Κυρανάκης: 10 σημαντικές αλλαγές στον Σιδηρόδρομο σε 10 μήνες

Αξίζει, λοιπόν, να δούμε τι έχει γίνει στην πράξη και αν αυτή η εξαγγελία ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όσοι γνωρίζουν σε βάθος τα σιδηροδρομικά ζητήματα επισημαίνουν ότι η πραγματική αλλαγή δεν έρχεται με αποσπασματικές κινήσεις, αλλά με παρεμβάσεις που αγγίζουν ταυτόχρονα τις υποδομές, το τροχαίο υλικό, τους κανόνες λειτουργίας και τη στελέχωση του συστήματος.

Η πληγή του Daniel

Μετά τις σοβαρές ζημιές από την θεομηνία Daniel, υπεγράφη τον περασμένο Απρίλιο, λίγες ημέρες μετά την ανάληψη καθηκόντων από την νέα τότε πολιτική ηγεσία, η σύμβαση πλήρους αποκατάστασης και αναβάθμισης της γραμμής, με ιδιαίτερα απαιτητικό χρονοδιάγραμμα 15 μηνών. Στόχος είναι η ολοκλήρωση το καλοκαίρι του 2026. Με την παράδοση των έργων, η γραμμή θα διαθέτει σε όλο το μήκος της πλήρη σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ενεργό σύστημα αυτόματης πέδησης (ETCS).

Αναθεωρήθηκε η σύμβαση με τη Hellenic Train – Επενδύσεις και αυστηρές ρήτρες

Η τραγωδία των Τεμπών, πέρα από τις σοβαρές κρατικές παθογένειες που ανέδειξε, κλόνισε και το αφήγημα της εγγενώς καλύτερης διαχείρισης από τον ιδιωτικό τομέα σε σχέση με το βραδυκίνητο Δημόσιο. Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ ιδιωτικοποιήθηκε το 2017, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, έναντι τιμήματος 45 εκατ. ευρώ από την ιταλική Hellenic Train. Έκτοτε, τα προβλήματα στη λειτουργία και τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου δεν εξέλειψαν, ενώ η σχέση του Ελληνικού Δημοσίου με τη Hellenic Train βρέθηκε επανειλημμένα υπό πίεση.

Η ουσιαστική αλλαγή σε αυτό το πεδίο ήρθε με την επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Hellenic Train. Η νέα συμφωνία εισάγει ένα σαφώς αυστηρότερο και πιο δεσμευτικό πλαίσιο, προβλέποντας συνολικές επενδύσεις ύψους 420 εκατ. ευρώ από την πλευρά της ιταλικής εταιρείας, αυστηρότερες ποινές για καθυστερήσεις και ακυρώσεις δρομολογίων, διπλασιασμό της αποζημίωσης των επιβατών και για πρώτη φορά ρητό δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης σε περίπτωση μη υλοποίησης των προβλεπόμενων επενδύσεων έως το 2027.

23 Νέα τρένα έως το 2027

Στο πλαίσιο της ανανέωσης του στόλου, εντάσσονται στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο 23 νέοι ηλεκτροκίνητοι συρμοί τύπου Coradia Stream. Πρόκειται για ηλεκτροκίνητους συρμούς νέας γενιάς, σχεδιασμένους για υπεραστικές και προαστιακές επιβατικές υπηρεσίες.

Οι συρμοί διαθέτουν χαμηλό δάπεδο και επιβίβαση χωρίς σκαλιά, αυξημένη χωρητικότητα (335 θέσεις ανά υπεραστικό και 362 ανά προαστιακό συρμό), μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, προσαρμοζόμενο LED φωτισμό, ειδικούς χώρους για ποδήλατα, καρότσια και μεγάλες αποσκευές, καθώς και ενισχυμένη ηχομόνωση.

Σε επίπεδο ασφάλειας και λειτουργίας, ενσωματώνονται πλήρως τα ευρωπαϊκά συστήματα ETCS για τον έλεγχο κυκλοφορίας και ταχύτητας, καθώς και το TCMS για την κεντρική διαχείριση όλων των κρίσιμων λειτουργιών του συρμού, με συνεχή παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και δυνατότητα αυτόματων παρεμβάσεων όπου απαιτείται.

Οι συρμοί έχουν μέγιστη ταχύτητα 160 χλμ./ώρα με δυνατότητα αναβάθμισης όπου το δίκτυο επιτρέπει μεγαλύτερες ταχύτητες και παρουσιάζουν έως 10% μειωμένη κατανάλωση ενέργειας. Η πλατφόρμα Coradia Stream αποτελεί δοκιμασμένη λύση της Alstom, με εκτεταμένη χρήση διεθνώς και πάνω από 4.500 συρμούς σε λειτουργία σε Ευρώπη, Αφρική και Βόρεια Αμερική.

