Ηλίας Φουντούλης: «Ο Μεσημεράς ήταν μια φράση που άκουγα ως παιδί – Ήθελα να μάθω ποιος είναι»

Ο Φουντούλης, γνωστός από την ενασχόλησή του με το stand-up comedy, τα λογοπαίγνια και τη γαστρονομική και ταξιδιωτική δημοσιογραφία, έχει ήδη δοκιμαστεί στη λογοτεχνία τρόμου με δύο συλλογές διηγημάτων, τα «Κάτι χαμογελάει στις σκιές» και «Χαρτί και καλαμάρι».

Στον «Μεσημερά» περνά για πρώτη φορά στη μεγαλύτερη φόρμα του μυθιστορήματος, επιχειρώντας να δώσει υπόσταση σε μια απειλή που για δεκαετίες υπήρχε κυρίως ως προειδοποίηση των μεγάλων προς τα παιδιά.

Στη συνέντευξή του στο CNN Greece μιλά για την πρώτη του επαφή με τον Μεσημερά, την ελληνική λαϊκή παράδοση, τη σχέση τρόμου και κωμωδίας, αλλά και για το πώς μια γνώριμη παιδική φράση μπορεί να μετατραπεί σε έναν ολόκληρο κόσμο μυθοπλασίας.

Η συνέντευξη του Ηλία Φουντούλη στο CNN Greece

«Πέσε για ύπνο γιατί θα σε πάρει ο Μεσημεράς!» Είναι μια φράση που πολλοί έχουν ακούσει μεγαλώνοντας, σαν μια αθώα απειλή των μεγάλων προς τα παιδιά. Πότε άρχισε να σε ενδιαφέρει αυτή η λαϊκή δοξασία ως ιστορία τρόμου και τι ήταν αυτό που σε έκανε να πιστέψεις ότι μπορεί να σηκώσει το βάρος ενός ολόκληρου μυθιστορήματος;

Ηλίας Φουντούλης: Άρχισε να με ενδιαφέρει σχεδόν από τότε που την πρωτοάκουσα από τα μεγαλύτερα ξαδέλφια μου, περίπου 40 χρόνια πριν.

Το λέμε λαϊκή δοξασία, αλλά στην ουσία ήταν απλά μια φράση που ακούγαμε. Δεν είχαμε καμία άλλη πληροφορία για το ποιος είναι ο Μεσημεράς, από πού έρχεται, ποιος τον έστειλε, γιατί αρπάζει παιδιά και αν μπορείς να τον σταματήσεις. Οπότε όλες αυτές οι απορίες που είχα εγώ ήταν αρκετές ώστε οι απαντήσεις τους να σηκώσουν το βάρος ενός βιβλίου.

Στον «Μεσημερά», το καλοκαίρι του 1993, σε ένα χωριό της ορεινής Αρκαδίας, συνδέεται με την παιδική ανεμελιά, την αίσθηση ασφάλειας και τη νοσταλγία, αλλά και με μια απειλή που παραμονεύει. Πόσο σε ενδιέφερε να ανατρέψεις την ειδυλλιακή εικόνα του ελληνικού καλοκαιριού και να δείξεις ότι ο τρόμος μπορεί να κρύβεται ακριβώς μέσα σε όσα θεωρούμε οικεία;

Ηλίας Φουντούλης: Είναι πάντα μια τρομακτική προοπτική. Από το «χαριτωμένο sci-fi» ενδεχόμενο του να είσαι κουκουλωμένος και να νιώσεις ότι υπάρχει κάτι μαζί σου κάτω από τα σκεπάσματα, μέχρι το «ωμά ρεαλιστικό και δυστυχώς καθόλου sci-fi» ενδεχόμενο του να είσαι θύμα ενδοοικογενειακής βίας, ο φόβος πολλαπλασιάζεται εκεί που θα έπρεπε να νιώθεις ασφάλεια.

Ήθελα να πειραματιστώ με διάφορους τρόπους όπου οι ήρωες του βιβλίου θα υπέφεραν μέσα στο «safe space» χωριό τους. Όσο πιο ειδυλλιακή, νοσταλγική και feel-good καλοκαιρινή έκανα την ατμόσφαιρα, τόσο μεγαλύτερη θα ήταν η αντίθεση όταν εμφανίστηκε στο χωριό «το κακό».

