Νέα μελέτη DNA ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για τις κοινές ταφές των Βίκινγκς

Μια νέα μελέτη DNA έρχεται να ανατρέψει μια διαχρονική αντίληψη για τις ταφικές πρακτικές της εποχής των Βίκινγκς, αποκαλύπτοντας ότι οι άνθρωποι που θάβονταν μαζί στους ίδιους τάφους στη Σκανδιναβία δεν είχαν απαραίτητα συγγενική σχέση.

Για δεκαετίες, οι αρχαιολόγοι θεωρούσαν ότι οι κοινές ταφές ενηλίκων και παιδιών αποτελούσαν ένδειξη οικογενειακών δεσμών, όπως γονέα και παιδιού. Ωστόσο, η νέα γενετική ανάλυση δείχνει ότι αυτή η υπόθεση δεν επιβεβαιώνεται στις περισσότερες περιπτώσεις.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, βασίστηκε στην ανάλυση DNA από τα λείψανα 142 ατόμων, μεταξύ των οποίων περίπου 60 παιδιά και έφηβοι, τα οποία βρέθηκαν σε κοινές ταφές στους αρχαιολογικούς χώρους του Βέστερχους στην περιοχή Γέμτλαντ, της Σίγκτουνα κοντά στη Στοκχόλμη και του Φιέλκινγκε στη Σκόνε.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι στενοί συγγενείς σπάνια μοιράζονταν τον ίδιο τάφο. Αντίθετα, εκτιμούν ότι οι κοινές ταφές υπαγορεύονταν από άλλους παράγοντες, όπως οι θρησκευτικές αντιλήψεις, οι κοινωνικοί δεσμοί, η συμμετοχή στην ίδια κοινότητα ή ακόμη και οι συνθήκες θανάτου.

«Συχνά θεωρούσαμε ότι οι ενήλικες και τα παιδιά που μοιράζονταν έναν τάφο ήταν γονείς και παιδιά ή άλλοι στενοί συγγενείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, αυτό δεν ισχύει», δήλωσε η ερευνήτρια Μάγια Κρζεβίνσκα, μία από τις συγγραφείς της μελέτης.

Από την πλευρά της, η Άννα Κιέλστρεμ επισήμανε ότι η αρχαιολογία συζητούσε εδώ και χρόνια τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων που θάβονταν μαζί, τονίζοντας πως «το αρχαίο DNA μάς έδωσε επιτέλους το εργαλείο που χρειαζόμασταν για να ελέγξουμε αυτές τις ερμηνείες».

Τα παιδιά αντιμετωπίζονταν όπως οι ενήλικες

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ενδιαφέροντα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένες κοινωνίες αντιλαμβάνονταν το φύλο ήδη από την παιδική ηλικία.

Στα νεκροταφεία, άνδρες και γυναίκες θάβονταν συνήθως σε διαφορετικές πλευρές του προαυλίου της εκκλησίας. Το ίδιο μοτίβο ακολουθούνταν και για τα παιδιά: τα αγόρια τοποθετούνταν στην πλευρά των ανδρών και τα κορίτσια στην πλευρά των γυναικών.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εύρημα δείχνει ότι οι κοινότητες αυτές αναγνώριζαν τις έμφυλες διακρίσεις ήδη από μικρή ηλικία και δεν αντιμετώπιζαν τα παιδιά ως ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία.

«Τα παιδιά δεν αντιμετωπίζονταν ως μια ξεχωριστή ομάδα. Στον θάνατο φαίνεται πως ακολουθούσαν τις ίδιες κοινωνικές και θρησκευτικές αρχές που ίσχυαν και για τους ενήλικες», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Άντερς Γκέτερστρεμ από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης.

Το μυστήριο της «Κυρίας 56»

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε μία γυναίκα που οι ερευνητές ονόμασαν «Κυρία 56». Η γενετική της σύνδεση με αρκετούς ακόμη ανθρώπους που ήταν θαμμένοι στο ίδιο νεκροταφείο επέτρεψε στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν μέρος του οικογενειακού της δέντρου, αιώνες μετά τον θάνατό της.

Στον τάφο της βρέθηκε επίσης ένα κοχύλι χτενιού, ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο εύρημα για μεσαιωνική ταφή στη Σκανδιναβία. Το αντικείμενο αποτελούσε σύμβολο του προσκυνήματος στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, στη βορειοδυτική Ισπανία.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η γυναίκα είχε πραγματοποιήσει ένα από τα σημαντικότερα χριστιανικά προσκυνήματα του Μεσαίωνα, διανύοντας χιλιάδες χιλιόμετρα πριν επιστρέψει στη Σκανδιναβία, γεγονός που προσφέρει μια σπάνια ματιά στην κινητικότητα και τις θρησκευτικές πρακτικές των ανθρώπων της εποχής.