Πώς η υπερβολική άσκηση μπορεί να αλλάξει τη χημεία του εγκεφάλου μας

Αυτό υποδεικνύει νέα επιστημονική μελέτη σε ποντίκια, η οποία διαπίστωσε ότι η παρατεταμένη και εξαντλητική προπόνηση προκαλεί αλλαγές στα επίπεδα της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τα κίνητρα, την εγρήγορση και την ανταμοιβή.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες στη Βραζιλία και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuroscience, έδειξε ότι τα επίπεδα ντοπαμίνης στον ιππόκαμπο των πειραματόζωων παρέμεναν αυξημένα ακόμη και 48 ώρες μετά την ολοκλήρωση της άσκησης. Ο ιππόκαμπος είναι περιοχή του εγκεφάλου που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μνήμη και στη ρύθμιση των συναισθημάτων.

Τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο αντίστοιχες νευροχημικές μεταβολές θα μπορούσαν να συνδέονται με διαταραχές ύπνου, άγχος και επίμονη κόπωση σε αθλητές που υποβάλλονται σε υπερβολική προπόνηση. Ωστόσο, τέτοιες επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί στον άνθρωπο, αναφέρει το SciTechDaily.

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη

Για να διερευνήσουν τις επιδράσεις της έντονης άσκησης στον εγκέφαλο, οι ερευνητές συνέκριναν δύο διαφορετικά προγράμματα προπόνησης σε ποντίκια. Η πρώτη ομάδα υποβλήθηκε σε μία μόνο συνεδρία τρεξίματος σε διάδρομο, μέχρι εξάντλησης. Η δεύτερη ακολούθησε ένα πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων, με προοδευτικά αυξανόμενη ένταση, σχεδιασμένο να προσομοιώνει τη σωματική καταπόνηση που συνδέεται με το σύνδρομο υπερπροπόνησης.

Κατά την τελευταία εβδομάδα, τα ποντίκια της δεύτερης ομάδας ασκούνταν δύο φορές ημερησίως, με διάλειμμα μόλις τεσσάρων ωρών ανάμεσα στις προπονήσεις. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες εξέτασαν τον ιππόκαμπο των ζώων, μετρώντας τα επίπεδα ντοπαμίνης, σεροτονίνης και πρωτεϊνών που εμπλέκονται στην παραγωγή και τη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών.

• Διαβάστε ακόμη:
  Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από τη γυμναστική, οι άνδρες ή οι γυναίκες; Η επιστήμη απαντά

Τα ποντίκια που υποβλήθηκαν σε μία μόνο εξαντλητική συνεδρία παρουσίασαν πρόσκαιρη αύξηση της ντοπαμίνης. Αντίθετα, στα ζώα που είχαν ακολουθήσει το παρατεταμένο πρόγραμμα, τα επίπεδά της παρέμεναν αυξημένα ακόμη και δύο ημέρες μετά την τελική δοκιμασία. Παράλληλα, παρέμεναν αυξημένα τα επίπεδα της υδροξυλάσης της τυροσίνης, ενός ενζύμου απαραίτητου για τη σύνθεση της ντοπαμίνης.

Ντοπαμίνη και σεροτονίνη

Η ντοπαμίνη συμμετέχει σε πολλές εγκεφαλικές λειτουργίες, όπως η κινητοποίηση, η επεξεργασία της ανταμοιβής και η διατήρηση της εγρήγορσης. Η παρουσία της δεν είναι επιβλαβής, αλλά διαταραχές στη ρύθμισή της θα μπορούσαν να επηρεάσουν την εγκεφαλική δραστηριότητα κατά την περίοδο αποκατάστασης.

Αντίθετα, οι ερευνητές δεν εντόπισαν σημαντικές μεταβολές στα επίπεδα της σεροτονίνης, η οποία έχει επίσης μελετηθεί ως πιθανός παράγοντας κόπωσης που σχετίζεται με την άσκηση

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η υπερβολική σωματική άσκηση επηρεάζει όχι μόνο τους σκελετικούς μυς, αλλά έχει και έντονη επίδραση στον εγκέφαλο», δήλωσε ο Άλισον Λουίζ ντα Ρόσα, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, ο οποίος πραγματοποίησε την έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο.

Το σύνδρομο υπερπροπόνησης

Το σύνδρομο υπερπροπόνησης εμφανίζεται όταν οι παρατεταμένες σωματικές απαιτήσεις ξεπερνούν την ικανότητα του οργανισμού να ανακάμψει. Μπορεί να προκαλέσει μείωση της αθλητικής απόδοσης, χρόνια κόπωση, μυϊκούς πόνους, απώλεια όρεξης, αυξημένους τραυματισμούς και διαταραχές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού και του μεταβολισμού. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μεταβολές στη λειτουργία των νευροδιαβιβαστών ενδέχεται να συμβάλλουν σε ορισμένα από αυτά τα συμπτώματα.

Ο καθηγητής Αντελίνο Σάντσες Ράμος ντα Σίλβα, επικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι ενδεχόμενες αντίστοιχες διαταραχές της ντοπαμίνης στον άνθρωπο θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ υπερπροπόνησης και προβλημάτων ύπνου.

• Διαβάστε ακόμη:
  Γιατί κάποιοι χτίζουν μύες πιο δύσκολα από άλλους

Πάντως, οι ερευνητές δεν μέτρησαν άμεσα τον ύπνο, το άγχος ή την εγρήγορση των ποντικιών και επομένως δεν μπορούν να συνδέσουν τις νευροχημικές αλλαγές με συγκεκριμένα συμπτώματα. Η ερευνητική ομάδα συμμετέχει πλέον σε διεθνές πρόγραμμα που εξετάζει ποια βιολογικά συστήματα εμφανίζουν πρώτα δυσλειτουργίες όταν η υπερβολική άσκηση εμποδίζει τη φυσιολογική αποκατάσταση του οργανισμού. Στόχος είναι να κατανοηθεί καλύτερα πότε η ευεργετική σωματική δραστηριότητα μετατρέπεται σε παράγοντα καταπόνησης.