Μιχάλης Σαράντης: Η πατρότητα μου δίνει τρομερή δύναμη - Δεν ονειρευόμουν ποτέ να γίνω ηθοποιός

«Δεν θυμάμαι πώς είναι η ζωή μου πριν γίνω μπαμπάς», λέει με μια ειλικρίνεια που δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες.

«Είμαι 40 χρονών, είμαι ορεξάτος. Μ’ αρέσει να δουλεύω, μ’ αρέσει να κάνω παρέα με τη μικρή, μ’ αρέσει να μεγαλώνω τη μικρή μαζί με τον άνθρωπο με τον οποίο έχουμε φτιάξει τη μικρή. Οπότε, είναι μόνο δώρο. Μόνο ως δώρο μπορώ να την εκλάβω την πατρότητα».

Ο Μιχάλης Σαράντης δεν περιγράφει απλώς μια αλλαγή ρόλου, αλλά μια βαθιά μετατόπιση οπτικής. Η πατρότητα, όπως εξηγεί, δεν ήρθε ως ένα ακόμα γεγονός στη ζωή του, αλλά ως μια εμπειρία που «του δίνει τρομερή δύναμη, τρομερή όρεξη για ζωή».

Κι αν η καθημερινότητα εκτός σκηνής απέκτησε νέα βαρύτητα, η σκηνή παραμένει για εκείνον ένας χώρος σχεδόν υπαρξιακής έντασης — «ένας τόπος μετασχηματισμού συναισθημάτων», όπως τη χαρακτηρίζει. «Για δύο ώρες κάθε μέρα, εκεί πάνω, νιώθω ανίκητος. Ενώ δεν είμαι».

Είναι αλήθεια ότι εγώ τη δουλειά την ξεκίνησα κατά λάθος. Κυριολεκτικά. Δεν ονειρευόμουν ποτέ να γίνω ηθοποιός ως παιδάκι. Ένας φίλος μου κάποια στιγμή μου είπε ότι θα γραφτεί σε μια δραματική σχολή, και του είπα «θα έρθω κι εγώ». Δεν ήξερα τι θέλω να κάνω. Δεν ένιωθα πουθενά ότι κουμπώνω. Το θέατρο ένιωθα ότι είναι ένας τόπος και ένα πεδίο τόσο ανοιχτό — όσον αφορά τις γνώσεις, τα διαβάσματα, τις επιρροές — που με καλούσε.

Με αφορμή την παράσταση «Η Κουζίνα», ο ηθοποιός μιλά για ένα έργο που, παρά την ηλικία του, συνομιλεί με το παρόν με εντυπωσιακή ακρίβεια.

«Είναι μία παραβολή της εργασιακής ζούγκλας που βιώνουμε όλοι», σημειώνει, περιγράφοντας έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι «δουλεύουν, αγωνιούν, ονειρεύονται και ματαιώνονται».

Στο επίκεντρο της αφήγησης, ένας ήρωας που παλεύει με τις φιλοδοξίες και τα όριά του· μια συνθήκη που, όπως λέει, «τους φέρνει στα όριά τους». Το θέατρο, άλλωστε, δεν είναι για τον Σαράντη μια απλή καλλιτεχνική έκφραση.

Είναι «ένας μικρόκοσμος, ένα σύμπαν που αφηγείται τη ζωή — πολλές φορές πιο αληθινά από την ίδια τη ζωή».

Μέσα σε αυτή τη διαρκή κίνηση ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό, ο ηθοποιός αναγνωρίζει τη δύναμη της επαφής — είτε αυτή αφορά τον θεατή είτε τη ζωή εκτός σκηνής.

«Το θέατρο είναι ένας τρόπος βαθιάς επικοινωνίας κοινωνικών ζητημάτων», τονίζει, υπενθυμίζοντας πως η τέχνη δεν λειτουργεί σε κενό. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε ρόλους, πρόβες και μια νέα καθημερινότητα ως πατέρας, ο ίδιος συνοψίζει την ουσία της σχέσης του με τη σκηνή με μια φράση σχεδόν αποκαλυπτική: «Για δύο ώρες κάθε μέρα, εκεί πάνω, νιώθω ανίκητος. Ενώ δεν είμαι».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον Μιχάλη Σαράντη:

Πώς προσεγγίζεις τον ρόλο στην παράσταση «Η Κουζίνα» και τι ήταν αυτό που σε τράβηξε περισσότερο στο συγκεκριμένο έργο; Είναι παλιό έργο αυτό, από ό,τι ξέρω. Έχει γραφτεί πριν από χρόνια.

