Νέο είδος παράξενου προϊστορικού ζώου θεωρούταν ήδη «ζωντανό απολίθωμα» πριν από 275 εκατ. χρόνια

Το νέο είδος, που ονομάστηκε Tanyka amnicola, είναι ένα αρχαϊκό μέλος των τετράποδων, μιας μεγάλης ομάδας σπονδυλωτών που σήμερα περιλαμβάνει ερπετά, πτηνά, θηλαστικά και αμφίβια, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the Royal Society B.

Παρά το γεγονός ότι προϋπήρχε των δεινοσαύρων, το T. amnicola ήταν ήδη ένα εξελικτικό απολίθωμα στην εποχή του, την Πέρμια περίοδο, καθώς ανήκε στην εξαιρετικά παλιά γενεαλογική γραμμή των λεγόμενων αρχέγονων τετράποδων – γραμμή που θεωρείται ότι είχε ήδη εξαφανιστεί ως τότε, την ώρα που οι σύγχρονες ομάδες τετράποδων διαφοροποιούνταν και εξαπλώνονταν.

«Το Tanyka προέρχεται από μια αρχαία γενεαλογική γραμμή που δεν γνωρίζαμε ότι επέζησε μέχρι αυτή την περίοδο και είναι, επίσης ένα πραγματικά παράξενο ζώο», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Jason Pardo, ερευνητικός συνεργάτης στο Μουσείο Φιλντ του Σικάγο.

Όπως εξήγησε, το Tanyka είναι σαν ένα ανάλογο του πλατύποδα: ένα απομεινάρι παλαιότερων εξελικτικών σταδίων, που συνέχισε να υπάρχει δίπλα σε πιο εξελιγμένους συγγενείς. «Ήταν ένα ζωντανό απολίθωμα της εποχής του».

Έμοιαζε με σαλαμάνδρα

Οι επιστήμονες ταυτοποίησαν το νέο είδος από εννέα απολιθωμένες κάτω γνάθους, μήκους περίπου 15 εκατοστών, που εντοπίστηκαν σε μια ξερή κοίτη ποταμού στη βορειοανατολική Βραζιλία, αναφέρει το LiveScience. Το γεγονός ότι έχουν βρεθεί μόνο γνάθοι και όχι άλλα μέρη του σκελετού, σημαίνει πως πολλά στοιχεία για το ζώο παραμένουν άγνωστα.

Με βάση, όμως, όσα γνωρίζουμε για στενούς συγγενείς του, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το T. amnicola μπορεί να έμοιαζε με σαλαμάνδρα, με ελαφρώς πιο μακρύ ρύγχος, και να έφτανε έως περίπου 90 εκατοστά σε μήκος. Τα πετρώματα όπου βρέθηκαν τα απολιθώματα υποδηλώνουν ότι ζούσε σε περιβάλλον λιμνών και πιθανώς είχε υδρόβιες συνήθειες, σύμφωνα με τη μελέτη.

Το μυστήριο της στρεβλής γνάθου

Η ανάλυση των κάτω γνάθων αποκάλυψε ότι ήταν στριμμένες έτσι ώστε τα δόντια του πλάσματος να δείχνουν προς τα έξω προς τα πλάγια, αντί προς τα πάνω όπως συμβαίνει σε όλα σχεδόν τα άλλα τετράποδα. «Η γνάθος έχει αυτή την περίεργη στρέβλωση που μας τρέλανε προσπαθώντας να την καταλάβουμε», είπε ο Pardo.

«Επί χρόνια αναρωτιόμασταν αν ήταν κάποιο είδος παραμόρφωσης. Αλλά τώρα χουμε εννέα γνάθους από αυτό το ζώο, και όλες έχουν αυτή τη στρέβλωση. Επομένως, δεν είναι παραμόρφωση, είναι απλά ο τρόπος με τον οποίο ήταν φτιαγμένο το ζώο».

Η ομάδα υποψιάζεται ότι το ζώο ήταν προσαρμοσμένο να μασουλά μικρά ασπόνδυλα ή ενδεχομένως κάποιο φυτικό υλικό. Αυτό θα ήταν ασυνήθιστο, δεδομένης της έλλειψης στοιχείων για φυτοφαγική ή παμφάγα διατροφή σε άλλα τετράποδα, τα οποία θεωρείται ότι ήταν σαρκοφάγα.

Την εποχή που ζούσε το Tanyka, η σημερινή Βραζιλία αποτελούσε τμήμα της υπερηπείρου Γκοντβάνα, και οι ερευνητές τονίζουν ότι η ανακάλυψη ανοίγει ένα παράθυρο στις κοινότητες ζώων της περιόδου. «Το Tanyka μάς λέει πώς λειτουργούσε αυτή η κοινότητα, πώς ήταν δομημένη και ποιος έτρωγε τι», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Ken Angielczyk, επιμελητής παλαιοντολογίας θηλαστικών στο Μουσείο Φιλντ.