Ο Μιχάλης Αεράκης Επί Σκηνής: «Με τον Θεό έχω απευθείας επικοινωνία. Δεν μεσολαβούν άγιοι»

Ο γνωστός ηθοποιός, με καταγωγή από τα Ανώγεια της Κρήτης, έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τη μουσική του νησιού του.

«Ο Κώστας Μουντάκης έχει φωλιάσει μέσα στη ψυχή μου, στο νου μου, στις μνήμες μου. Μικρός, σε γάμους, βεβαίως, τον πρόλαβα, τον θαύμαζα. Αργότερα, μεγαλώνοντας, τον παρακολουθούσα και σε άλλα κρητικά γλέντια ή κέντρα. Ο Κώστας Μουντάκης πραγματικά ήταν μια εμβληματική μορφή της κρητικής μουσικής. Ένα από τα πρώτα ακούσματα που έχω στα αυτιά μου, ακόμα, μικρός, στα Ανώγεια, επειδή είμαι από τα Ανώγεια, είναι ο ήχος της λύρας και η θεσπέσια φωνή, που είχε ο Κώστας Μουντάκης».

Είχε επίσης και μια βαθιά προσωπική σχέση με τον Νίκο Ξυλούρη, που ήταν ξάδελφος της μητέρας του.

Μιλώντας στο CNN Greece, περιγράφει μία συγκλονιστική ιστορία με τον θάνατο του Νίκο Ξυλούρη:

«Αχ Θεέ μου, είχα πάρει μετάθεση στα τελευταία μου ως φαντάρος, ήθελα ένα μήνα να απολυθώ και μου ήρθε μετάθεση από το Πολύκαστρο όπου ήμουνα σε μια μονάδα ανεπιθυμήτων, όλοι εμείς οι αριστεροί είμασταν ανεπιθύμητοι στο σύστημα τότε, και μου ήρθε μετάθεση στην Κόρινθο, το έκανε ο διάολος τώρα μετά από πέντε μέρες, με πήρε η συγχωρημένη μάνα μου και μου λέει πέθανε ο Νίκος ο ξάδερφος σου, πήγα στον διοικητή και του λέω κύριε διοικητά πρέπει να φύγω να πάω στην κηδεία πέθανε ένας συγγενής μου και μου είπε τώρα τέσσερις μέρες έχεις έρθει και θέλεις και άδεια, δεν γίνεται αυτό, λέω αν δεν μου δώσεις άδεια εγώ θα φύγω, θα λιποτακτήσω όπως το λέτε στη γλώσσα σας, και βάλτε με εκατό χρόνια μέσα, δεν με ενδιαφέρει, είδε την αποφασιστικότητά μου και μου λέει τι σχέση συγγενείας έχεις με τον άνθρωπο που πέθανε και εγώ του είπα: τον Νίκο Ξυλούρη τον έχεις ακούσει, ααα τον Νίκο Ξυλούρη μου λέει με ενθουσιασμό, ο διοικητής ήταν πολύ μεγάλος θαυμαστής, είχε όλους τους δίσκους του, μου λέει τι σου είναι ο Ξυλούρης, και του λέω ξάδερφός της μάνας μου, να φύγεις να φύγεις παιδί μου μου λέει, και έτσι πήγα και τον αποχαιρέτησα στο πρώτο νεκροταφείο με χιλιάδες κόσμο που είχε έρθει από όλη την Ελλάδα και φυσικά από το χωριό μας από τα Ανώγεια».

Για τον Νίκο Ξυλούρη, ο Μιχάλης Αεράκης δεν στέκεται μόνο στο καλλιτεχνικό του μέγεθος αλλά στη συνολική του υπόσταση, λέγοντας πως:

«Ο Ξυλούρης είχε τρεις κατηγορίες: ο μέγας καλλιτέχνης, ο άνθρωπος και ο αγωνιστής». Θυμάται μάλιστα και τη συγκλονιστική στιγμή στο Πολυτεχνείο, όταν «τον είδαμε να μπαίνει και να τραγουδάμε όλοι μαζί τη “Ξαστεριά”».

Για τον ίδιο, η παράδοση δεν είναι αναφορά αλλά βιωμένη εμπειρία, καθώς όπως σημειώνει:

«Μου αρέσουν οι ρίζες μου, μου αρέσει η κρητική μουσική, μου αρέσουν τα πανηγύρια».

