Ποιο είναι το αρχαιότερο όπλο στον κόσμο; Ένα δόρυ ηλικίας 400.000 ετών δίνει την απάντηση

Η ιστορία των όπλων είναι πολύ παλαιότερη από τον ανθρώπινο πολιτισμό όπως τον γνωρίζουμε. Πολύ πριν από τα μεταλλικά ξίφη, τα τόξα και τα σύγχρονα πυροβόλα, οι πρόγονοι του ανθρώπου κατασκεύαζαν αντικείμενα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για το κυνήγι αλλά και για την άσκηση βίας μεταξύ τους.

Το ερώτημα, ωστόσο, για το ποιο ήταν το πρώτο όπλο στην ιστορία δεν έχει μια απολύτως απλή απάντηση. Οι αρχαιολόγοι πρέπει να διακρίνουν ανάμεσα σε ένα αντικείμενο που θα μπορούσε να προκαλέσει τραυματισμό και σε ένα αντικείμενο που κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε πράγματι ως όπλο.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους που επικαλείται το Live Science, τρία ευρήματα αποτελούν τους βασικότερους υποψήφιους για τον τίτλο του αρχαιότερου όπλου: το δόρυ του Clacton, τα δόρατα και οι ράβδοι του Schöningen και οι λίθινες αιχμές του Kathu Pan 1.

Το δόρυ του Clacton, ηλικίας άνω των 400.000 ετών

Η ασφαλέστερη απάντηση φαίνεται να είναι το δόρυ του Clacton, ένα θραύσμα ξύλινου δόρατος που χρονολογείται σε ηλικία άνω των 400.000 ετών.

Το εύρημα ανακαλύφθηκε το 1911 στο Clacton-on-Sea του Έσεξ, στην Αγγλία. Πρόκειται για ένα κομμάτι από ξύλο, μήκους περίπου 37 εκατοστών, το οποίο είχε διαμορφωθεί ώστε να καταλήγει σε αιχμηρό άκρο. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι αποτελούσε το άκρο ενός πολύ μεγαλύτερου δόρατος, το οποίο πιθανότατα έσπασε κατά τη χρήση του.

Το υπόλοιπο τμήμα του δόρατος δεν έχει εντοπιστεί.

Το δόρυ φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου και θεωρείται το αρχαιότερο διατηρημένο ξύλινο θραύσμα δόρατος στον κόσμο.

Οι δημιουργοί του πιθανότατα ήταν κάποιοι από τους αρχαϊκούς ανθρώπους που έζησαν στην Ευρώπη πριν από την εμφάνιση του Homo sapiens. Μεταξύ των πιθανών κατασκευαστών έχουν προταθεί ο Homo heidelbergensis και οι Νεάντερταλ.

Το σχήμα, το μέγεθος και το είδος του ξύλου υποδεικνύουν ότι επρόκειτο πιθανότατα για όπλο που χρησιμοποιούνταν για νύξη, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κατασκευή του προϋπέθετε οργανωμένες και συνεργατικές στρατηγικές κυνηγιού.

Τα όπλα του Schöningen

Ένας δεύτερος σημαντικός υποψήφιος βρίσκεται στη Γερμανία. Από το 1992, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει στο Schöningen περίπου 20 έως 25 ξύλινα όπλα, μεταξύ των οποίων πλήρη και αποσπασματικά δόρατα, αλλά και ράβδους.

Τα ευρήματα κατασκευάστηκαν κυρίως από ξύλο ελάτης και πεύκου και χρονολογούνται, σύμφωνα με τις διαφορετικές εκτιμήσεις, μεταξύ 200.000 και 300.000 ετών.

Αν και είναι νεότερα από το δόρυ του Clacton, έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: πρόκειται για τα αρχαιότερα πλήρως διατηρημένα ξύλινα όπλα που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα.

Τα δόρατα είχαν μήκος κατά μέσο όρο περίπου δύο μέτρα και πιθανότατα χρησιμοποιούνταν τόσο ως όπλα νύξης όσο και ως όπλα ρίψης. Οι μικρότερες ράβδοι, μήκους περίπου 65 εκατοστών, θεωρείται ότι χρησιμοποιούνταν ως βλήματα.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι τα όπλα βρέθηκαν μαζί με οστά αλόγων που είχαν υποστεί επεξεργασία από ανθρώπους, ενισχύοντας την υπόθεση ότι χρησιμοποιούνταν στο κυνήγι μεγάλων ζώων.

Τα δόρατα είχαν ακονιστεί και σκληρυνθεί με τη χρήση φωτιάς, γεγονός που αποκαλύπτει ένα αξιοσημείωτο επίπεδο γνώσης των ιδιοτήτων των υλικών και διαφορετικών τεχνικών κυνηγιού.

Οι ακόμη παλαιότερες αιχμές του Kathu Pan 1

Υπάρχει, ωστόσο, ένα εύρημα που είναι ακόμη παλαιότερο.

Στον αρχαιολογικό χώρο Kathu Pan 1 στη Νότια Αφρική έχουν ανακαλυφθεί λίθινες αιχμές ηλικίας περίπου 500.000 ετών. Το σχήμα τους και τα ίχνη φθοράς στις ακμές τους έχουν οδηγήσει ορισμένους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι μπορεί να είχαν προσαρμοστεί σε ξύλινα κοντάρια και να αποτελούσαν αιχμές δοράτων.

Εάν αυτή η ερμηνεία είναι σωστή, τότε οι αιχμές του Kathu Pan 1 θα μπορούσαν να αποτελούν την αρχαιότερη γνωστή ένδειξη χρήσης όπλων.

Υπάρχει όμως ένα σημαντικό πρόβλημα: δεν έχουν βρεθεί μαζί τους ξύλινα κοντάρια. Για τον λόγο αυτό, ορισμένοι ερευνητές θεωρούν την ερμηνεία τους ως όπλων έμμεση ή αμφιλεγόμενη. Δεν μπορεί, επομένως, να αποδειχθεί με την ίδια βεβαιότητα ότι ήταν τμήματα δοράτων.

Μπορεί να υπήρχαν ακόμη παλαιότερα όπλα;

Το γεγονός ότι το δόρυ του Clacton θεωρείται η ασφαλέστερη απάντηση δεν σημαίνει ότι ήταν απαραίτητα το πρώτο όπλο που κατασκευάστηκε ποτέ.

Οι πρώτοι άνθρωποι πιθανότατα χρησιμοποιούσαν ξύλο, ίνες, τένοντες, κόλλες και άλλα οργανικά υλικά για την κατασκευή εργαλείων και όπλων. Τα υλικά αυτά, όμως, διαλύονται και καταστρέφονται πολύ ευκολότερα από την πέτρα και, ως εκ τούτου, έχουν πολύ μικρότερες πιθανότητες να επιβιώσουν για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.

Τα αρχαία όπλα, επομένως, δεν αποκαλύπτουν μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι πρώτοι άνθρωποι κυνηγούσαν ή πολεμούσαν. Αποτελούν επίσης στοιχεία για τη γνώση των υλικών, την τεχνολογική τους ικανότητα, τη συνεργασία και την ικανότητά τους να σχεδιάζουν σύνθετες στρατηγικές.

Και έτσι, με βάση τα σημερινά αρχαιολογικά δεδομένα, αν το ερώτημα είναι ποιο είναι το αρχαιότερο γνωστό όπλο στον κόσμο, η πιο ασφαλής απάντηση παραμένει το ξύλινο δόρυ του Clacton, ηλικίας περισσότερων από 400.000 ετών.