Μιχάλης Σαράντης: Η παράσταση που έχουμε στο θέατρο Κιβωτός λέγεται «Η Κουζίνα». Είμαστε στον τέταρτο μήνα των παραστάσεων. Κάναμε πρεμιέρα τον Νοέμβρη. Είμαστε 14, είμαστε μεγάλος θίασος. Σκηνοθετεί ο Γιώργος Κουτλής. Η πρόταση ήρθε από τον Γιώργο. Είχε την ιδέα να ασχοληθούμε με το έργο. Με πήραν τηλέφωνο πέρσι τον χειμώνα. Με ρώτησαν αν με ενδιαφέρει να συνεργαστούμε. Του είπα «με πολύ χαρά, θέλω να συνεργαστούμε». Φτιάχτηκε ο θίασος και ουσιαστικά, πάνω στο ανθρώπινο δυναμικό που μαζεύτηκε, με έναν τρόπο ξαναγράφτηκε το έργο. Θέλω να πω ότι η βάση του, η δομή του έργου είναι εκεί, παρούσα. Γιατί το έργο είναι γραμμένο το 1958. Αλλά ουσιαστικά γράφτηκαν εκ νέου κάποιοι χαρακτήρες, γιατί είναι πολυπληθές το έργο. Έχει γύρω στους 40-50 ρόλους. Εμείς είμαστε 14, που είμαστε κι εμείς αρκετοί. Αλλά φαντάσου όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, είχε 50 άτομα. Μάλιστα, είναι μία από τις πρώτες παραστάσεις της Αριάν Μνουσκίν, η «Κουζίνα». Η Αριάν Μνουσκίν είναι μια πολύ γνωστή σκηνοθέτις, Ευρωπαία, που έχει το Θέατρο του Ήλιου. Και η «Κουζίνα» ήταν μια από τις πρώτες επιτυχίες του Θεάτρου του Ήλιου. Το αναφέρω γιατί μιλάμε για πολυπληθή θεάματα. Ο Γιώργος έκανε μια διασκευή 14 ατόμων. Κάποιοι ρόλοι γράφτηκαν εκ νέου. Κάποιοι ρόλοι συμπτύχθηκαν. Και κάποιοι ρόλοι, σχεδόν όλοι, γράφτηκαν και με πολλά χαρακτηριστικά δικά μας. Δηλαδή γράφτηκαν πάνω στους ανθρώπους, οι οποίοι καλέστηκαν να ερμηνεύσουν τους συγκεκριμένους ρόλους. Οι εργασιακές συνθήκες, το διακύβευμα της εργασιακής συνθήκης, είναι πάντα ένα θέμα που μας απασχολεί και θα μας απασχολεί. Το έργο θίγει τα πάντα: και ως προς την απόδοση των εργαζομένων και ως προς το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι δουλεύουν, αγωνιούν, ονειρεύονται και ματαιώνονται μέσα σε μια συνθήκη, η οποία πολύ συχνά δεν είναι καλή. Ουσιαστικά η παράσταση αυτό αφηγείται. Μια εργασιακή συνθήκη δύσκολη, όπου ένα συνονθύλευμα ετερόκλητων ανθρώπων από διαφορετικές χώρες έχουν τα όνειρά τους, τις φιλοδοξίες τους, τα θέματά τους, τα άγχη τους, τα νεύρα τους. Και η ίδια η συνθήκη της εργασίας, και κατ’ επέκταση της ζωής, τους φέρνει στα όριά τους. Κι ένας από τους χαρακτήρες είναι ο Αντρέι, που υποδύομαι εγώ, ο οποίος κατάγεται, υποτίθεται, από την Πολωνία, σε έναν μη τόπο, σε μία μη χώρα. Δεν λέμε ότι είναι στην Ελλάδα το εστιατόριο. Δεν έχει ταυτότητα. Είναι ένα εστιατόριο β’ κατηγορίας, που παράγει πολύ φαγητό, πολύ γρήγορα, όχι απαραίτητα πολύ καλής ποιότητας. Ο Αντρέι κρατάει ουσιαστικά το δραματουργικό νήμα της παράστασης. Βλέπουμε έναν ήρωα να ονειρεύεται, να πλησιάζει την πραγμάτωση των ονείρων του και προς το τέλος να ματαιώνονται όλα, με αποτέλεσμα να ξεσπάει. Πάνω-κάτω αυτό πραγματεύεται η παράσταση. Είναι μία παραβολή της εργασιακής ζούγκλας που βιώνουμε όλοι. Προφανώς είναι ταξικό το ζήτημα που θίγει, αλλά είμαι σχεδόν σίγουρος ότι σε κάθε δουλειά, σε κάθε εισοδηματική κλίμακα, υπάρχουν θέματα. Το θέμα είναι να μπορούμε να πραγματοποιήσουμε τα όνειρα μας. Αυτό πραγματεύεται η «Κουζίνα». Αλλά με πάρα πολύ ωραίο τρόπο. Είναι πολύ διασκεδαστική, πολύ γρήγορη, άψογη τεχνικά. Ο θίασος είναι ένας κι ένας. Ο Κουτλής έκανε μια τρομερή δουλειά μαζί με τους συντελεστές. Και χαίρομαι πάρα πολύ.

