Η διπλωματία του πολέμου και τα παιχνίδια αντοχής στα Στενά του Ορμούζ - Ο ρόλος της Ελλάδας

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την παύση του «Σχεδίου Ελευθερία», που στόχευε στην συνοδεία εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ .

Ωστόσο, η αντίφαση είναι εμφανής καθώς ενώ το σχέδιο «παγώνει», ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος καλεί την Τεχεράνη να συνθηκολογήσει, ενώ την ίδια στιγμή ανεβάζει τους τόνους. Απείλησε να αφανίσει το Ιράν από προσώπου γης, σε περίπτωση επίθεσης σε αμερικανικά πλοία.

Αναλυτές, όπως ο Ντέιβιντ Μπλέβινς του Sky News, επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια ασυνήθιστη τακτική που ενώ αυξάνει την πίεση, δείχνει να επιδιώκει και προσωρινή αποκλιμάκωση, χωρίς σαφή στρατηγική συνοχή.

Παρά τη δημόσια σιωπή, η Τεχεράνη παρουσιάζει την εξέλιξη ως δική της νίκη, μέσω κρατικών μέσων ενημέρωσης. Υποστηρίζει μέσω του ιρανικού δικτύου Press TV , ότι οι αμερικανικές δυνάμεις απέτυχαν να εξασφαλίσουν τη διέλευση πλοίων μέσω του στρατηγικού στενού χωρίς την άδεια του Ιράν.

Η μετατόπιση του διπλωματικού βάρους προς το Πεκίνο

Την ίδια στιγμή, το διπλωματικό βάρος μετατοπίζεται προς το Πεκίνο. Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Γουάνγκ Γι, ζητά άμεση κατάπαυση του πυρός και επιστροφή στον διάλογο, ενώ αναλυτές υπογραμμίζουν τον παρασκηνιακό αλλά κρίσιμο ρόλο της Κίνας στη διαχείριση της κρίσης.

Η Ακαδημαϊκή Διευθύντρια του «Public Policy Institute» Τζέσικα Γκενάουερ, ανέφερε ότι η Κίνα αποτελεί έναν πραγματικά σημαντικό παράγοντα όσον αφορά στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, καθώς, ενώ έχει υποστηρίξει το Ιράν με παρασκηνιακό τρόπο επιτρέποντάς του να χρησιμοποιεί ορισμένες πληροφορίες και κινεζικούς δορυφόρους για κρίσιμες πληροφορίες, δεν έχει λάβει καμία δημόσια θέση, ούτε υποστηρίζοντας πλήρως το Ιράν ούτε δηλώνοντας ότι λειτουργεί εναντίον των ΗΠΑ.

Ο ρόλος της Ελλάδας

Η Ελλάδα τοποθετείται υπέρ της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, επιδιώκοντας ταυτόχρονα να αποφύγει μονομερείς κινήσεις.

Αναφερόμενος στις κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αποκλιμάκωση της έντασης, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρενέβη στην 5η Τριμερή Σύνοδο Ελλάδας–Κύπρου–Ιορδανίας, που έλαβε χώρα στο Αμμάν.

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στα Στενά του Ορμούζ, επισημαίνοντας τον καίριο ρόλο τους τόσο για τη διεθνή ασφάλεια όσο και για την παγκόσμια οικονομία. Όπως ανέφερε, είναι απαραίτητη η επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς, τονίζοντας παράλληλα τη σταθερή προσήλωση της Ελλάδας στην προάσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα στηρίζει τις διεθνείς πρωτοβουλίες για την απρόσκοπτη και ασφαλή διέλευση των Στενών του Ορμούζ και προτίθεται να αναλάβει ενεργό ρόλο σε συνεργασία με τη ναυτιλιακή κοινότητα.

«Είναι σημαντικό να αποτρέψουμε η εξελισσόμενη κρίση να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις για την παγκόσμια οικονομία, τη διεθνή επισιτιστική αλυσίδα, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών», τόνισε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα στάθηκε στην οικουμενική υποχρέωση σεβασμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας υπογραμμίζοντας ότι δεν αφορά μόνο το παγκόσμιο εμπόριο, αλλά επιπλέον την ειρήνη και την ευημερία όλων των λαών. Πρόκειται για μία ανάγκη που η Ελλάδα ανέδειξε ως αιρετό μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έγκαιρα, κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας, τον Μάιο του 2025.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε πώς κεντρική προτεραιότητα παραμένει η προστασία της ανθρώπινης ζωής και των ελληνικών πλοίων, με συμμετοχή σε συντονισμένες επιχειρήσεις μαζί με συμμάχους, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε πώς η Ελλάδα διαθέτει επιχειρησιακή εμπειρία στην περιοχή καθώς επιχειρεί με βάση το Τζιμπουτί εδώ και χρόνια, σε ένα περιβάλλον το οποίο έχει εκπομπή πυραύλων, drone και οι ελληνικές φρεγάτες έχουν καταρρίψει εχθρικά drones.

Τόνισε πώς υπάρχει η δυνατότητα συμμετοχής όμως υπό συνθήκες σαφώς μετρημένες, καθορισμένες μέσα από συγκεκριμένη εντολή, με συγκεκριμένη ανάλυση.
Διευκρίνισε πώς παράλληλα χρειάζεται απόφαση του ΚΥΣΕΑ, βούληση της Κυβέρνηση και πιθανότατα διαβούλευση με το σύνολο του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο όπως επισήμανε «καταλαβαίνει πόσο τεράστια σημασία έχει για την Ελλάδα η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας».

Παρέμβαση στον ΟΗΕ και διεθνείς πρωτοβουλίες

Μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας, καταγράφονται νέα περιστατικά έντασης. Εμπορικά πλοία γίνονται στόχος επιθέσεων, ενώ αναφέρονται τραυματισμοί πληρωμάτων. Η ασφάλεια στη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου παραμένει εύθραυστη.

Οι εξελίξεις ενισχύουν την ανησυχία για διαταραχή της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας και αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν σχέδιο απόφασης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών για την υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ το σχέδιο συνέταξαν μαζί με το Μπαχρέιν,τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ. Το σχέδιο απαιτεί από το Ιράν να σταματήσει επιθέσεις, να αποκαλύψει τον αριθμό και τη θέση των ναρκών που έχει τοποθετήσει και να συνεργαστεί για την απομάκρυνσή τους. Παράλληλα, προβλέπει το δικαίωμα των κρατών να προστατεύουν τα πλοία τους, βάσει διεθνούς δικαίου.

Οι ΗΠΑ μέσω της ανακοίνωσης προσβλέπουν στην ψηφοφορία επί αυτού του σχεδίου Απόφασης τις προσεχείς ημέρες.