθώς και άλλες φυτοτοξίνες, οι οποίες βρίσκονται σε δεκάδες όσπρια, ξηρούς καρπούς και λαχανικά, σε εύρος συγκεντρώσεων που δεν προκαλεί καμία επίπτωση».

Ο βασικός λόγος για τον οποίο εν τέλει, μπορεί να εμφανιστεί η τοξικότητα στον ανθρώπινο οργανισμό από τα συστατικά της πικροδάφνης είναι η άγνοια του ατόμου στο γεγονός ότι «η πικροδάφνη δεν αποτελεί βρώσιμο φυτικό είδος, όπως και πολλά άλλα είδη τα οποία χρησιμοποιούνται εκτενώς σε δημόσιους χώρους για την ενίσχυση του αστικού πρασίνου».

Η σημασία των σχολικών κήπων

Ποια είναι τα «αγκάθια» σε ένα τόσο δραστικό μέτρο όπως η πλήρης εκρίζωση;

«Το αστικό πράσινο και οι σχολικοί κήποι αποτελούν βασικά εργαλεία για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, τους οποίους υποχρεούμαστε να πραγματοποιήσουμε έως το 2030, καθώς συνδέουν την περιβαλλοντική προστασία με την εκπαίδευση και την κοινωνική ευημερία» απαντά η επίκουρη καθηγήτρια.

Όπως σημειώνει η ίδια, η εκρίζωση φυτών από τον αστικό ιστό οδηγεί στην απώλεια της βιοποικιλότητας, δημιουργεί ένα αίσθημα δυσφορίας από τη δημιουργία θερμικών νησίδων, οδηγεί σε μειωμένη σταθερότητα του εδάφους, μειώνει την πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα από τα φυτά και τελικά έχει ως αποτέλεσμα την πιο έντονη κυκλοφορία των αιωρούμενων σωματιδίων στον αέρα.

«Οι σχολικοί κήποι και το αστικό πράσινο μπορούν να λειτουργήσουν ως ζωντανά εργαστήρια, τα οποία παρέχουν σε μαθητές και πολίτες, έμπρακτα τη σύνδεση μεταξύ υγείας ανθρώπων, οικοσυστημάτων και τροφικών συστημάτων, καλλιεργώντας δεξιότητες και στάσεις υπεύθυνης περιβαλλοντικής διαχείρισης και ασφαλούς κατανάλωσης φυτικών και ζωικών ειδών» υπογραμμίζει η κα Παπαδημητρίου.

Στη βάση αυτή, επισημαίνει ότι «η διατήρηση και ενίσχυση του αστικού πρασίνου δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική αναγκαιότητα, αλλά και κρίσιμο πυλώνα εκπαίδευσης και πρόληψης, ενισχύοντας τη μετάβαση σε πιο υγιείς και ανθεκτικές κοινωνίες».

«Κλειδί» η εκπαίδευση

Άλλωστε, όπως συμπληρώνει «οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης για την επίτευξή τους απαιτούν διεπιστημονική προσέγγιση, επιστημονική εγκυρότητα και τεκμηρίωση, ενώ απολύτως απαραίτητη είναι συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκών και θεσμικών φορέων στη λήψη αποφάσεων προκειμένου η βιωσιμότητα να προέλθει από την ουσιαστικό σημείο σύγκλισης του περιβαλλοντικού, οικονομικού και κοινωνικού πυλώνα».

Τελικά, όπως αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια «οι εκριζώσεις αποτελούν καταλύτη για την απομάκρυνση αυτών των πυλώνων, ενώ η επιστημονική περιβαλλοντική πληροφόρηση και εκπαίδευση κρίνεται αναγκαία για τη σύγκλισή τους».