Νεάντερταλ έκαναν οδοντιατρικές επεμβάσεις με πέτρινο τροχό πριν 59.000 χρόνια

Οι Νεάντερταλ φαίνεται πως είχαν αναπτύξει πρωτόγονες αλλά εντυπωσιακά αποτελεσματικές οδοντιατρικές πρακτικές ήδη πριν από περίπου 59.000 χρόνια, σύμφωνα με νέα αρχαιολογική έρευνα που φέρνει στο φως το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα θεραπείας δοντιού στην ανθρώπινη ιστορία.

Το εύρημα αφορά έναν γομφίο που ανακαλύφθηκε σε σπήλαιο της νότιας Σιβηρίας και φέρει μια βαθιά οπή, η οποία σύμφωνα με τους επιστήμονες δημιουργήθηκε σκόπιμα με αιχμηρό λίθινο εργαλείο όσο ο κάτοχος του δοντιού βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποίησαν ένα λεπτό εργαλείο από ίασπη, περιστρέφοντάς το με τα δάχτυλα για να ανοίξουν την κοιλότητα στο δόντι και να αντιμετωπίσουν σοβαρή τερηδόνα.

Η ανακάλυψη αλλάζει σημαντικά όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τις ιατρικές γνώσεις και τις γνωστικές ικανότητες των Νεάντερταλ. Η αρχαιολόγος Κσένια Κολομπόβα από τη Ρωσική Ακαδημία Επιστημών δήλωσε πως το εύρημα καταρρίπτει οριστικά τα παλιά στερεότυπα που παρουσίαζαν τους Νεάντερταλ ως πρωτόγονους και περιορισμένων δυνατοτήτων ανθρώπους. Όπως σημείωσε, η συγκεκριμένη περίπτωση αποδεικνύει πως διέθεταν σύνθετες γνωστικές και πολιτισμικές δεξιότητες, ενώ πλέον υπάρχουν ενδείξεις ακόμη και για επεμβατικές ιατρικές πρακτικές.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μικροσκοπική ακτινογραφική ανάλυση και διαπίστωσαν ότι το δόντι έπασχε από σοβαρή αποσύνθεση, ενώ τα λειασμένα άκρα της οπής και τα ίχνη φθοράς στο εσωτερικό της δείχνουν ότι ο ασθενής επέζησε και συνέχισε να χρησιμοποιεί το δόντι για αρκετό διάστημα μετά τη διαδικασία.

Για να επιβεβαιώσουν τη θεωρία τους, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα πάνω σε σύγχρονα ανθρώπινα δόντια, αναπαράγοντας την ίδια τεχνική με λίθινα εργαλεία. Η διάνοιξη αντίστοιχης οπής απαιτούσε περίπου 35 έως 50 λεπτά συνεχούς χειροκίνητης περιστροφής.

Ο καθηγητής οδοντιατρικής Τζάστιν Ντάραμ από το Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, ο οποίος εξέτασε φωτογραφίες του δοντιού χωρίς να συμμετέχει στην έρευνα, χαρακτήρισε τη διαδικασία «μια πρώιμη μορφή απονεύρωσης». Όπως εξήγησε, η διάνοιξη της κοιλότητας πιθανότατα μείωσε την πίεση που προκαλούσε η μόλυνση και προσέφερε προσωρινή ανακούφιση από τον έντονο πόνο.

Ο ίδιος μάλιστα παραδέχθηκε ότι εντυπωσιάστηκε από το αποτέλεσμα, σημειώνοντας πως ακόμη και σήμερα απαιτούνται εξειδικευμένα εργαλεία υψηλής ταχύτητας για να διαπεραστεί το σμάλτο ενός δοντιού. «Είναι πραγματικά ένα εντυπωσιακό επίτευγμα για έναν Νεάντερταλ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι ερευνητές θεωρούν επίσης αξιοσημείωτη την αντοχή του ίδιου του ασθενούς, καθώς η διαδικασία θα ήταν εξαιρετικά επώδυνη χωρίς καμία μορφή αναισθησίας. Η αρχαιολόγος Λίντια Ζότκινα δήλωσε πως αυτό που τη συγκλονίζει περισσότερο είναι η ψυχική δύναμη του ανθρώπου που υπέμεινε μια τόσο βασανιστική θεραπεία γνωρίζοντας ότι ο πόνος θα ήταν προσωρινός αλλά απαραίτητος.

Η ανακάλυψη έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενα στοιχεία που δείχνουν πως οι Νεάντερταλ φρόντιζαν ασθενείς και ευάλωτα μέλη των ομάδων τους, αποδεικνύοντας ότι διέθεταν όχι μόνο τεχνικές δεξιότητες αλλά και κοινωνική ενσυναίσθηση.