ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Κλιματική κρίση: Οι πρωτοφανείς απειλές από το λιώσιμο των πάγων

Κλιματική κρίση: Οι πρωτοφανείς απειλές από το λιώσιμο των πάγων
Οι παγετώνες των Άλπεων έχουν χάσει έκτοτε περίπου το 1/3 της συνολικής τους έκτασης AP Photo/Alastair Grant

Πλημμύρες, μόλυνση του πόσιμου νερού, ακόμη και ξηρασία αναμένεται να προκαλέσει το λιώσιμο των πάγων, με την κλιματική κρίση να φαίνεται πλέον μη αναστρέψιμη.

Ειδικότερα, σε συνέντευξή του στο γερμανικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ARD, o Μίχαελ Τσεμπ, ερευνητής του Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και διευθυντής του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Παγετώνων (WGMS) σημείωσε πως «το πάχος του πάγου των παγετώνων παγκοσμίως μειώνεται από μισό έως ένα ολόκληρο μέτρο κάθε χρόνο, δηλαδή δύο έως τρεις φορές περισσότερο από τον αντίστοιχο μέσο όρο του 20ού αιώνα. Χάνουμε δηλαδή συνολικά περίπου τρεις φορές τον όγκο των παγετώνων που απομένει στις Άλπεις. Και αυτό κάθε χρόνο».

Για περισσότερα από 120 χρόνια το «WGMS» συλλέγει στοιχεία από σχεδόν είκοσι διαφορετικές περιοχές της γης για να σχηματιστεί μια συνολική εικόνα.

Όπως αναφέρει ο Τσεμπ «η ταχύτητα της τήξης είναι πρωτοφανής στην ιστορία και μη αναστρέψιμη, ακόμα κι αν σταματήσει η κλιματική αλλαγή, δεδομένου ότι οι παγετώνες αντιδρούν στην άνοδο της θερμοκρασίας με καθυστέρηση.

παγετώνες που λιώνουν ευθύνονται για το 25-30% της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Αυτό αντιστοιχεί σε ένα χιλιοστό ανόδου το χρόνο».

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Παγετώνων από την αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης, τα αέρια του θερμοκηπίου θερμαίνουν τη γη ολοένα και περισσότερο με αποτέλεσμα οι παγετώνες των Άλπεων, για παράδειγμα, να έχουν χάσει έκτοτε περίπου το 1/3 της συνολικής τους έκτασης. Αν και σε μεμονωμένες περιπτώσεις έχουν αυξηθεί, αυτό περιορίζεται τοπικά και χρονικά, ενώ δεν φθάνει σε καμιά περίπτωση τα επίπεδα της Μικρής Εποχής των Παγετώνων (16ος-19ος αιώνας). Οι νορβηγικές «γλώσσες» παγετώνων, για παράδειγμα, έχουν υποχωρήσει κατά μερικά χιλιόμετρα από τον 19ο αιώνα. Μόνο στην παράκτια περιοχή αυξήθηκαν μερικές εκατοντάδες μέτρα τη δεκαετία του 1990, αλλά από τότε συρρικνώθηκαν και πάλι σημαντικά.

Ποιούς κινδύνους επιφέρει;

Η τήξη των παγετώνων ποικίλλει ανά περιοχή, αλλά αποτελεί πολλαπλή απειλή.

  • Όταν λιώνουν ταχύτερα, όλο και περισσότερο νερό συσσωρεύεται σε χαμηλότερες «παγετώδεις λίμνες». Κάποια στιγμή η πίεση μεγαλώνει τόσο ώστε οι προστατευτικοί βράχοι καταρρέουν θέτοντας σε κίνδυνο ζωές και προκαλώντας καταστροφικές πλημμύρες.
  • Επιπλέον, απελευθερώνονται βακτήρια και παθογόνοι μικροοργανισμοί που μπορεί να εισέλθουν στο πόσιμο νερό.
  • Επίσης, η υποχώρηση των παγετώνων είναι ιδιαίτερα απειλητική εκεί όπου αποτελούν μεγάλες φυσικές υδάτινες δεξαμενές. Καθώς λιώνουν ρέει μεν αρχικά περισσότερο νερό, αλλά μόνο προσωρινά διότι μακροπρόθεσμα μειώνεται η ποσότητα λόγω της συρρίκνωσής τους και αυτό οδηγεί μακροπρόθεσμα σε ξηρασία.

Οι ειδικοί του «WGMS» εκτιμούν ότι περίπου δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από το νερό της τήξης και οι φτωχότερες περιοχές του κόσμου θα πληγούν ιδιαίτερα σκληρά, κυρίως γύρω από τα Ιμαλάια και τις Άνδεις.

  • Η τήξη των παγετώνων συμβάλλει όμως και στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας απειλώντας χώρες όπως το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν, η Ταϊλάνδη, η Ινδονησία και η Αίγυπτος.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στις αρχές του 2023 (Science) προβλέπει ότι το 83% των παγκόσμιων ορεινών παγετώνων θα μπορούσε να εξαφανιστεί μέχρι το 2100 εάν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει τους τέσσερις βαθμούς πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Στην καλύτερη περίπτωση, εαν δηλαδή η άνοδος της θερμοκρασίας περιοριζόταν στους 1,5°C, θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν σχεδόν μόνο οι μισοί από τους παγετώνες.

«Ακόμη και με αυτό το καλύτερο σενάριο πάντως, περίπου τα 2/3 του όγκου του πάγου λ.χ. της Ελβετίας θα χαθούν. Αυτό σημαίνει ότι 1.100-1.200 από τους σημερινούς 1.400 παγετώνες της θα εξαφανιστούν μέχρι το έτος 2100.

Η τήξη όμως θα συνεχίζεται και αν η θερμοκρασία αυξηθεί κατά 3°C, τότε μακροπρόθεσμα πολλοί ελβετικοί παγετώνες θα εξαφανίζονταν εντελώς» τόνισε ο Ματίας Χους καθηγητής του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Ελβετική Ραδιοφωνία-Τηλεόραση (SRF).

Συμπλήρωσε, δε, πως «η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα αυξηθεί κατά περίπου 10-15 εκατοστά μέχρι το 2100 μόνο λόγω της τήξης των παγετώνων. Αυτό δεν ακούγεται μεν πολύ, αλλά σε συνδυασμό με τη θερμική διαστολή του θαλασσινού νερού και την αργή τήξη των πολικών πάγων πάχους χιλιομέτρων αλλά και με πλημμύρες, είναι εξαιρετικά προβληματικό για τις παράκτιες περιοχές σε όλο τον κόσμο».

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