Πυρηνικό πρόγραμμα Ιράν: Ο Τραμπ βάζει τέλος στις «ρήτρες λήξης» - Μόνιμη συμφωνία ή σύγκρουση

Σύμφωνα με το Axios, που επικαλείται έναν Αμερικανό αξιωματούχο και δύο ακόμη πηγές με γνώση των δηλώσεών του, η Ουάσινγκτον θέτει ως βασική προϋπόθεση την κατάργηση των λεγόμενων «ρητρών λήξης» (sunset provisions), τις οποίες ο Τραμπ και άλλοι επικριτές είχαν αναδείξει ως κεντρικό μειονέκτημα της συμφωνίας του 2015 που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα.

Ο Γουίτκοφ φέρεται να προχώρησε στις συγκεκριμένες επισημάνσεις δύο ημέρες πριν από τον επόμενο γύρο πυρηνικών συνομιλιών που έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στη Γενεύη.

Στόχος η κατάργηση των «ρητρών λήξης»

Βάσει της συμφωνίας του 2015 — από την οποία ο Τραμπ απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες — οι περισσότεροι περιορισμοί στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έληγαν σταδιακά από οκτώ έως και 25 χρόνια μετά την υπογραφή. Το Ιράν είχε επίσης δεσμευθεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου.

Η εξάλειψη τέτοιων «ρητρών λήξης» θα ενίσχυε τη νέα συμφωνία και θα διευκόλυνε τον Τραμπ να την παρουσιάσει στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως αναβαθμισμένη εκδοχή σε σχέση με εκείνη της περιόδου Ομπάμα.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να υπογράψει μια «καλύτερη» συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα «θα παραμείνει ειρηνικό για πάντα».

«Καμία ρήτρα λήξης» – Το μήνυμα στους δωρητές

«Ξεκινάμε με τους Ιρανούς από την παραδοχή ότι δεν υπάρχει ρήτρα λήξης. Είτε καταλήξουμε σε συμφωνία είτε όχι, η αφετηρία μας είναι: πρέπει να συμπεριφέρεστε σωστά για το υπόλοιπο της ζωής σας», φέρεται να είπε ο Γουίτκοφ σε συγκέντρωση δωρητών της AIPAC στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Όπως ανέφερε, οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται αποκλειστικά στο πυρηνικό ζήτημα.

Ωστόσο, σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας, η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να ακολουθήσουν συνομιλίες για το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και για τη στήριξη ένοπλων οργανώσεων-πληρεξουσίων. Σε εκείνη τη φάση, οι ΗΠΑ θα επιθυμούσαν τη συμμετοχή και άλλων χωρών της περιοχής.

Τα «αγκάθια»: Ο εμπλουτισμός και τα αποθέματα ουρανίου

Κατά τον Γουίτκοφ, δύο κρίσιμα ζητήματα στις παρούσες συνομιλίες είναι η δυνατότητα του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο και η τύχη των υφιστάμενων αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Η επιμονή της Τεχεράνης να συνεχίσει τον εμπλουτισμό στο έδαφός της αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια στις διαπραγματεύσεις.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να αποδεχθεί έναν «συμβολικό» εμπλουτισμό εντός Ιράν, εφόσον οι ιρανικές αρχές αποδείξουν ότι αυτό δεν θα επιτρέψει την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.

Πιέσεις από μεσολαβητές και σκεπτικισμός

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Τεχεράνη δέχεται ισχυρές πιέσεις από τους μεσολαβητές — το Ομάν, το Κατάρ, την Αίγυπτο και την Τουρκία — να κινηθεί προς μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες που θα αποτρέψει έναν πόλεμο.

Παρά ταύτα, πολλοί αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον και στην ευρύτερη περιοχή παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να ανταποκριθεί στα υψηλά κριτήρια που έχει θέσει ο Τραμπ.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Ο Γουίτκοφ και ο σύμβουλος και γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να συναντηθούν με τον Αραγτσί στη Γενεύη αύριο, Πέμπτη, προκειμένου να συζητήσουν μια αναλυτική πρόταση για πυρηνική συμφωνία που έχει συνταχθεί από την ιρανική πλευρά.

Η «τελευταία ευκαιρία» για διπλωματία

Πηγή με άμεση γνώση των εξελίξεων ανέφερε ότι η πολιτική ηγεσία στο Ιράν έχει «εγκρίνει» την πρόταση, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν αυτή έχει ήδη παραδοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συνάντηση στη Γενεύη εκτιμάται ότι ενδέχεται να αποτελέσει την τελευταία ευκαιρία για διπλωματική πρόοδο. Το μήνυμα που θα μεταφέρουν ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ στον Τραμπ μετά τη συνάντηση αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την απόφαση του προέδρου είτε να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις είτε να διατάξει στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.

Ο Τραμπ δήλωσε στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη ότι προτιμά μια διπλωματική λύση, ενώ ταυτόχρονα παρουσίασε και το σκεπτικό υπέρ της στρατιωτικής επιλογής.

«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στο πιο τρελό και χειρότερο καθεστώς στον κόσμο να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτός είναι ο στόχος που έχει θέσει ο πρόεδρος. Θα προσπαθήσει να το πετύχει διπλωματικά, αλλά διαθέτει και άλλα εργαλεία για να διασφαλίσει ότι αυτό δεν θα συμβεί. Έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένος να τα χρησιμοποιήσει και ελπίζω οι Ιρανοί να το λάβουν σοβαρά υπόψη στις αυριανές διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο Fox News την Τετάρτη.

Ο Αραγτσί, σε συνέντευξή του στο «India Today», ανέφερε ότι βασικός του στόχος στις συνομιλίες στη Γενεύη είναι η αποτροπή πολέμου.

«Στον προηγούμενο γύρο σημειώσαμε πρόοδο. Καταφέραμε να φτάσουμε σε μια μορφή κατανόησης και πιστεύω ότι πάνω σε αυτές τις βάσεις μπορούμε να οικοδομήσουμε κάτι με τη μορφή συμφωνίας», δήλωσε.