Από αγγελία στο ραδιόφωνο… στο Διάστημα: Η απίστευτη ιστορία της πρώτης Βρετανίδας αστροναύτη

Η ιστορία της Χέλεν Σάρμαν μοιάζει βγαλμένη από κινηματογραφικό σενάριο. Το 1989, εργαζόταν σε εργοστάσιο της Mars στο Σλάου της Αγγλίας και επέστρεφε σπίτι της, κολλημένη στην κίνηση, όταν άκουσε στο ραδιόφωνο μια παράξενη αγγελία: «Astronaut wanted. No experience necessary».

Αυτό το τυχαίο μήνυμα αποδείχθηκε καθοριστικό για τη ζωή της. Η νεαρή επιστήμονας αποφάσισε να δηλώσει συμμετοχή στο Project Juno, μια κοινή βρετανοσοβιετική εμπορική αποστολή που στόχευε να στείλει έναν Βρετανό πολίτη στον διαστημικό σταθμό Mir.

Ανάμεσα σε περισσότερους από 13.000 υποψηφίους, η Σάρμαν ξεχώρισε. Παρότι, όπως είχε δηλώσει αργότερα στο BBC, δεν πίστεψε ποτέ πραγματικά ότι θα ήταν εκείνη που θα επιλεγόταν.

Η επιλογή της την οδήγησε στη θρυλική «Star City» έξω από τη Μόσχα, το απόρρητο σοβιετικό κέντρο εκπαίδευσης κοσμοναυτών. Εκεί, για 18 μήνες, εκπαιδεύτηκε σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας, φυσικής αντοχής και επιβίωσης, ζώντας σε έναν κόσμο που μέχρι τότε παρέμενε κλειστός για τους περισσότερους ξένους.

Στις 18 Μαΐου 1991, η Χέλεν Σάρμαν επιβιβάστηκε στο σοβιετικό διαστημόπλοιο Soyuz TM-12 και ταξίδεψε στο Διάστημα, παραμένοντας οκτώ ημέρες στον σταθμό Mir. Ήταν η πρώτη Βρετανίδα αστροναύτης και μία από τις πιο συμβολικές φιγούρες της μεταψυχροπολεμικής εποχής.

Η αποστολή της πραγματοποιήθηκε λίγους μήνες πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και θεωρήθηκε ένδειξη της νέας εποχής συνεργασίας ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Το ίδιο το Project Juno είχε σχεδιαστεί ως ιδιωτική πρωτοβουλία με βρετανική χρηματοδότηση, ωστόσο τα οικονομικά προβλήματα ανάγκασαν τελικά σοβιετικούς φορείς να στηρίξουν το εγχείρημα.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στη Ρωσία, η Σάρμαν ανέπτυξε στενές σχέσεις με κορυφαίους Σοβιετικούς κοσμοναύτες, ανάμεσά τους και ο θρυλικός Αλεξέι Λεόνοφ, ο πρώτος άνθρωπος που πραγματοποίησε διαστημικό περίπατο.

Η ίδια έχει περιγράψει εκείνη την περίοδο ως τη σημαντικότερη της ζωής της, ακόμη και περισσότερο από το ίδιο το ταξίδι στο Διάστημα. Όπως έγραψε αργότερα στα απομνημονεύματά της, «από εκείνη τη στιγμή και μετά, τίποτα από την παλιά μου ζωή δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι ξανά το ίδιο».

Σήμερα, 35 χρόνια μετά την ιστορική αποστολή, η ιστορία της παραμένει ένα από τα πιο απρόσμενα και εμπνευσμένα κεφάλαια της σύγχρονης διαστημικής εξερεύνησης: μια υπενθύμιση ότι, μερικές φορές, μια τυχαία στιγμή – ακόμη και μια αγγελία στο ραδιόφωνο – μπορεί να αλλάξει για πάντα την πορεία ενός ανθρώπου.