Αναφερόμενος στην Κρήτη, δίνει ένα προσωπικό στίγμα βαθιάς ταύτισης:

«Όταν ακούω τη λέξη Κρήτη, όπου και να βρίσκομαι, η συγκίνηση η εσωτερική είναι πολύ μεγάλη».

Την ίδια στιγμή, προσθέτει το βάρος που φέρει το νησί: «ευθύνη και δέος» όπως έλεγε και ο Νίκος Καζαντζάκης, εξηγώντας πως πρόκειται για έναν τόπο με ιστορία χιλιάδων χρόνων που τον διαπερνά συνολικά.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον Μιχάλη Αεράκη:

Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Κώστα Μουντάκη, 25 Πέμπτου στο Παλάς. Λοιπόν, ο Κώστας Μουντάκης γνωστός και ως ο μεγάλος κρητικός, υπήρξε μια εμβληματική μορφή της ελληνικής μουσικής παράδοσης, με το έργο και τη διδασκαλία του συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση της γνήσιας κριτικής μουσικής, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Τώρα, εσείς κάνετε την αφήγηση σε αυτό το event. Ποια ήταν η σχέση σας με τον Μουντάκη και αν τον προλάβατε, δηλαδή αν τον ξέρατε προσωπικά.

Μιχάλης Αεράκης: Ο Κώστας Μουντάκης πραγματικά ήταν μια εμβληματική μορφή, όπως είπες, της κρητικής μουσικής. Ένα από τα πρώτα ακούσματα που έχω στα αυτιά μου, ακόμα, μικρός, στα Ανώγεια, είμαι από τα Ανώγεια, είναι ο ήχος της λύρας και η θεσπέσια φωνή, που είχε ο Κώστας Μουντάκης.

Μικρός, σε γάμους, βεβαίως, τον πρόλαβα, τον θαύμαζα. Αργότερα, μεγαλώνοντας, τον παρακολουθούσα και σε άλλα κρητικά γλέντια ή κέντρα. Μου αρέσουν οι ρίζες μου, μου αρέσει η κριτική μουσική, μου αρέσουν τα πανηγύρια που γίνονται και πολύ περισσότερο τα παλιά τα χρόνια που ήταν πολύ πιο ωραία.

Κι έτσι, λοιπόν, ο Κώστας Μουντάκης έχει φωλιάσει μέσα στη ψυχή μου, στο νου μου, στις μνήμες μου, όπως και άλλοι πρωτομάστορες της κρητικής μουσικής, να αναφέρω τον Σκορδαλό, τον Κλάδο, τον Ξυλούρη, τον Βασίλη Σκουλά, αυτοί για μένα και άλλοι, ο Δερμιτζογιάννης, αυτοί για μένα είναι τα μεσοδόκαρα που λέω της κρητικής μουσικής. Εκεί πάνω σε αυτούς τους ανθρώπους πάτησαν όλοι οι νεότεροι, άλλοι για να αντιγράψουν ακριβώς το παίξιμο τους ή να πατήσουν στους μουσικούς δρόμους που άνοιξαν και να πλουτίσουν περισσότερο κατά τη δική τους αντίληψη, γνώμη, γνώση την κρητική μουσική. Ο Κώστας Μουντάκης, λοιπόν, είναι ένας άνθρωπος που όποτε τον φέρνω στη μνήμη μου, μόνο χαρά μου προξενεί.

Χαίρομαι πάρα πολύ που συμμετέχω, έχουν περάσει πολλά χρόνια, που συμμετέχω σε αυτή την ομολογουμένως πολύ καλή βραδιά που θα έχουμε στις 25 του Μάη στο Θέατρο Παλλάς ως αφηγητής. Αφηγητής σημαίνει ότι θα εξιστορίσω την ζωή του για να τη μάθει ο κόσμος, δηλαδή άγνωστες πτυχές της ζωής του και της προσωπικής και της μουσικής. Λαμβάνουν μέρος πάρα πολλοί καλλιτέχνες από την Κρήτη και όχι μόνο και είμαι σίγουρος ότι η βραδιά εκείνη θα είναι λουσμένη στο μεγαλείο και στο φως που μας έδωσε ο Κώστας Μουντάκης.

Μιχάλη, όταν ακούς τη λέξη Κρήτη, τι αισθάνεσαι; Ξέρω ότι μεγάλωσε σε μια Κρήτη δύσκολη, τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει, τα ξέρουμε όλα αυτά. Εσύ όταν ακούς αυτή τη λέξη, όταν ακούς τη λέξη Κρήτη, τι νιώθεις μέσα σου;

Μιχάλης Αεράκης: Δεν θα πρωτοτυπήσω, θα πω αυτό που έλεγε ο Καζαντζάκης, «ευθύνη» και προσθέτω και «δέος».