Πώς νιώθεις που έγινες πατέρας; Έχει αλλάξει η ζωή σου πολύ, έχει αλλάξει λίγο; Ανακάλυψες κάτι για τον εαυτό σου μέσω της πατρότητας;

Μιχάλης Σαράντης: Δεν θυμάμαι πώς είναι η ζωή μου πριν γίνω μπαμπάς. Οκ, Θυμάμαι, αλλά με την έννοια ότι είναι τόσο μακρινό. Δεν το λέω νοσταλγώντας κάτι, απεναντίας. Η πατρότητα ήρθε σε μια πάρα πολύ ωραία στιγμή της ζωής μου. Ήθελα πολύ να έρθει και με κάνει κάθε μέρα — ή με βάζει σε μια διαδικασία κάθε μέρα — να είμαι καλύτερος. Όχι για μένα, όμως. Η πατρότητα εμένα προσωπικά με έχει επηρεάσει στο ότι ασχολούμαι όλο και λιγότερο με τον εαυτό μου και με τα θέματά μου, και με τον ναρκισσισμό μου, και με τον εγωισμό μου, που είναι εκεί πάντα παρόντες — όλοι αυτοί οι τύποι — αλλά, ξέρεις, έχουν πολύ μικρότερη δυναμική μέσα μου. Κυρίως λόγω αυτής της κατάστασης, η οποία είναι η ανιδιοτέλεια που διέπει την πατρότητα. Είναι ένα πράγμα το οποίο εγώ προσωπικά ήθελα να έρθει. Το είχα ανάγκη, το χρειαζόμουν και σαν άνθρωπος για να προχωρήσω. Δηλαδή, αν μπορώ να πω ότι εξελίσσομαι μέσα στα χρόνια, και αν θεωρούμε σκοπό του ανθρώπου να γίνεται καλύτερος — γιατί κάποιος μπορεί να μην το έχει στο νου του έτσι — αλλά εγώ το έχω. Με την έννοια ότι, αφού η ζωή είναι πεπερασμένη, καλό είναι μέσα σε αυτή τη ζωή να καταλάβεις τι κάνεις και ποιος είσαι. Και αν αντιληφθείς πέντε-έξι κουσούρια που έχεις — που σίγουρα έχεις, και πολλά παραπάνω — να προσπαθείς να τα «λειαίνεις». Κυρίως για τους άλλους, αλλά και για σένα. Δεν ξέρω ποια είναι η γραμμή… μπορεί και πρώτα για σένα και μετά για τους άλλους. Σε κάθε περίπτωση, εμένα η πατρότητα μου λειτούργησε σε τέτοια σημεία. Όχι ότι αντιμετώπιζα τρομερά θέματα, αλλά είχα ανάγκη να φύγω από το βάρος του εαυτού μου. Και η μικρή με βοηθάει πάρα πολύ. Μου δίνει τρομερή δύναμη, τρομερή όρεξη για ζωή, για δουλειά, για χαρά, για ελεύθερο χρόνο. Με κινητοποιεί. Είναι δύσκολη διαδικασία — και η πατρότητα, και το πώς διαχειρίζεσαι ένα πλασματάκι που έχει έρθει στη ζωή. Γιατί κι εμείς σαν πλασματάκια μεγαλώσαμε. Είμαστε από γονείς — όσοι είμαστε τυχεροί και έχουμε γνωρίσει γονείς. Ο κύκλος της ζωής είναι πολύ ενδιαφέρων. Είναι πολύ ενδιαφέρον να βλέπεις ότι δίνεις τη σκυτάλη, την παραδίδεις. Και χαίρομαι που όλο αυτό μου συμβαίνει στην ακμή μου. Είμαι 40 χρονών, είμαι ορεξάτος. Μ’ αρέσει να δουλεύω, μ’ αρέσει να κάνω παρέα με τη μικρή, μ’ αρέσει να μεγαλώνω τη μικρή μαζί με τον άνθρωπο με τον οποίο έχουμε φτιάξει τη μικρή. Οπότε, είναι μόνο δώρο. Μόνο ως δώρο μπορώ να την εκλάβω την πατρότητα. Είμαι πολύ χαρούμενος που είναι εδώ αυτή η τύπισσα και κάθε μέρα μας εκπλήσσει.

