Συνταγματική Αναθεώρηση: Χαμένη ευκαιρία ή στάση αναμονής μέχρι τη νέα Βουλή;

Η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε από τις ίδιες τις προτεινόμενες συνταγματικές αλλαγές στη συνολική αξιολόγηση της κυβερνητικής πολιτικής, αλλά και στη στρατηγική των κομμάτων της αντιπολίτευσης, δίνοντας στη συζήτηση χαρακτηριστικά μιας ακόμη μετωπικής κοινοβουλευτικής σύγκρουσης.

Στους διαδρόμους της Βουλής, κατά τη διήμερη συζήτηση, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που επισήμαιναν ότι το κλίμα που έχει διαμορφωθεί κάθε άλλο παρά ευνοεί την αναζήτηση κοινών σημείων. Αντιθέτως, η συζήτηση διεξήχθη με όρους πολιτικής αντιπαράθεσης, γεγονός που ενισχύει τον προβληματισμό για το κατά πόσο η παρούσα αναθεωρητική διαδικασία θα καταφέρει να οδηγήσει σε ουσιαστικές θεσμικές τομές.

Σε κάθε περίπτωση, η πρώτη ψηφοφορία της Δευτέρας, αναμένεται να αποτυπώσει για πρώτη φορά ξεκάθαρα τις ισορροπίες μεταξύ των κοινοβουλευτικών δυνάμεων, με βασικό ζητούμενο αν θα διαμορφωθούν οι αναγκαίες συναινέσεις σε κρίσιμες διατάξεις ή αν η αναθεώρηση θα καταγραφεί ως ακόμη μία χαμένη ευκαιρία για αλλαγές στον καταστατικό χάρτη της χώρας.

Περιθώρια συγκλίσεων – Η στάση του ΠΑΣΟΚ

Οι συνεδριάσεις των Επιτροπών έδωσαν για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια μια «αχτίδα] αισιοδοξίας για ευρύτερες συγκλίσεις, όχι όμως στην παρούσα αλλά στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή. Με λίγα λόγια, η όποια αισιοδοξία για τις αναγκαίες πλειοψηφίες, «μετακομίζει» χρονικά μετά τις εθνικές εκλογές.

Το κλίμα αυτό ενισχύθηκε μετά τη στάση του ΠΑΣΟΚ, μολονότι διαφώνησε με τη φιλοσοφία των κυβερνητικών προτάσεων, απέφυγε να τις καταψηφίσει (και να δηλώσει «παρών») στα άρθρα για τα οποία είχε καταθέσει και το ίδιο πρόταση αναθεώρησης.

Ειδικότερα, επέλεξε το «παρών» στο άρθρο 16, στο άρθρο 86, αλλά και στις υπόλοιπες διατάξεις που είχε εισηγηθεί προς αναθεώρηση. Με αυτόν τον τρόπο, η Χαριλάου Τρικούπη επιδίωξε να διατηρήσει τις αποστάσεις του από τη Νέα Δημοκρατία, χωρίς ωστόσο να αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεννόησης στην επόμενη Βουλή, όπου θα καθοριστεί το περιεχόμενο των νέων συνταγματικών διατάξεων. Εκεί, άλλωστε, για την οριστική αναθεώρηση θα απαιτηθεί αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών.

Αντίστοιχο κλίμα διαμορφώνεται και γύρω από το άρθρο 86 περί ποινικής ευθύνης των υπουργών. Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κομμάτων ως προς το εύρος των αλλαγών, η ανάγκη περαιτέρω αναθεώρησης της συγκεκριμένης διάταξης φαίνεται να συγκεντρώνει ευρύτερη πολιτική αποδοχή. Το βασικό σημείο τριβής, ωστόσο, παραμένει ο ρόλος της Βουλής στη διαδικασία άσκησης δίωξης κατά μελών της κυβέρνησης, καθώς οι θέσεις των κομμάτων εξακολουθούν να αποκλίνουν ως προς το αν και σε ποιο βαθμό πρέπει να διατηρηθεί η κοινοβουλευτική εμπλοκή.

«Γαλάζιες» ενστάσεις και διαφωνίες

Κατά τη διάρκεια της διήμερης συζήτησης στην Ολομέλεια, οι βουλευτές της συμπολίτευσης, όπως και στις συνεδριάσεις της Επιτροπής, κατέθεσαν τις προτάσεις τους αλλά εξέφρασαν και τις επιφυλάξεις τους για κρίσιμες διατάξεις.

Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης κάλεσε τον πρωθυπουργό να αναλάβει πρωτοβουλία για την αναθεώρηση του άρθρου 110, το οποίο ρυθμίζει τη διαδικασία αναθεώρησης του ίδιου του Συντάγματος, υποστηρίζοντας ότι το ισχύον πλαίσιο δυσκολεύει την προσαρμογή του Καταστατικού Χάρτη στις σύγχρονες ανάγκες. «Πρέπει να αναθεωρηθεί το άρθρο 110.

Χρειαζόμαστε μια διαδικασία που να μην προϋποθέτει την παρέλευση πενταετίας, αλλά να στηρίζεται σε ακόμη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική συναίνεση», ανέφερε από το βήμα της Βουλής, απευθύνοντας δημόσια έκκληση προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη να προχωρήσει στη σχετική πρωτοβουλία. Μάλιστα ο πρώην υπουργός προειδοποίησε ότι, διαφορετικά, η χώρα κινδυνεύει να παραμείνει για πολλά χρόνια με ένα Σύνταγμα που ανταποκρίνεται σε διαφορετικές ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες. Στην ίδια παρέμβαση αναφέρθηκε και στην κυβερνητική πρόταση για την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί η προστασία από μαζικές απολύσεις. Όπως είπε, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης θα αλλάξει ριζικά τη λειτουργία του Δημοσίου, γι' αυτό και πρότεινε να επανεξεταστεί η πολιτική προσλήψεων μόνιμου προσωπικού. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της αναθεώρησης των άρθρων 24 και 77, με στόχο τη διευκόλυνση των επενδύσεων.

Την ίδια ώρα, ο Χαράλαμπος Αθανασίου επέμεινε στη διαφωνία του με την πρόταση της ΝΔ για καθιέρωση μίας και μόνης εξαετούς θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο βουλευτής Λέσβου υποστήριξε ότι δεν συντρέχει λόγος αλλαγής του ισχύοντος καθεστώτος, σημειώνοντας πως «το σύστημα των δύο πενταετών θητειών λειτουργεί αποτελεσματικά και δεν χρειάζεται αναθεώρηση». Την ίδια θέση είχε εκφράσει και κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Αναθεώρησης, όπως και η Ντόρα Μπακογιάννη.

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Βλάχος έθεσε στο επίκεντρο το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται αναθεώρησή του ώστε η αρμοδιότητα καθορισμού του τι συνιστά δάσος να περάσει στη νομοθετική εξουσία.