Όταν ακούω τη λέξη Κρήτη, όπου και να βρίσκομαι, η συγκίνηση η εσωτερική είναι πολύ μεγάλη και είναι μεγάλη γιατί πραγματικά έχω ζήσει ιστορικές, πολιτιστικές και πολλές άλλες διαδρομές που αφορούν το νησί μου. Είμαι περήφανος που είμαι κρητικός, είναι πολύ μεγάλη ευθύνη, να μην ντροπιάσω ούτε στο ελάχιστο αυτό που φέρει αυτό το νησί τώρα και πέντε χιλιάδες χρόνια. Μια πολύ μεγάλη ιστορία και ένα βαθύ πολιτισμό.

Στον «Αρχάγγελο της Κρήτης, Νίκος Ξυλούρης», στην παράσταση, παίζεις τον Ψαρογιώργη. Πόσο μεγάλο φορτίο μάλλον είναι να υποδύεσαι έναν άνθρωπο που νομίζω πως γνώριζες κιόλας.

Μιχάλης Αεράκης: Είναι αυτό ακριβώς που σου είπα ότι λειτουργεί η μνήμη και η καταφυγή ενός ανθρώπου όταν μεγαλώσει.

Θες να θες πας πίσω. Δηλαδή, σκαλίζεις κομμάτια της μνήμης σου των ωραίων χρόνων που έχεις περάσει. Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν ξάδερφος της μάνας μου.

Τον έχω ζήσει πολύ, πάρα πολύ, σε όλη του τη διαδρομή μέχρι που έφυγε από αυτή τη ζωή. Τον πατέρα του, τον Ψαρογιώργη, τον έζησα και αυτόν. Στα Ανώγεια ένας θυμόσοφος άνθρωπος, ένας ωραίος, άκακος άνθρωπος που αυτή την καλοσύνη και αυτός και η γυναίκα του την πέρασαν στα παιδιά τους.

Ο Νίκος Ξυλούρης έξω και πέρα από το μεγαλείο, το καλλιτεχνικό το οποίο είχε, άλλο τόσο «μπόι» και μεγαλύτερο θα μπορούσα να πω, είχε σε αυτό που λέμε σεμνότητα, ταπεινότητα. Ενώ γνώριζε το καλλιτεχνικό του μέγεθος, ποτέ δεν το προέβαλε. Ποτέ δεν είδε τη δουλειά που έκανε ως πάμε να τα οικονομήσουμε και να βγάλουμε λεφτά.

Δεν ήταν αυτό ο Ξυλούρης. Ο Ξυλούρης είχε τρεις κατηγορίες. Ο Ξυλούρης ο μέγας καλλιτέχνης με τη φωνή του, ο Ξυλούρης παύλα άνθρωπος με όλη τη σημασία της λέξης και ο Ξυλούρης αγωνιστής που όρθωσε και αυτό στο ανάστημά του σε δύσκολες εποχές, το 1973 επί χούντας.

Πιτσιρικάς ήμουνα, 17 χρονών και εγώ τότε μέσα στο Πολυτεχνείο και καταλαβαίνεις την συγκίνηση και άλλων Ανωγειανών που ήμασταν μέσα στο Πολυτεχνείο. Η συγκίνηση η δική μας ήταν πολύ μεγαλύτερη από όλα τα υπόλοιπα παιδιά εκεί μέσα όταν είδαμε τον Νίκο Ξυλούρη να μπαίνει στο Πολυτεχνείο και να τραγουδάμε όλοι μαζί τη Ξαστεριά. Η παράσταση να πω πως είχε πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία το χειμώνα στο Θέατρο Ήβη γεμάτο κάθε βράδυ, συγκίνηση, δάκρυα στα μάτια των ανθρώπων δώσαμε τη δυνατότητα και σε νέο κόσμο που ήρθε που έχει ακούσει Ξυλούρη αλλά δεν ήξερε σε βάθος ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος να τον μάθουν και το καλοκαίρι θα κάνουμε μια περιοδεία σε ολόκληρη την Ελλάδα και από τώρα τρέμω πραγματικά όταν θα παίξω στο χωριό μου στα Ανώγεια την παράσταση αυτή.

Πες μας για την τρομερή ιστορία με τον θάνατο του Νίκου Ξυλούρη και την φορά που δεν σου έδωσαν άδεια από το στρατό να πας στην κηδεία του.

