Ανακάλυψη - ορόσημο: Εντοπίστηκε «υπερ - ναυαρχίδα» των Βίκινγκς που αλλάζει όσα ξέραμε

Το σκάφος-γίγαντας του 15ου αιώνα αποκαλύπτει ένα εκτεταμένο δίκτυο ναυπηγικής και εμπορίου σε όλη τη βόρεια Ευρώπη.

Το πλοίο, που ονομάστηκε Svælget 2 από το θαλάσσιο πέρασμα όπου βρέθηκε, έχει μήκος περίπου 28 μέτρα, πλάτος 9 μέτρα και ύψος 6 μέτρα — διαστάσεις που το καθιστούν μεγαλύτερο από κάθε άλλο μεσαιωνικό «cog» που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορούσε να μεταφέρει φορτία έως και 300 τόνους, στοιχείο που το κατατάσσει στην κορυφή της εμπορικής ναυσιπλοΐας της εποχής του.

Η κατασκευή του χρονολογείται γύρω στο 1410 μ.Χ. και, όπως εξηγούν οι ειδικοί του Μουσείου Πλοίων των Βίκινγκς, πρόκειται για ένα πλοίο σχεδιασμένο αποκλειστικά για τη μαζική μεταφορά καθημερινών εμπορευμάτων: ξυλεία, αλάτι, τούβλα και βασικά τρόφιμα. «Οι ναυπηγοί έφτασαν στα όρια της τεχνολογίας της εποχής τους, προκειμένου να μεταφέρουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερους όγκους φορτίου», σημειώνει ο επικεφαλής της ανασκαφής, Ότο Ούλντουμ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προέλευση των υλικών κατασκευής. Αναλύσεις δενδροχρονολόγησης έδειξαν ότι τα ξύλα του σκάφους προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Ευρώπης: οι σανίδες ήταν κατασκευασμένες από βελανιδιά της Πομερανίας, στη σημερινή Πολωνία, ενώ τα εσωτερικά δοκάρια προέρχονταν από την Ολλανδία. Το εύρημα επιβεβαιώνει την ύπαρξη ενός σύνθετου δικτύου εμπορίου πρώτων υλών και τεχνογνωσίας, πολύ πιο εκτεταμένου απ’ ό,τι πιστευόταν έως σήμερα.

Το ναυάγιο εντοπίστηκε σε βάθος περίπου 13 μέτρων και διατηρήθηκε σε εξαιρετική κατάσταση, προστατευμένο από ισχυρά ρεύματα και ανθρώπινες παρεμβάσεις. Χάρη σε αυτό, οι αρχαιολόγοι βρήκαν σπάνια ακέραια τμήματα του εξοπλισμού, ακόμη και τα λεγόμενα «υψηλά κάστρα» — υπερυψωμένες ξύλινες κατασκευές που λειτουργούσαν ως καταφύγια του πληρώματος και σημεία άμυνας.

Παράλληλα, τα ευρήματα καθημερινής ζωής προσφέρουν μια σπάνια ματιά στο παρελθόν: ξύλινα πιάτα με ίχνη χρώματος, παπούτσια, χτένες, κομποσκοίνια, μπρούτζινα μαγειρικά σκεύη και κεραμικά μπολ μαρτυρούν ότι το πλήρωμα μετέφερε μαζί του κομμάτια της ζωής στη στεριά. «Οι ναυτικοί δεν έπαιρναν μόνο τα εργαλεία τους, αλλά και προσωπικά αντικείμενα που τους συνέδεαν με την καθημερινότητά τους», εξηγεί ο Ούλντουμ.

Παρότι δεν βρέθηκαν ίχνη φορτίου, οι ερευνητές είναι βέβαιοι ότι το Svælget 2 ήταν καθαρά εμπορικό πλοίο, χωρίς καμία ένδειξη στρατιωτικής χρήσης. Για τους αρχαιολόγους, το εύρημα αποτελεί απτή απόδειξη μιας κοινωνίας με την οικονομική και τεχνολογική δυνατότητα να χρηματοδοτεί και να λειτουργεί πλωτά «θηρία» τέτοιου μεγέθους.

Το ναυάγιο αυτό δεν φωτίζει μόνο την ιστορία της ναυσιπλοΐας, αλλά και την ίδια τη μεσαιωνική κοινωνία, αποκαλύπτοντας πώς η τεχνολογία και το εμπόριο εξελίχθηκαν παράλληλα σε μια εποχή όπου η θάλασσα ήταν ο βασικός δρόμος της διεθνούς επικοινωνίας.