«Υποχόνδριος»: Η ασθένεια ως αφήγηση και το σώμα ως πεδίο υπαρξιακής δοκιμασίας

Η ασθένεια σπάνια αντιμετωπίζεται ως αφηγηματικό υλικό. Συνήθως παραμένει ιδιωτική υπόθεση, εγκλωβισμένη μεταξύ ιατρικών όρων και προσωπικών αγωνιών. Στον «Υποχόνδριο», ο συγγραφέας και δημοσιογράφος, Στέλιος Παπαγρηγορίου, επιχειρεί κάτι διαφορετικό: μεταφέρει την απώλεια της υγείας από τον χώρο της σιωπής στο πεδίο της γραφής.

Το βιβλίο περιγράφεται ως «νοσοβιογραφία» – ένας όρος που αποτυπώνει εύστοχα τον υβριδικό χαρακτήρα του. Δεν πρόκειται ούτε για καθαρό δοκίμιο ούτε για συμβατικό αφήγημα, αλλά για μια διαρκή μετατόπιση μεταξύ στοχασμού και βιωματικής καταγραφής. Ένα ταξίδι στην Τύνιδα, καθημερινές εικόνες από διαδρόμους σούπερ μάρκετ, βουνά από σκουπίδια, ένα άγχος που διαπερνά τα πάντα: ο κόσμος του βιβλίου είναι ταυτόχρονα οικείος και βαθιά αποσταθεροποιητικός.

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται ένα ερώτημα που σπάνια τίθεται ευθέως: πόσο δικαίωμα έχει κανείς να μιλήσει για την ασθένειά του; Η γραμμή ανάμεσα στην εξομολόγηση, την ανάγκη και τον ναρκισσισμό είναι εξαιρετικά λεπτή. Ο Παπαγρηγορίου δεν αποφεύγει αυτή την αμηχανία· την ενσωματώνει στο ίδιο το κείμενο. Το σώμα δεν λειτουργεί μόνο ως βιολογική οντότητα αλλά ως φορέας νοήματος, ως μηχανισμός που «μιλά» με τρόπους συχνά ακατανόητους.

Η αφήγηση αποκτά ακόμη πιο υπαρξιακή διάσταση μέσα από μια ανατριχιαστική σύμπτωση: την παράλληλη εκδήλωση ασθένειας στον ίδιο και στο αγαπημένο κατοικίδιο του σπιτιού. Το γεγονός, που ισορροπεί ανάμεσα στο τυχαίο και το σχεδόν μεταφυσικό, γίνεται αφορμή για μια βαθύτερη αποδόμηση της εμπειρίας, αλλά και των ίδιων των αφηγηματικών βεβαιοτήτων.

Με γλώσσα άμεση, συχνά σκληρή αλλά και στοχαστική, ο «Υποχόνδριος» δεν περιορίζεται στην περιγραφή μιας ιατρικής κατάστασης. Ανατέμνει την ψυχολογία της ασθένειας, την αλλοίωση της διάθεσης, την αίσθηση ότι το σώμα μετατρέπεται από δεδομένο σε αίνιγμα. Η εμπειρία δεν εξιδανικεύεται ούτε δραματοποιείται υπερβολικά – καταγράφεται με μια σχεδόν κλινική ειλικρίνεια.

Ο Στέλιος Παπαγρηγορίου, γνωστός για την ιδιαίτερη συγγραφική του φωνή, προσθέτει με το νέο του βιβλίο ακόμη ένα έργο που κινείται εκτός συμβάσεων. Γεννημένος το 1983 στο Ηράκλειο Κρήτης, έχει ήδη διαγράψει μια πορεία με τίτλους που ξεχωρίζουν για τον αιχμηρό τους λόγο και τη θεματική τους τόλμη.

Ο «Υποχόνδριος» (εκδόσεις Κυψέλη) έρχεται να υπενθυμίσει ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως μέσο αφήγησης αλλά και ως πεδίο κατανόησης της πιο εύθραυστης ανθρώπινης εμπειρίας: εκείνης όπου το σώμα παύει να θεωρείται δεδομένο και γίνεται ιστορία.