Μιχάλης Αεράκης: Αχ Θεέ μου, είχα πάρει μετάθεση στα τελευταία, ήθελα ένα μήνα να απολυθώ και μου ήρθε μετάθεση από το Πολύκαστρο όπου ήμουνα σε μια μονάδα ανεπιθυμήτων, όλοι εμείς οι αριστεροί είμασταν ανεπιθύμητοι στο σύστημα τότε, και μου ήρθε μετάθεση στην Κόρινθο, το έκανε ο διάολος τώρα μετά από πέντε μέρες, με πήρε η συγχωρημένη μάνα μου και μου λέει επώθανε ο Νίκος ο ξάδερφος σου, πήγα στον διοικητή και του λέω κύριε διοικητά πρέπει να φύγω να πάω στην κηδεία πέθανε ένας συγγενής μου και μου είπε τώρα τέσσερις μέρες έχεις έρθει και θέλεις και άδεια, δεν γίνεται αυτό λέω αν δεν μου δώσεις άδεια εγώ θα φύγω θα λιποτακτήσω όπως το λέτε στη γλώσσα σας, και βάλτε με εκατό χρόνια μέσα δεν με ενδιαφέρει, είδε την αποφασιστικότητά μου και μου λέει τι σχέση συγγενείας έχεις με τον άνθρωπο που πέθανε και εγώ του είπα τον Νίκο Ξυλούρη τον έχεις ακούσει, ααα τον Νίκο Ξυλούρη μου λέει με ενθουσιασμό, ο διοικητής ήταν πολύ μεγάλος θαυμαστής, είχε όλους τους δίσκους του, μου λέει τι σου είναι ο Ξυλούρης, και του λέω ξάδερφός της μάνας μου, να φύγεις να φύγεις παιδί μου μου λέει, και έτσι πήγα και τον αποχαιρέτησα στο πρώτο νεκροταφείο με χιλιάδες κόσμο που είχε έρθει από όλη την Ελλάδα και φυσικά από το χωριό μας από τα Ανώγεια.

Έχεις κάνει επιτυχημένα τηλεοπτικά σίριαλ. Σασμός, Νησί, Πόρτο Λεόνε τα οποία έχουν γίνει πολύ αγαπητά στον κόσμο εσύ προσωπικά τι νιώθεις με όλη αυτή τη μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου, σε βλέπουν στο δρόμο και σε χαιρετάνε, νιώθεις άβολα, νιώθεις άνετα πως σου φαίνεται όλο αυτό το πράγμα της δημοσιότητας;

Μιχάλης Αεράκης: Δεν θα μπορούσα να πω ότι δεν αισθάνομαι όμορφα όταν υπάρχουν εκδηλώσεις αγάπης προς το πρόσωπό μου μέσα από τη δουλειά μου, χαίρομαι να με σταματάνε στον δρόμο να μου χτυπάνε τον ώμο και να θέλουν μια φωτογραφία, να με ρωτήσουν τι θα γίνει παρακάτω και να δεις τώρα σύμπτωση, οι περισσότερες τηλεοπτικές δουλειές που έχω κάνει έχουν αναφορά στην Κρήτη από την κυρία Ντορεμή το 1983 στην ΕΡΤ, το Νησί με τον Παπαδουλάκη στο Μέγκα, τα Σύνορα Αγάπης με τον Μανούσο Μανουσάκη, ο Σασμός τρία χρόνια, μια νέα τηλεοπτική σειρά που θα κάνω για το Μέγκα που αρχίζει το Οκτώβριο και θα λέγεται Τα Δύο Μαύρα Πουκάμισα. Μου είναι γνώριμοι οι χαρακτήρες γιατί ποτέ δεν έβγαλα τον μανδύα αυτό που φορώ της Κρήτης, την ευθύνη που λες, η Κρήτη είναι ένα με τη σάρκα μου, με την ψυχή μου, οπότε η περπατησιά η υποκριτική να το πούμε έτσι, μου είναι πιο γνώριμη, αισθάνομαι πιο άνετα και χαίρομαι κι εγώ που όλες αυτές οι σειρές είχαν πολύ μεγάλη ανταπόκριση, κυρίως για το θέμα της προβολής Κρήτης και πολύ μετά και η αφεντιά μου, να μου χαμογελάνε ή να με χαιρετάνε στον δρόμο.

