Κόσμημα 15.000 ετών αποκαλύπτει τα μυστικά των ανθρώπων της Εποχής των Παγετώνων

Ένα μικρό αλλά εντυπωσιακό εύρημα από τη νότια Αγγλία έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τους ανθρώπους της Εποχής των Παγετώνων. Πρόκειται για ένα κόσμημα ηλικίας περίπου 15.000 ετών, το οποίο εντοπίστηκε στο Kent's Cavern και αποδεικνύεται πολύ πιο σημαντικό απ’ όσο φαινόταν αρχικά.

Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του University College London και του Natural History Museum αποκάλυψε ότι πρόκειται για ένα προσεκτικά επεξεργασμένο μενταγιόν από προγόμφιο δόντι γκρίζας φώκιας. Το αντικείμενο είχε τρυπηθεί με λίθινο εργαλείο και φοριόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα, πιθανώς ακόμη και για γενιές.

Ένα σπάνιο εύρημα με ευρωπαϊκή σημασία

Το συγκεκριμένο μενταγιόν είναι το πρώτο του είδους που εντοπίζεται στη Βρετανία και μόλις το τέταρτο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ανήκει στον πολιτισμό της Magdalenian, που κυριάρχησε στη δυτική Ευρώπη μεταξύ 21.000 και 13.000 ετών πριν.

Η σημασία του δεν περιορίζεται στην αισθητική του αξία. Τα ίχνη φθοράς δείχνουν ότι φοριόταν επί χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει έντονη συναισθηματική ή συμβολική σημασία. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ίσως αποτελούσε οικογενειακό κειμήλιο.

Η θάλασσα στο κέντρο της προϊστορικής ζωής

Αν και οι κάτοικοι της περιοχής ζούσαν δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα, φαίνεται πως διατηρούσαν στενή σχέση μαζί της. Το δόντι της φώκιας θα πρέπει να μεταφέρθηκε από παράκτια περιοχή, πιθανότατα μέσω ενός εκτεταμένου ποτάμιου δικτύου που συνέδεε την ενδοχώρα με τον Ατλαντικό.

Η εικόνα αυτή ενισχύεται και από άλλα ευρήματα: σε προϊστορικούς οικισμούς έχουν βρεθεί χιλιάδες θαλάσσια όστρακα και απολιθώματα, που χρησιμοποιούνταν ως κοσμήματα ή διακοσμητικά ενδυμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αντικείμενα αυτά είχαν ταξιδέψει έως και 600 χιλιόμετρα.

Πιο σύνθετες κοινωνίες απ’ όσο πιστεύαμε

Οι Μαγκδαλήνιοι θεωρούνται πλέον από τους πρώτους πολιτισμούς με ανεπτυγμένη κοινωνική οργάνωση. Ζούσαν σε ομάδες που μπορούσαν να φτάνουν έως και τα 100 άτομα, ανέπτυξαν δίκτυα ανταλλαγών μεγάλων αποστάσεων και πιθανώς χρησιμοποιούσαν πρώιμες μορφές συμβολικής επικοινωνίας.

Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι χρησιμοποιούσαν εξημερωμένους σκύλους στο κυνήγι, ενώ δεν αποκλείεται να είχαν αναπτύξει και πρωτόγονη ναυπηγική τεχνολογία. Άλλωστε, απεικονίσεις πλοίων στη βόρεια Ευρώπη δείχνουν ότι οι θαλάσσιες μετακινήσεις είχαν ήδη ξεκινήσει χιλιάδες χρόνια πριν.

Πολιτισμός πέρα από την τέχνη των σπηλαίων

Ο πολιτισμός της Lascaux Cave και της Altamira Cave είναι γνωστός κυρίως για τις εντυπωσιακές τοιχογραφίες του. Ωστόσο, νέα δεδομένα – όπως το μενταγιόν από το Devon – δείχνουν ότι η πολιτισμική του πολυπλοκότητα εκτεινόταν πολύ πέρα από την τέχνη.

Όπως σημειώνει ο επικεφαλής της μελέτης, Σάιμον Πάρφιτ, το εύρημα «προσφέρει μια σπάνια ματιά στον συμβολικό κόσμο των ανθρώπων πριν από 14.000 χρόνια». Αντίστοιχα, η Σίλβια Μπέλο τονίζει ότι ενισχύει την ιδέα μιας κοινής πολιτισμικής ταυτότητας που ένωνε διαφορετικές περιοχές της Ευρώπης.