Στέλιος Βασιλάκης: «Στις θεατρικές σκηνές η πολυφωνία συχνά απουσιάζει και αυτό πρέπει να αλλάξει»

«Το πρόγραμμα Stages of Resistance μας δίνει τη δυνατότητα να συζητήσουμε πώς δίνονται ρόλοι βασισμένοι σε στερεότυπα», λέει ο Στέλιος Βασιλάκης σχετικά με το πρόγραμμα Stages of Resistance του Ιδρύματος Θεοχαράκη.

Μέσα από αυτή τη νέα πρωτοβουλία του Ιδρύματος Θεοχαράκη, το ελληνικό θέατρο ανοίγει τον διάλογο για την πολυφωνία, τα στερεότυπα και την κοινωνική συμμετοχή, προσκαλώντας καλλιτέχνες και κοινά που μέχρι σήμερα είχαν περιορισμένη πρόσβαση στο χώρο.

«Το πρόγραμμα δίνει τη δυνατότητα σε ανθρώπους που αυτή τη στιγμή δεν συμμετέχουν στο θέατρο να αναλάβουν ρόλους», μας αναφέρει κατά τη διάρκεια της κουβέντας μας. Το Stages of Resistance φωτίζει τη σύγχρονη προσέγγιση ενός θεσμού που συνδέει παράδοση, καινοτομία και κοινωνική ευθύνη.

«Δεν είναι δυνατόν να δημιουργείς πολιτισμό χωρίς να αντιμετωπίζεις τα μεγάλα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα» προσθέτει ο Στέλιος Βασιλάκης, λόγια που αποτυπώνουν την ουσία του προγράμματος Stages of Resistance.

Τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου θα γίνει μία συζήτηση στα πλαίσια του Stages of Resistance, στην οποία θα συμμετέχουν και αφροέλληνες ηθοποιοί και θεατρικής συγγραφείς καθώς και άλλα μέλη της κοινότητας και στην οποία θα συζητηθεί το θέμα της στερεότυπης αντιπροσώπευσης αυτών των ομάδων σε θεατρικές σκηνές.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον καλλιτεχνικό διευθυντή Στέλιο Βασιλάκη:

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να πείτε ναι στο Stages of Resistance και γιατί θεωρείτε ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι αναγκαίο σήμερα για το ελληνικό θέατρο.

Στέλιος Βασιλάκης: Μου έγινε αντιληπτό άμεσα όταν ξεκίνησε η συζήτηση με τη Ραφίκα Σαουίς για τη διαμόρφωση του θεατρικού προγράμματος στο Ίδρυμα Θεοχαράκη ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα αντιμετωπίζει ή θα είχε τη δυνατότητα να συζητήσει ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα το οποίο υπάρχει στο χώρο του θεάτρου σήμερα. Είμαστε, υποτίθεται, μια πολυφωνική κοινωνία. Και παρόλα αυτά, όταν κοιτάξει κανείς τις θεατρικές σκηνές, η πολυφωνία αυτή δεν υπάρχει. Μέσω λοιπόν αυτού του προγράμματος μας δίνεται η δυνατότητα να συζητήσουμε πώς ουσιαστικά δίνονται ρόλοι βασισμένοι σε στερεότυπες προσεγγίσεις σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το συγκεκριμένο θέμα και πώς επίσης μπορεί να δοθεί η δυνατότητα σε ανθρώπους οι οποίοι αυτή τη στιγμή δεν συμμετέχουν στο χώρο του θεάτρου να μπορέσουν να αναλάβουν ρόλους.

Ποιο είναι το πιο δύσκολο πράγμα για μία θέση σαν τη δική σας στην Ελλάδα; Δηλαδή, ποιες είναι οι δυσκολίες που προσπαθείτε πιο πολύ να ξεπεράσετε;

Στέλιος Βασιλάκης: Μπορούμε να συζητάμε για το συγκεκριμένο θέμα, για τη συγκεκριμένη ερώτηση για πάρα πολλά πολλές ώρες. Δεν υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα. Είναι πολλαπλά τα προβλήματα που υπάρχουν. Θα ξεκινήσω από το οικονομικό το οποίο είναι ένα πρόβλημα που υπάρχει σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά το χώρο του πολιτισμού. Δεν υπάρχουν πολιτιστικοί οργανισμοί οι οποίοι ουσιαστικά ανακαλύπτουν τα λειτουργικά τους έξοδα. Σε πολλές χώρες υπάρχει το κράτος το οποίο καλύπτει αυτά τα έξοδα. Σε άλλες χώρες υπάρχει έντονη η ιδέα του fundraising, δυνατά διοικητικά συμβούλια τα οποία βάζουν συνεχώς το χέρι στη τσέπη. Άρα λοιπόν το οικονομικό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό θέμα. Επίσης πολύ σημαντικό θέμα είναι πώς παραμένεις πιστός στην αποστολή την οποία διαμορφώνεις και πώς παράγεις ουσιαστικό περιεχόμενο. Περιεχόμενο δηλαδή το οποίον έχει ουσία, το οποίο απευθύνεται σε πολλές διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε ανθρώπους οι οποίοι θεωρούν ότι εξαιρούνται από αυτό που θα έλεγα πολιτιστικό προϊόν να συμμετέχουν σε αυτό.