Ξέρω ότι ήθελες να γίνεις ηθοποιός από μικρός, δούλευες όταν ήσουν 12 χρονών στην Αστόρια στο Ηράκλειο και εκεί έβλεπες πολλούς διάσημους ηθοποιούς. Ξέρω και τη διάσημη ιστορία με τον Φαίδν Γεωργίτση.

Μιχάλης Αεράκης: Μικρός στο Ηράκλειο, ήμουν όντως 12 χρονών, έπρεπε να συμβάλω και εγώ στα οικονομικά της οικογένειας, ήμουνα το πιο μεγάλο παιδί από τα τέσσερα, πουλούσα λαχεία καταρχήν σε όλους τους δρόμους του Ηρακλείου, δούλευα σε νυχτερνά κρητικά κέντρα, στο Σκουλά, στου Ξυλούρη, σε πολλούς καλλιτέχνες, και μία από τις δουλειές ήταν και στο ξενοδοχείο Αστόρια στο Ηράκλειο, εκείνη την εποχή κατέβαιναν όλοι οι μύθοι από τις ελληνικές ταινίες, η Βλαχοπούλου, ο Μπάρκουλης και πολλοί άλλοι. Ο Φαίδων Γεωργίτσης είχε μία ευπρέπεια, ήταν καταδεχτικός, όμορφο ντυμένος, κούκλος, και έτρωγε στο εστιατόριο του ξενοδοχείου μόνος του και απέναντι ακριβώς καθόταν μία πανέμορφη κοπέλα από τη Γαλλία και μία μέρα βγάζει από το ανθοδοχείο ένα λουλούδι και με φωνάζει, μου λέει Μιχαλάκη, λέω εγώ τι θέλετε κύριε Γεωργίτση, αυτό το λουλούδι πηγαίνετε το στην κοπέλα απέναντι, δεν γίνεται, δεν μπορώ θα με διώξει από τη δουλειά, όχι μην ανησυχείς εδώ είμαι εγώ, έχοντας και λίγο άγνοια κινδύνου και τα λοιπά πήγα στη κοπέλα με κάτι λίγα αγγλικά ξέρω εγώ, της είπα το λουλούδι αυτό είναι από το κύριο απέναντι και κάθισα στην άκρη και παρατηρούσα τη κοπέλα, αυτή η οποία ήταν μία θεά, δεν άφησε το λουλούδι καθόλου από το χέρι της το κρατούσε με το αριστερό χέρι και με το δεξί έτρωγε, παρά το ότι φαινόταν ότι είχε μία αγωγή ας πούμε αστική. Μετά από λίγο φωνάζει ο Γεωργίτης μου λέει, θα σου πω κάτι, όταν μεγαλώσεις θα το καταλάβεις, αν θέλεις να δεις αν μία γυναίκα ενδιαφέρεται για σένα κάνε της δώρο ένα λουλούδι και από τη συμπεριφορά της προς το λουλούδι θα καταλάβεις αν σε θέλει ή όχι. Την επόμενη το μεσημέρι τρώγανε παρέα, αυτή έμελλε να γίνει και γυναίκα του, το ‘68.

Ξέρουμε ότι ένας πολύ διάσημος ρόλος που έπαιξες ήταν στο Σασμό ως παπάς. Τελικά εσύ πιστεύεις στο Θεό;

Μιχάλης Αεράκης: Πιστεύω. Και όπως έχω πει χαρακτηριστικά και άλλες φορές, εγώ με το Θεό έχω μια απευθείας επικοινωνία δεν μεσολαβούν άγιοι, κατευθείαν όταν βρεθώ και έχω βρεθεί σε δύσκολες στιγμές, υψώνω το βλέμμα μου βλέπω τη μορφή τουμ τη βλέπω και του λέω, ζορίζομαι κάνε κάτι, μου κλείνει το μάτι του και μου λέει, άντε προχώρα εδώ είμαι εγώ. Αυτή τη σχέση έχω με το Θεό και βέβαια έχω επηρεαστεί πάρα πολύ γιατί ο παππούς μου στα Ανώγεια ήταν παπάς, οπότε μέχρι τα δώδεκα μου έμπαινα κι έβγαινα στο ιερό βοηθώντας τον. Πιστεύω στο Θεό, δεν μπορώ να σου πω ότι πηγαίνω κάθε Κυριακή στην Εκκλησία αλλά το Θεό τον κουβαλώ μέσα μου, η προσευχή μου είναι εσωτερική δεν διαλαλώ την πραμάτεια της πίστης μου.