Η «Αγία Παρθένα του Κεντ»: Η μυστικίστρια που προέβλεψε τον θάνατο του Ερρίκου Η΄

Από μια νεαρή υπηρέτρια σε ένα μικρό χωριό του Κεντ, η Ελίζαμπεθ Μπάρτον μετατράπηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες και επιδραστικές προσωπικότητες της Αγγλίας του 16ου αιώνα. Οι θρησκευτικές της οράσεις, που για πολλούς θεωρήθηκαν θεόσταλτες, της χάρισαν το προσωνύμιο «Η Αγία Παρθένα του Κεντ», την έφεραν στο πλευρό των ισχυρότερων ανθρώπων της εποχής και τελικά την οδήγησαν στην αγχόνη, όταν οι προφητείες της στράφηκαν εναντίον του βασιλιά Ερρίκου Η΄.

Σύμφωνα με νέα προσέγγιση της ιστορίας της, η οποία παρουσιάζεται στο βιβλίο Heroines of the Tudor World, η περίπτωση της Μπάρτον εξακολουθεί να διχάζει τους ιστορικούς. Άλλοι τη θεωρούν απατεώνισσα που χειραγωγήθηκε από την Καθολική Εκκλησία και άλλοι μια χαρισματική γυναίκα που τόλμησε να υψώσει τη φωνή της απέναντι στην απόλυτη εξουσία.

Από τα οράματα στην επιρροή

Η ιστορία της ξεκινά το 1525, όταν η Μπάρτον αρρώστησε σοβαρά και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, άρχισε να απαγγέλλει αποσπάσματα της Βίβλου και να πέφτει σε εκστατικές καταστάσεις, κατά τη διάρκεια των οποίων διατύπωνε θρησκευτικές προφητείες. Όταν αργότερα ισχυρίστηκε ότι θεραπεύτηκε θαυματουργικά, χιλιάδες άνθρωποι συνέρρευσαν για να τη δουν, ενώ σύντομα αναγνωρίστηκε ως αυθεντική οραματίστρια.

Η φήμη της εξαπλώθηκε γρήγορα και η ίδια εντάχθηκε σε μοναστήρι του Καντέρμπερι, αποκτώντας τεράστια επιρροή. Ανώτεροι εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι, ευγενείς και κορυφαίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο καρδινάλιος Τόμας Γούλζι, ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι και ο λόρδος καγκελάριος Τόμας Μορ, αναζήτησαν τις συμβουλές της. Ακόμη και ο ίδιος ο βασιλιάς Ερρίκος Η΄ συναντήθηκε πολλές φορές μαζί της.

Η σύγκρουση με τον Ερρίκο Η΄

Η σχέση της με τον μονάρχη άλλαξε δραματικά όταν εκείνος επιδίωξε να ακυρώσει τον γάμο του με την Αικατερίνη της Αραγονίας προκειμένου να παντρευτεί την Άννα Μπολέυν. Η Μπάρτον τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της Καθολικής Εκκλησίας και εναντίον της ρήξης με τη Ρώμη, προειδοποιώντας ακόμη και τον Πάπα για τις συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης.

Η πιο τολμηρή της πρόβλεψη ήταν ότι ο Ερρίκος Η΄ δεν θα ζούσε περισσότερο από επτά μήνες αν παντρευόταν την Άννα Μπολέυν και ότι θα έχανε τον θρόνο του μέσα σε έναν μήνα από τον γάμο. Σε μια εποχή όπου η πρόβλεψη του θανάτου του βασιλιά θεωρούνταν προδοσία, η δήλωση αυτή είχε τεράστιο πολιτικό βάρος.

Παρότι ο βασιλιάς και η Άννα Μπολέυν επιχείρησαν να την πείσουν να ανακαλέσει τις προφητείες της, ακόμη και προσφέροντάς της υψηλές θέσεις, εκείνη αρνήθηκε. Όταν οι προβλέψεις της δεν επαληθεύτηκαν, συνελήφθη και οδηγήθηκε στον Πύργο του Λονδίνου, όπου ανακρίθηκε από τον Τόμας Κρόμγουελ. Εκεί ομολόγησε ότι οι αποκαλύψεις της δεν προέρχονταν από τον Θεό, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν η ομολογία αυτή ήταν ειλικρινής ή αποσπάστηκε υπό πίεση.

Μια εκτέλεση που έγινε σύμβολο

Στις 20 Απριλίου 1534, η Μπάρτον εκτελέστηκε μαζί με έξι υποστηρικτές της, σε ηλικία μόλις 28 ετών. Το αποκεφαλισμένο κεφάλι της εκτέθηκε στη Γέφυρα του Λονδίνου ως παραδειγματική τιμωρία για τους προδότες, γεγονός που την καθιστά τη μοναδική γυναίκα για την οποία είναι γνωστό ότι υπέστη αυτή τη μεταχείριση.

Παρά τη βίαιη κατάληξή της, η προσωπική της ιστορία παραμένει γεμάτη αναπάντητα ερωτήματα. Τα κείμενα με τις προφητείες της καταστράφηκαν με εντολή του Τόμας Κρόμγουελ και η εικόνα της διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από τα επίσημα κρατικά αρχεία και τις αφηγήσεις των πολιτικών της αντιπάλων. Για τον λόγο αυτό, οι ιστορικοί εξακολουθούν να αναρωτιούνται αν η «Αγία Παρθένα του Κεντ» ήταν μια χαρισματική προφήτισσα, μια πολιτική αντιστασιακή μορφή ή ένα από τα πρώτα θύματα της θρησκευτικής και πολιτικής σύγκρουσης που σημάδεψε την Αγγλία των Τυδώρ.