Από το σύνολο των 23 συρμών, 12 προορίζονται για τον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη και 11 για την ενίσχυση των προαστιακών γραμμών Αττικής και Θεσσαλονίκης.

Το κόστος επένδυσης για τους νέους συρμούς αντιστοιχεί σε 308.000.000 ευρώ και το αναλαμβάνει αποκλειστικά η Hellenic Train.

Ταυτόχρονα, με βάση την αναθεωρημένη σύμβαση, ο ιταλικός όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για ακόμη 20.000.000 ευρώ που αφορούν την ανακαίνιση του υπάρχοντος στόλου και ακόμη 35.000.000 για υποδομές συντήρησης και συστήματα.

Δείτε τον τύπο νέων τρένων εδώ.

Εγκατάσταση ETCS στα τρένα του κεντρικού άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη

Παράλληλα με τα έργα υποδομής, ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2025 -δύο μήνες νωρίτερα από τη συμβατική υποχρέωση- η εγκατάσταση και ανάταξη του συστήματος ETCS on board, μίας ακόμα πρόσθετης δικλείδας ασφαλείας σε όλα τα τρένα που κυκλοφορούν στον κεντρικό άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το σύστημα αυτόματης πέδησης, το οποίο λειτουργεί ως κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας σε περιπτώσεις ανθρώπινου λάθους. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο επιτρόχιος εξοπλισμός του συστήματος αυτόματης πέδησης (ETCS on board) δεν προβλεπόταν στη σύμβαση 717, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης μετά την τραγωδία στα Τέμπη.

Τρένα υπό συνεχή εποπτεία

Από τον Ιούλιο βρίσκεται σε πιλοτική λειτουργία το νέο σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού τρένων, με ακρίβεια έως 5 εκατοστά, όταν τα συμβατικά GPS μπορεί να αποκλίνουν έως και 15 μέτρα. Το σύστημα συνδυάζει δορυφορική τεχνολογία GNSS με επίγειους σταθμούς και επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση της κυκλοφορίας, διασφαλίζοντας ότι κανένα τρένο δεν κινείται χωρίς εποπτεία, ακόμη και σε μονή γραμμή.

Η εικόνα της κυκλοφορίας θα είναι σύντομα διαθέσιμη σε πραγματικό χρόνο και για τους πολίτες μέσω του gov.gr, ενώ ο εξοπλισμός χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από δωρεές της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και εγκαθίσταται σταδιακά σε κάθε τρένο.

Τέλος στο «μπαλάκι ευθυνών»

Σε θεσμικό επίπεδο, ψηφίστηκε νέο πλαίσιο λειτουργίας του σιδηροδρόμου. Με την ίδρυση του νέου ΟΣΕ, ενοποιήθηκαν αρμοδιότητες που μέχρι πρόσφατα ήταν κατακερματισμένες, ενώ άλλαξε το μοντέλο στελέχωσης. Προβλέπονται αυστηρότερες ποινές για σοβαρά λάθη ασφαλείας, ψυχομετρικά τεστ σε συνεργασία με το ΓΕΕΘΑ για κρίσιμες ειδικότητες και νέο σύστημα εκπαίδευσης με έμφαση στην πρακτική κατάρτιση.

Νέο θεσμικό πλαίσιο: Τι άλλαξε ο Νέος Νόμος για τον Σιδηρόδρομο

Με την ψήφιση του Νόμου 5220/2025, μπήκε σε εφαρμογή ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που αλλάζει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού σιδηροδρόμου. Ο νόμος δεν περιορίζεται σε επιμέρους διορθώσεις, αλλά επανακαθορίζει κανόνες, ευθύνες και ελέγχους σε όλο το σύστημα.

Καταργείται η μονιμότητα στον ΟΣΕ, εισάγοντας ένα καθεστώς αυξημένης λογοδοσίας, ενώ προβλέπονται αυστηρές ποινές για σοβαρά λάθη προσωπικού ασφαλείας, με σαφείς συνέπειες για παραλείψεις που θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.

Για πρώτη φορά θεσπίζονται ψυχομετρικά τεστ, σε συνεργασία με το ΓΕΕΘΑ, ώστε κρίσιμες θέσεις να στελεχώνονται με βάση αντικειμενικά κριτήρια καταλληλότητας και αντοχής στην πίεση.

