Οι λιβελούλες της Ινδίας «δείκτης» οικολογικής καταστροφής αλλά και ελπίδας - Τι δείχνει νέα έρευνα

Η μελέτη που διεξήχθη από το 2021 μέχρι το 2023 σε πέντε ινδικές πολιτείες, διαπίστωσε ότι 143 διαφορετικά είδη λιβελουλών και ζυγόπτερας κατοικούν στα Δυτικά Γκάτς, με τουλάχιστον 40 από αυτά να είναι ενδημικά στην περιοχή, πράγμα που σημαίνει ότι δεν απαντώνται πουθενά αλλού στον κόσμο.

Ωστόσο, οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης κάτι ανησυχητικό. Τουλάχιστον 79 επιπλέον είδη που κάποτε διαβιούσαν στην περιοχή δεν εντοπίστηκαν αυτή τη φορά, κάτι που σημαίνει μείωση σχεδόν 35% στον αριθμό των ειδών λιβελλουλών και ζυγόπτερων στα Δυτικά Γκάτ.

Αυτό, σύμφωνα με τον Πανκάι Κοπάρντε, εξελικτικό οικολόγο που ηγήθηκε της μελέτη, μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι ορισμένα από αυτά τα είδη είναι εξαιρετικά σπάνια ή δραστήρια μόνο σε συγκεκριμένες εποχές και δεν εντοπίστηκαν από τους ερευνητές. Βέβαια, η μείωση αυτή μπορεί επίσης να οφείλεται και σε πιθανή εξαφάνιση ειδών.

«Δείκτες της υγείας μιας περιοχής»

«Οι λιβελλούλες και οι ιριδίζουσες λιβελλούλες αποτελούν καλούς δείκτες της υγείας μιας περιοχής. Συνεπώς, όταν ο πληθυσμός τους μειώνεται, αυτό μπορεί να σηματοδοτεί πιθανή υποβάθμιση ενός οικοσυστήματος» εξηγεί Κοπάρντε.

Τα Δυτικά Γκάτς, που αποτελούν μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, είναι μια οροσειρά μήκους 1.600 χιλιομέτρων που εκτείνεται κατά μήκος της δυτικής ακτής της Ινδίας. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ινδίας και φιλοξενεί τουλάχιστον 325 είδη που απειλούνται παγκοσμίως και πάνω από το 30% των φυτικών και ζωικών ειδών της Ινδίας.

Είναι επίσης ιδιαίτερα πλούσια σε ενδημικά είδη. Αυτά τα είδη έχουν μια μοναδική εξελικτική πορεία και διαδραματίζουν σημαντικό και μοναδικό ρόλο στους οικοτόπους τους.

Για παράδειγμα, μπορεί να συμβάλλουν στη ρύθμιση του κλίματος μιας περιοχής ή στη διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσω της επικονίασης.

Τα Δυτικά Γκάτ απειλούνται. Στην έκθεσή της για το 2025, η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) χαρακτήρισε την κατάσταση στην περιοχή ως «ιδιαίτερα ανησυχητική».

«Η αστικοποίηση, σε συνδυασμό με την επέκταση της γεωργίας, τη βόσκηση ζώων, την ανάπτυξη υποδομών όπως ανεμογεννήτριες και φράγματα, τα ξενικά είδη και η εξόρυξη, συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρές απειλές για την περιοχή» σημειώνεται στην έκθεση.

Παράλληλα, μία άλλη ανησυχητική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 διαπίστωσε ότι ένας πληθυσμός σπάνιων βατράχων εξαφανίστηκε από τα Δυτικά Γκάτς, αφού φωτογράφοι καταπάτησαν το ευαίσθητο δασικό έδαφος που αποτελούσε το φυσικό τους περιβάλλον.

Όπως διαπιστώθηκε, οι γεωργικές πρακτικές στα Δυτικά Γκάτς απειλούσαν τα είδη βατράχων, ενώ επίσης καταγράφηκε μείωση κατά 75% σε 12 είδη πουλιών που ήταν ενδημικά στην ίδια περιοχή.

Για τη διεξαγωγή της έρευνας, η ομάδα του Κοπάρντε έπρεπε να περπατήσει σε απομακρυσμένες περιοχές και να διασχίσει δύσβατα εδάφη, όπως τις όχθες ποταμών που είναι καλυμμένες με βρύα και βάλτους. Πήγαιναν σε αυτές τις περιοχές νωρίς το πρωί και περνούσαν αρκετές ώρες εντοπίζοντας, καταγράφοντας και συλλέγοντας τα έντομα.

Στα θετικά ευρήματα, είναι η ανακάλυψη επτά νέα είδων λιβελούλας και ζυγόπτερων. Ονόμασαν ένα από αυτά «protosticta armageddonia» που αναφέρεται στον όρο «οικολογικός Αρμαγεδδών», ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει την καταστροφική μείωση των πληθυσμών εντόμων σε όλο τον κόσμο.