Από τότε που αναλάβατε τη διεύθυνση του Ιδρύματος Θεοχαράκη βλέπουμε μια πιο έντονη στροφή σε σύγχρονες κοινωνικά φορτισμένες δράσεις. Είναι αυτό ένα συνειδητό καλλιτεχνικό στοίχημα για εσάς;

Στέλιος Βασιλάκης: Ναι, είναι. Δεν πιστεύω στον ουδέτερο πολιτισμό και στην ουδέτερη τέχνη. Ακόμα και αν αποφασίσεις να είσαι ουδέτερος αποτελεί μια συγκεκριμένη στάση αυτό. Δηλαδή, η απόφαση να είσαι ουδέτερος είναι συγκεκριμένη στάση. Και πιστεύω ότι αντιμετωπίζουμε τόσα πολλά σημαντικά και ουσιαστικά, πολύ δύσκολα να επιλυθούν, και πολύπλοκα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά προβλήματα αλλά και περιβαλλοντικά, για να τα βάλουμε όλα στο πακέτο. Δεν είναι δυνατόν αυτή τη στιγμή να δημιουργείς πολιτισμό και να προσπαθείς συνειδητά να μην τα αντιμετωπίσεις.

Είστε τώρα στο Ίδρυμα Θεοχαράκη πάνω από ένα χρόνο. Σε ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα που είναι ένας χρόνος έχετε καταφέρει να το κάνετε από λίγο πιο παραδοσιακό, κλασικό πρόγραμμα να το κάνετε πιο μοντέρνο, να έχει αναφορά στους νέους. Πώς το καταφέρατε αυτό;

Στέλιος Βασιλάκης: Ουσιαστικά είναι μία απόφαση η οποία πάρθηκε σε συζήτηση με όλους τους συναδέλφους στο Ίδρυμα. Δεν είμαι εγώ αυτός ο οποίος το αποφάσισε αυτό. Έγινε μία συζήτηση και αποφασίσαμε ότι ουσιαστικά θα έπρεπε να αλλάξουμε πορεία. Θα έπρεπε δηλαδή να δοθεί η δυνατότητα. να προσκαλέσουμε διαφορετικούς ανθρώπους μέσα στο Ίδρυμα να γίνουμε ο χώρος στον οποίο αισθάνονται πολύ άνετα καλλιτέχνες οι οποίοι αυτή τη στιγμή θεωρούν ότι δεν υπάρχουν χώροι φιλόξενοι για αυτούς για να δημιουργήσουν έργο, να μπορέσουν να έρθουν εδώ να δημιουργήσουν έργο. Αυτό θα έλεγα είναι ο τρόπος με τον οποίο μέχρι στιγμής έχουμε πετύχει αυτά τα πράγματα. Δηλαδή πάρθηκε συνειδητά μία απόφαση να κινηθούμε προς μία διαφορετική κατεύθυνση. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα όσα είχαν γίνει εδώ σε μία πορεία 20 χρόνων διαγράφονται. Δεν μπορεί να γίνει αυτό. Έχουν γίνει πολύ σημαντικά πράγματα. Πολλοί άνθρωποι έβαλαν πλάτη έτσι ώστε το Ίδρυμα να φτάσει σήμερα εδώ που είναι. Φάνηκε από την αρχή ότι ήταν αναγκαίο όχι μόνο να αλλάξουμε αλλά να προσκαλέσουμε ενδιαφέρον σε διαφορετικές ομάδες κοινού.

Στην Ελλάδα το θέατρο συχνά καλείται να καλύψει κενά που αφήνει το κράτος στον πολιτισμό. Πιστεύετε ότι ο Έλληνας θεατής καλύπτεται επαρκώς σήμερα από την πολιτεία ή τελικά η ευθύνη μεταφέρεται στους καλλιτέχνες και στους πολιτιστικούς φορείς.

Στέλιος Βασιλάκης: Στην πολιτιστική παραγωγή σίγουρα δεν καλύπτεται από την πολιτεία. Είναι μια πολύ μεγάλη κουβέντα αν η πολιτεία πρέπει να καλύπτει όλο τον χώρο του πολιτισμού και τι εννοούμε με αυτό. Από την άλλη πλευρά νομίζω ότι η πολιτεία έχει την υποχρέωση σε έναν χώρο στον οποίο η έννοια του να βρεθούν πόροι από τον ιδιωτικό τομέα είναι μάλλον περιορισμένη, έχει την υποχρέωση, πιστεύω εγώ να προσφέρει όσο το δυνατόν περισσότερα προς αυτό το τομέα.

Επίσης στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος. «Stages of Resistance» να τονίσω ότι σε συνεργασία με το Bristol Old Vic και την καλλιτεχνική του διευθύντρια η οποία θα βρίσκεται στην Ελλάδα, οργανώνεται τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου μία συζήτηση στην οποία θα συμμετέχουν και αφροέλληνες ηθοποιοί και θεατρικοί συγγραφείς καθώς και άλλα μέλη της κοινότητας και στην οποία θα συζητηθεί το θέμα της στερεότυπης αντιπροσώπευσης αυτών των ομάδων σε θεατρικές σκηνές. Και επίσης το γεγονός ότι εξαιρούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα σημερινά θεατρικά δρώμενα.