Ο Μεσημεράς ανήκει σε εκείνες τις ιστορίες που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά, αλλάζουν από τόπο σε τόπο και δύσκολα αποκτούν μία οριστική εκδοχή. Πώς προσέγγισες αυτή την προφορική παράδοση ως συγγραφέας; Σε ενδιέφερε περισσότερο να διατηρήσεις τον λαϊκό μύθο ή να τον μεταμορφώσεις, δημιουργώντας τη δική σου εκδοχή για έναν σύγχρονο αναγνώστη;

Ηλίας Φουντούλης: Δεν υπήρχε υλικό πάνω στο οποίο μπορούσα να δουλέψω πέρα από τη συγκεκριμένη φράση, οπότε αποφάσισα να φτιάξω μια δική μου σύμβαση, μια συνθήκη στην οποία κάποια παιδιά πρέπει να «θυσιαστούν» στο καλοκαίρι και ο Μεσημεράς είναι αυτός που εμφανίζεται για να εισπράξει το τίμημα.

Έχεις συνδεθεί με την κωμωδία, το stand-up και τα λογοπαίγνια, ενώ έχεις ήδη κυκλοφορήσει δύο συλλογές διηγημάτων τρόμου. Πώς συνυπάρχουν αυτές οι διαφορετικές πλευρές στη συγγραφική σου ταυτότητα; Και, ειδικά στον «Μεσημερά», πόσο κοντά βρίσκονται τελικά το χιούμορ και ο τρόμος, δύο είδη που συχνά βασίζονται στην ανατροπή των προσδοκιών μας;

Ηλίας Φουντούλης: Για εμένα το γράψιμο είναι ένας τρόπος έκφρασης, μια ανακουφιστική διαδικασία και ένας τρόπος να μιλήσω και να ξορκίσω όσα με απασχολούν, με φοβίζουν, με θυμώνουν.

Πάντα έγραφα, αλλά πλέον, ανάλογα με την εποχή και τις απαιτήσεις, προσαρμόζω τη διάθεσή μου στο περιεχόμενο. Οπότε αυτή η επιλεκτική διάθεση είναι το μόνο που χωρίζει ένα κακό αστείο που σκέφτηκα ή μια παράγραφο που περιγράφει με αχρείαστες λεπτομέρειες μια δολοφονία.

Μοιάζουν αρκετά στο γράψιμο, αλλά η κωμωδία βασίζεται αποκλειστικά στην ανατροπή αυτού που λίγο πριν θεωρούσες δεδομένο.

Ο «Μεσημεράς» είναι το πρώτο σου μυθιστόρημα, μετά τις συλλογές διηγημάτων τρόμου. Τι άλλαξε στη διαδικασία της γραφής όταν χρειάστηκε να αναπτύξεις μια ιστορία σε μεγαλύτερη έκταση, με χαρακτήρες, ατμόσφαιρα και αγωνία που έπρεπε να διατηρούνται σε βάθος χρόνου; Και τι ανακάλυψες για τον εαυτό σου ως συγγραφέα μέσα από αυτή τη διαδρομή;

Ηλίας Φουντούλης: Άλλαξε η προσέγγισή μου, έγινα πιο επίμονος, πιο μεθοδικός και ήταν ο μόνος τρόπος να καταφέρω να τελειώσω το βιβλίο. Τα διηγήματα μού ταιριάζουν πολύ ως είδος γραφής, ενώ η νουβέλα ήταν πιο κουραστική.

Γράφοντας κάτι εκτενέστερο από μια συλλογή διηγημάτων, αυτό που ανακάλυψα με χαρά ήταν ότι, αν κολλήσεις γράφοντας ένα μεγαλύτερο έργο, οι ίδιοι οι χαρακτήρες, αν είναι δουλεμένοι σωστά, μπορεί να σε πάρουν από το χέρι και να σε βγάλουν από τη δύσκολη θέση.