Άλλαξαν τα πρόσωπα – άλλαξε και το μοντέλο στελέχωσης

Παράλληλα με τις θεσμικές αλλαγές, άλλαξε και ο τρόπος που στελεχώνεται ο σιδηρόδρομος. Ανανεώθηκαν οι διοικήσεις σε ΟΣΕ, ΡΑΣ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ενώ υιοθετήθηκε νέο μοντέλο στελέχωσης για κρίσιμες θέσεις ευθύνης και προσωπικό ασφαλείας.

Για πρώτη φορά, οι προσλήψεις σε θέσεις πρώτης γραμμής – σταθμάρχες, ρυθμιστές κυκλοφορίας, κλειδούχοι και φύλακες ισόπεδων διαβάσεων – γίνονται με ταχύτερες διαδικασίες, χωρίς τις πολύχρονες καθυστερήσεις του παρελθόντος, ώστε να καλύπτονται άμεσα πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες.

Την ίδια στιγμή, ολοκληρώθηκε η πρωτοβουλία braingain.ose.gr, με 320 αιτήσεις από Έλληνες του εξωτερικού που διαθέτουν εμπειρία σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις 30 σύγχρονων χωρών σε Ευρώπη και Ασία. Οι συνεντεύξεις έχουν πραγματοποιηθεί και τον Ιανουάριο του 2026 προκηρύσσονται οι θέσεις στελεχών, με απολαβές εκτός στενού Δημοσίου Τομέα, ώστε να προσελκυστούν στελέχη με πραγματική τεχνογνωσία.

Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή αλλά μετρήσιμη ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού: το προσωπικό του ΟΣΕ ανέρχεται πλέον σε 1.414 εργαζόμενους, από 1.270 το 2023, ενώ οι σταθμάρχες αυξήθηκαν από 182 σε 202.

Εκσυγχρονισμός μοντέλου εκπαίδευσης

Παράλληλα με τις επενδύσεις σε νέα τρένα και υποδομές, αλλάζει ριζικά και ο τρόπος εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού στον σιδηρόδρομο. Οι μηχανοδηγοί εκπαιδεύονται πλέον με προσομοιωτές ETCS και πρακτικές εξετάσεις σε πραγματικές συνθήκες, ενώ ξεκινά νέο, σύγχρονο πρόγραμμα πρακτικής εκπαίδευσης και για σταθμάρχες και ρυθμιστές σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, με χρήση ψηφιακών εργαλείων και προσομοιώσεων.

Ταυτόχρονα, σε συνεργασία με τη Deutsche Bahn, προχωρά η πλήρης ανακαίνιση του κέντρου εκπαίδευσης στο Ρέντη, με στόχο να μετατραπεί σε σύγχρονο ευρωπαϊκό training hub και με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τον Σεπτέμβριο του 2026.

Διεθνής συνεργασία και Ευρωπαϊκή τεχνογνωσία

Στο οικονομικό σκέλος, εξασφαλίστηκαν δωρεές από τραπεζικούς και ναυτιλιακούς φορείς, μειώνοντας τη δημοσιονομική επιβάρυνση, ενώ ο ετήσιος προϋπολογισμός του νέου ΟΣΕ αυξήθηκε κατά 45 εκατ. ευρώ για να στηριχθεί η στελέχωση και τα κρίσιμα έργα.

Η πρόοδος των παρεμβάσεων γίνεται σε συνεχή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων, με την Κομισιόν να επισημαίνει ότι η Ελλάδα κινείται πλέον προς έξοδο από το καθεστώς παραβίασης.

Τέλος, ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στη στάση απέναντι στους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών. Κατόπιν παρέμβασης του Αναπληρωτή Υπουργού, ο ΟΣΕ επέλεξε να μην εξαντλήσει τα ένδικα μέσα, ώστε να επιταχυνθούν οι αποζημιώσεις, ενώ με νομοθετική ρύθμιση που συνδιαμορφώθηκε με συγγενείς θυμάτων και τους συνήγορούς τους.

Η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με ανακοινώσεις. Κρίνεται με διάρκεια, συνέπεια και έλεγχο. Για πρώτη φορά, όμως, η εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφορά μεμονωμένες κινήσεις, αλλά μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν συνολικά τα προβλήματα του σιδηροδρόμου.

Και αυτά, στον σιδηρόδρομο, δεν κρίνονται στα χαρτιά.

Κρίνονται καθημερινά, πάνω στις ράγες.