Πώς το βιώνεις όλο αυτό με την αναγνωρισιμότητα; Σου αρέσει ή σε κάνει να νιώθεις άβολα όταν έρχεται κάποιος στον δρόμο και σου λέει «σε έχω δει», «μ’ αρέσεις», «δεν μ’ αρέσεις»;

Μιχάλης Σαράντης: Δεν μπορώ να σου πω ότι βιώνω κάτι φοβερά έντονο. Καταρχάς, μ’ αρέσει όταν συμβαίνει να έρθει κάποιος να επικοινωνήσει μαζί μου σε σχέση με κάτι της δουλειάς. Μ’ αρέσει, γιατί πάει να πει ότι αυτό που κάνω έχει ένα αντίκρισμα. Και αν δεν έχει, είναι πρόβλημα. Το θέατρο — αυτή η δουλειά — είναι μισή επάνω στη σκηνή και μισή κάτω από τη σκηνή. Παίζει πολύ μεγάλο ρόλο να επικοινωνείται η δουλειά σου και να αφουγκράζεσαι τι συμβαίνει. Το θέατρο είναι ένας τρόπος βαθιάς επικοινωνίας κοινωνικών ζητημάτων. Και η «Κουζίνα» είναι μια παράσταση που θίγει ένα βαθύ κοινωνικό ζήτημα. Θίγεται ένα θέμα όπως είπα με πολύ ωραίους τρόπους και φαν και δραματικούς και τεχνικούς και γρήγορους και σπιντάτους και σημερινούς αλλά αντίθεται ένα θέμα το οποίο είναι είναι παντοτινό έχει τέτοιες λειτουργίες το θέατρο έχει θέλω να πω μπορείς να ασχοληθείς με τα πολύ μεγάλα με τα πολύ πολύ μεγάλα θέματα της ζωής και του θανάτου και του έρωτα και της αγάπης αλλά και το κοινωνικό πρόσωπο το οποίο μπορεί να φανεί μέσα από μια σκηνή είναι επίσης τρομερά σημαντικό και το πολιτικό ας πούμε στοιχείο. Οπότε, όταν έρχεται κάποιος και μου μοιράζεται τις εντυπώσεις του, με χαροποιεί. Δεν έχω θέματα. Είναι μόνο χαρά μου. Είμαι κοινωνικός άνθρωπος. Με χαροποιεί η επαφή, με χαροποιεί να γνωρίζω ανθρώπους. Παράλληλα, δεν νιώθω ότι γίνεται και κάτι φοβερό. Είναι άλλο να κάνεις μια σειρά και για δύο-τρεις μήνες να σε κοιτάνε λίγο παραπάνω. Δεν έχω νιώσει ποτέ να παραβιάζεται η ιδιωτικότητά μου. Είναι πολύ κουλ όλο αυτό. Και, ξέρεις, είναι και τι δίνεις. Όσο δώσεις, τόσο θα πάρει κι ο άλλος.

Πώς διάλεξες το επάγγελμα του ηθοποιού; Είχες πει ότι ήθελες κάπως να κρυφτείς από τον εαυτό σου. Το νιώθεις ακόμα αυτό;

Μιχάλης Σαράντης: Δεν έχω πει ακριβώς αυτό. Είναι αλήθεια ότι εγώ τη δουλειά την ξεκίνησα κατά λάθος. Κυριολεκτικά. Δεν ονειρευόμουν ποτέ να γίνω ηθοποιός ως παιδάκι. Ένας φίλος μου κάποια στιγμή μου είπε ότι θα γραφτεί σε μια δραματική σχολή, και του είπα «θα έρθω κι εγώ». Δεν ήξερα τι θέλω να κάνω. Δεν ένιωθα πουθενά ότι κουμπώνω. Το θέατρο ένιωθα ότι είναι ένας τόπος και ένα πεδίο τόσο ανοιχτό — όσον αφορά τις γνώσεις, τα διαβάσματα, τις επιρροές — που με καλούσε. Είναι ένας τόπος μετασχηματισμού συναισθημάτων. Μελέτης χαρακτήρων, ηρώων, έργων. Επειδή δεν ένιωθα πολύ καλά με τον εαυτό μου, το να μπω σε «κάποιου άλλου τα παπούτσια» με έβαλε σε μια διαδικασία που ένιωθα άνετα. Όλη αυτή η διαδικασία ξεκίνησε από μια προσωπική ανασφάλεια. Και πλέον, μετά από σχεδόν 20 χρόνια, μπορώ να πω ότι το θέατρο είναι ένας μικρόκοσμος. Ένα σύμπαν που αφηγείται τη ζωή — πολλές φορές πιο αληθινά από την ίδια τη ζωή. Και για δύο ώρες κάθε μέρα, εκεί πάνω, νιώθω ανίκητος. Ενώ δεν είμαι.