Συμφωνία Ουάσιγκτον - Τεχεράνης: Ένα «θρίλερ» για γερά νεύρα με εντελώς απρόβλεπτο φινάλε

Παρά τις συνεχείς διαρροές περί προόδου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός, στέλνοντας μήνυμα πως δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια «κακή συμφωνία». «Οι διαπραγματεύσεις προχωρούν με τάξη και εποικοδομητικό τρόπο και έχω ενημερώσει τους εκπροσώπους μου να μην βιαστούν», δήλωσε χαρακτηριστικά, επιβεβαιώνοντας ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια συμφωνία με σαφείς εγγυήσεις.

Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη παραδέχεται πως έχει σημειωθεί πρόοδος σε πολλά ζητήματα, ωστόσο επιμένει ότι οι διαφορές παραμένουν σημαντικές. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαΐλ Μπαγκαεΐ, ξεκαθάρισε ότι υπάρχει συμφωνία σε πολλά ζητήματα που τέθηκαν στο πλαίσιο πιθανού μνημονίου συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη βρίσκεται κοντά στην υπογραφή συμφωνίας» , υπογράμμισε .

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Το πιο κρίσιμο κομμάτι της συμφωνίας αφορά τα Στενά του Ορμούζ, το στρατηγικό πέρασμα που αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες πύλες για τη μεταφορά πετρελαίου και εμπορευμάτων παγκοσμίως. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, ενώ το Ιράν επιχειρεί να διατηρήσει ισχυρό ρόλο στον έλεγχο της περιοχής.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχει πρόοδος στο συγκεκριμένο ζήτημα, δηλώνοντας πως «υπάρχει κάτι γερό στο τραπέζι» σχετικά με τη δυνατότητα ανοίγματος των Στενών και την έναρξη μιας ουσιαστικής διαπραγμάτευσης περιορισμένης χρονικής διάρκειας.

Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διαμηνύει πως δεν πρόκειται να αποδεχθεί πλήρη αμερικανικό έλεγχο στην περιοχή.

Ο Μοχσέν Ρεζάι, στρατιωτικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν υποστήριξε πρόσφατα ότι η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί «νόμιμο δικαίωμα» της Τεχεράνης για την εγγύηση της εθνικής ασφάλειας. Μάλιστα , υπογράμμισε χαρακτηριστικά « εμείς δεν θέλουμε μία στρατιωτική εισβολή στον Περσικό Κόλπο».

Το πυρηνικό πρόγραμμα και οι «κόκκινες γραμμές»

Παράλληλα, το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει αρχικά κατάπαυση του πυρός για 60 ημέρες και σταδιακές αμοιβαίες υποχωρήσεις.
Σύμφωνα με το Fox News και ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο το πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας έχει ολοκληρωθεί κατά 95%, αλλά η υπογραφή δεν αναμένεται άμεσα, καθώς η άρση κυρώσεων συνδέεται με την παράδοση του ιρανικού πυρηνικού αποθέματος.

Ωστόσο, η παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου εξακολουθεί να προκαλεί τριβές. Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή ξεκαθάρισε στο Reuters ότι η Τεχεράνη δεν έχει συμφωνήσει να παραδώσει το απόθεμά της σε υψηλού εμπλουτισμού ουράνιο , στοιχείο που θεωρείται κομβικό για την Ουάσιγκτον.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου έστειλε αυστηρό μήνυμα, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη αποξήλωση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού και απομάκρυνση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού του από το έδαφός του.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε μέσω ανάρτησής του τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ήδη μέλος), το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Ιορδανία και το Μπαχρέιν (ήδη μέλος) να προσχωρήσουν στις «Συμφωνίες του Αβραάμ» με το Ισραήλ, στο πλαίσιο των προσπαθειών των Ηνωμένων Πολιτειών για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν.

Η πρώτη από τις συμφωνίες υπογράφηκε το 2020 και καθιέρωσε διπλωματικές σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ και δύο αραβικών κρατών του Κόλπου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ακολούθησε σύντομα μια παρόμοια συμφωνία με το Μαρόκο.

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, από την πλευρά του, προσπάθησε να κατευνάσει τις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας, υποστηρίζοντας ότι «το Ιράν δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα ούτε αστάθεια στην περιοχή».

Καθυστερήσεις, μυστικές επαφές και εσωτερικές αντιδράσεις

Το παρασκήνιο των συνομιλιών θυμίζει πραγματικό λαβύρινθο. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, βρίσκεται σε μυστική τοποθεσία και επικοινωνεί μέσω ενός περίπλοκου δικτύου αγγελιοφόρων, γεγονός που προκαλεί σοβαρές καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ δέχεται πιέσεις ακόμη και από στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, όπως οι γερουσιαστές Λίντσεϊ Γκράχαμ και Τεντ Κρουζ, που εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Τεχεράνη.

Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι το προσχέδιο της συμφωνίας έχει ολοκληρωθεί κατά 95%, όμως η τελική διατύπωση παραμένει ανοιχτή. Η Ουάσιγκτον φέρεται να δίνει περιθώριο λίγων ημερών για την οριστικοποίηση της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση δεν αποκλείεται η επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Οι αγορές «ψηφίζουν» συμφωνία

Παρά την αβεβαιότητα, οι αγορές παίρνουν ανάσα επιβραβεύοντας την πιθανότητα μιας συμφωνίας . Η τιμή του πετρελαίου Brent κατέγραψε αισθητή πτώση, αγγίζοντας τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων εβδομάδων.

Σύμφωνα με το Bloomberg ένα υπερδεξαμενόπλοιο με περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού αργού πέρασε από τα Στενά του Ορμούζ με προορισμό την Κίνα.
Ωστόσο, ο δρόμος προς την τελική συμφωνία παραμένει δύσβατος. Τα Στενά του Ορμούζ έχουν εξελιχθεί σε υπερόπλο της Τεχεράνης .Ο «διάβολος» κρύβεται στις λεπτομέρειες και κυρίως στον τρόπο με τον οποίο αυτές θα ερμηνευτούν από τις δύο πλευρές. Μέχρι τότε, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα ένα διπλωματικό παιχνίδι υψηλού ρίσκου.